دانلود پایان نامه رایگان درباره رقابت‌هاي سياسي و شاخص‌هاي آن

 

فصل ششم

رقابت‌هاي سياسي و شاخص‌هاي آن

رقابت‌ سياسي و شاخص‌هاي آن

اول ـ در نگاه اوليه ، رقابت سياسي را در چارچوب يك مسابقه تصوير كرديم كه در جوامع مختلف با هدف دستيابي به مناصب سياسي و حفظ آنها برگزار مي‌گردد. در اين مسابقه رقابت دو سطح مشخص يافت:

الف ـ سطح پنهان كه عمده‌ترين و حساس‌ترين بخش مسابقه را تشكيل مي‌داد، زيرا دور از چشم عامه مردم صورت مي‌گيرد، شامل كسب اطلاع دقيق از مواضع و امكانات رقيب و برنامه‌ريزي‌هاي كوتاه مدت، ميان مدت و درازمدت براي حذف احتمالي طرف مقابل است، دقيقاً تحركاتي را در بر مي‌گيرد كه در طول يك دورة زماني معين شروع شده، نتيجه خود را در حاصل نهايي مسابقه نشان خواهد داد. مثالي كه در اين جا براي توضيح بيشتر مطلب مي‌توان ذكر كرد اينست كه در بسياري از كشورها و از جمله كشور ايران بسياري از گروه‌ها و جناح‌هاي سياسي تلاش مي‌كنند عوامل و هواداران خود را در نهادهاي مجري يا ناظر انتخابات نفوذ دهند تا به نفع آنان عمل نمايند يا حداقل، اطلاعات دست اول جريانات انتخاباتي يا گزينش‌هاي ديگر را به موقع بدست مقامات ذي‌ربط برسانند، نيز اين كه هر گروه سياسي سعي مي‌كند با در اختيارگيري وزارت كشور، استانداران و فرمانداران را از افرادي انتخاب و نصب نمايد كه به مساعدت آتي آنها در انتخابات اميد مي‌رود يا با دورانديشي تمام به تشكيل انجمن‌ها و مؤسسات صنفي و سياسي و ثبت آنها در مراجع ذي‌ربط اهتمام مي‌ورزد تا به هنگام انتخابات از آن‌ها بهره جويد يا اين كه پيشاپيش به اخذ امتيازات نشريات سياسي و غيرسياسي رنگارنگ اقدام مي‌نمايد يا اينكه نشست‌هاي مختلف را به مناسبت‌هاي موسمي، پنهاني برگزار مي‌كند و يا سعي مي‌كند با نخبگان در قدرت مراوده و مرابطه داشته باشد، همه و همه نمونه‌هايي از انواع اقداماتي‌اند كه جنبة پنهان رقابت سياسي را تجسم عيني مي‌بخشند، اما آيا كار رقابت به همين جا ختم مي‌شود؟ پاسخ منفي به اين پرسش‌ ما را به سطح دوم مسابقه مي‌كشاند كه با عنوان سطح آشكار رقابت سياسي از آن ياد مي‌كنيم.

ب ـ سطح آشكار كه معمولاً ساختارهاي تعريف شده متناسب با ساخت حكومتي را داراست، متوليان آن بطور رسمي خود را معرفي مي‌كند، در چارچوب مقررات خاصي جريان مي‌يابد، عرصة آن حداقل در عالم نظر تعريف شده است و تجسم آن را در فرايند انتخابات از نام‌نويسي، تبليغات، حضور مردم پاي صندوق‌هاي راي، برنده شدن نامزدهاي يك تشكل سياسي، يا تكيه بر صندلي رياست جمهوري يا نمايندگي پارلمان، سياست سازي، سياست‌گذاري و اجراي برنامه‌هاي وعده داده شده مي‌توان ديد. اين مورد برخلاف سطح پنهان رقابت سياسي كه قدري نيازمند ذكر نمونه‌هاي عملي است، تا حد زيادي بي نياز از مثال است، زيرا تقريباً امروزه در تمامي كشورهاي جهان بجز معدود كشورهايي كه هنوز ساختار قبيله‌اي دارند، انتخابات برگزار مي‌شود[1].

سازمان‌هاي متنوعي در برگزاري و به سامان رسانيدن انتخابات دخيل‌اند، در برخي كشورها احزاب سياسي در سطح اجتماعي مردم را وارد ميدان رقابت سياسي نموده، خود بدست مردم به قدرت مي‌رسند. براي مثال: در كشور آمريكا، رقابت بين دو حزب جمهوريخواه و دموكرات، در انگلستان، بين دو حزب محافظه‌كار و كارگر، در فرانسه، بين احزاب سياسي راست و چپ و ميانه، در هند، بين حزب كنگره و احزاب رقيب آن، در لبنان، بين احزاب فرقه‌اي و در پاكستان، بين احزاب سياسي مختلف، رقابت سياسي در قالب مبارزات حزبي جريان مي‌يابد. بهمين صورت در بسياري از كشورهاي جهان سومي؛ مانند ايران، سطح آشكار مسابقه سياسي بين جناح‌هاي سياسي رقيب صورت مي‌‌گيرد، مفهوم جبهة سياسي نيز كه به تازگي و اخيراً رواج يافته و تعريف جامع و مانعي نيز ندارد نوعي ترتيب سياسي است كه از طريق آن رقابت سياسي آشكارا در جامعة ايران صورت مي‌پذيرد.

به اين ترتيب به طور اجمال مي‌توان گفت كه علي‌رغم بخش پنهان رقابت سياسي كه فرمول بندي كنش‌هاي آن قدري مشكل است در بخش آشكار مسابقه، عوامل دست‌اندركار در كشورهاي جهان اول و احزاب در كشورهاي جنوب، عمدتاً احزاب صوري يا جناح‌هاي سياسي يا جبهه‌هاي سياسي هستند. گرچه تلاش شده كه در عالم نظريه‌پردازي درباره فرايند تحول حزب اين گونه بيان گردد كه جناح‌گرايي نقطه آغاز تشكيل احزاب سياسي در كليه جوامع مخصوصاً جهان سوم است كه از رهگذر دو قطبي شدن و گسترش به نهادمندي مي‌رسد و شيوه گسترش نهادمندي سياسي، شكل نظام حزبي ناشي از آن را مشخص مي‌سازد[2].

ظاهراً اين قاعده يا در بسياري از كشورها اصلاً عملي نشده يا به كندي جامة عمل بخود پوشيده يا سير قهقرايي و واپس‌گرايانه يافته است، براي نمونه در بسياري از كشورها چون جناحهاي سياسي نتوانسته‌اند در درون جناح خود اشتراك سياسي را گسترش دهند، هنوز به مرحله قطبي شدن نرسيده دچار فروپاشي شده‌اند. بهمين صورت، برخي ديگر در مرحله قطبي شدن متوقف شده، نتوانسته‌اند گسترش يابند، بعلاوه آسيب‌شناسي‌ها و فروپاشي‌هاي كه در جهان سوم صورت گرفته و ناشي از بحران مشاركت سياسي بوده، روشن ساخته است كه در مرحله گسترش، برخي كشورها دچار بي‌رويگي شده و نتوانسته‌اند به نهادمندي سياسي برسند، نيز آنان هم كه تا حدي به نهادمندي سياسي- مشاركتي رسيده‌اند (مانند پاكستان)، تداومشان گاه و بيگاه دستخوش كودتاي نظاميان يا عوامل سياسي – خارجي ديگر شده، وضعيت مغشوشي را ايجاد كرده‌اند.

گزارشي كه هم اكنون از وضعيت دمكراتيزاسيون در جهان سوم داده ميشود، حاكي از عدم سامان‌مندي منظم و تعميم‌يافته فرايند تحول حزبي است و در عالم واقعيت عيني، قضيه، بيشتر با فرهنگهاي حاكم بر جوامع، تناسب بيشتري دارد تا قاعده و فرمولي تخطي‌ناپذير و آهنين[3].  پس شاخص وجود رقابت سياسي، تشخيص وجود مسابقه قدرت سياسي است كه اين مسابقه دو آرايش پنهان و آشكار دارد كه در حوزة تكثرگرائي سياسي قرار مي‌گيرد.

 

شاخصهاي وفاق در جمهوري اسلامي:

اگر اعضاي يك واحد جغرافيايي معين در زماني مفروض در مجموعه‌اي از عقايد، آرا ارزش‌ها و هنجارها شريك باشند، مي‌توان گفت كه در اين واحد جغرافيايي وفاق اجتماعي وجود دارد. بدون وجود اين ارزش‌ها و هنجارهاي مشترك كه عامة مردم آنها را پذيرفته باشند، وجود جامعه و واحد سياسي ممكن نخواهد بود.

مفهوم وفاق به عنوان شرط لازم ادارة منظم و صلح آميز امور سياسي- اجتماعي از اهميت ويژه‌اي برخوردار است. وفاق در اين معني معادل فرهنگ است. فرهنگ نيز به معناي مجموعه ارزش‌ها، هنجارها، آرا و عقايد يك ملت است. اگر افراد يك جامعه بر سر آنچه اين مفاهيم و ارزش‌ها، آرا و عقايد قابل احترام مي‌دانند با يكديگر توافق داشتند، آنگاه چنين جامعه‌اي از وفاق اجتماعي برخوردار است؛ بنابراين از اين نظر مفهوم وفاق و فرهنگ مفاهيمي در هم آميخته و در ارتباط نزديك با هم هستند.

مفهوم فرهنگ تمام ابعاد حيات اجتماعي و فردي انسان را در بر مي‌گيرد[4]. حال اگر فرهنگ به معناي مجموعه‌اي از دست‌آوردهاي هنري، فكري و اخلاقي باشد، ميراث يك ملت است و مبناي وحدت به حساب مي‌آيد و موجب وفاق اجتماعي خواهد شد. البته اين بعد، بعدي است معنوي و نبايد آنرا با پيشرفت‌ها و تحولات مادي يكسان انگاشت. چنانكه انديشمندان رمانتيك چنين مي‌پنداشتند و فرهنگ را به عنوان تجلي روح ملت در برابر مفهوم تمدن كه معرف پيشرفت مادي و مرتبط با توسعة اقتصادي و فني بود قرار مي‌دادند.

فرهنگ از زواياي مختلف مورد بحث واقع شده است، در اين ميان نگاه مردم شناسانه به فرهنگ حايز اهميت بيشتري است، فرهنگ به‌عنوان يك كل يا نظام داراي اجزا و نظامهايي فرعي است، فرهنگ سياسي يكي از خرده فرهنگ‌هاي شكل دهنده به فرهنگ عمومي و از جهتي مهمترين آنهاست. پس چون وفاق معادل فرهنگ قرار گرفت و وفاق اجتماعي عبارت است از توافق جمعي بر سر مجموعه‌اي از اصول و قواعد اجتماعي، عقايد، آرا، ارزش‌ها و هنجارها، و از آنجائيكه دانسته ميشود فرهنگ به معناي مجموعة ارزش‌ها، هنجارها و آراء و عقايد يك ملت است پس مفهوم وفاق اجتماعي را با مفهوم فرهنگ معادل دانستيم.

يك راه ترسيم فرهنگ سياسي و وفاق اجتماعي در يك ملت آنست كه گرايش‌هاي شهروندان را در سه سطح 1ـ نظام 2ـ فرايند 3ـ سياستگذاري توصيف نمائيم.

شايد مهمترين جنبة گرايش‌هاي شهروندان در سطح نظام، سطح و پاية مشروعيت حكومت است. همانطور كه مفاهيم وفاق، فرهنگ و مشروعيت، مفاهيمي به هم مربوط و در هم آميخته هستند (منظور از مشروعيت، مشروعيت سياسي است). با توجه به مربوط بودن مفاهيم فرهنگ و مشروعيت، سئوالي كه مطرح مي‌شود آنست كه ارزش‌هاي فرهنگي چگونه بر مشروعيت نظام سياسي تأثير مي‌گذارد[5]؟ منظور آنست كه اعضاي يك نظام سياسي چگونه براساس معيارها، هنجارها و ارزش‌هاي خود به مشروعيت آن نظام مي‌نگرند؟

در پاسخ به اين سؤال مي‌توان گفت؛ اگر مردم از يك نظام براساس سنت‌هاي موجود تبعيت نمايند، آن نظام از مشروعيت سنتي برخوردار است و اگر براساس فره بي‌مانند يك رهبر از نظام تبعيت نمايند، نظام از مشروعيت فرهمند برخوردار خواهد بود و اگر در يك نظام سياستگذاري و به كارگماري‌هاي افراد با شيوه‌هاي قانوني و عقلاني انجام پذيرد، آن نظام از سلطه مشروع قانوني ـ عقلاني برخوردار ميشود. به اين ترتيب پايه‌هاي فرهنگي مشروعيت عبارتند از سنت، فره و عقلانيت. اين پايه‌هاي فرهنگي موجب مشروعيت يك نظام سياسي و وفاق اجتماعي؛ مي‌شوند به عبارت ديگر وفاق اجتماعي حول پايه‌هاي سنت ـ فره و عقلانيت شكل مي‌گيرد.

براي آنكه بدانيم وفاق اجتماعي در ايران حول كدام يك از اين پايه‌ها شكل گرفته است، مي‌توان اين بحث را در هر يك از دوره‌هاي تاريخي قبل از اسلام، دورة اسلامي، دورة صفويه تا انقلاب اسلامي و دورة پس از انقلاب اسلامي پي گرفت.

مي‌توان گفت كه در دورة اول، پايه وفاق اجتماعي، فره ايزدي بوده است. بدين ترتيب كه مردم به اين علت از صاحبان قدرت فرمان مي‌بردند و مي‌پنداشتند خداوند آنان را لايق دانسته، به آنان فره عطا كرده است.

در دورة اسلامي، پايه وفاق اجتماعي، سنت ديني و آداب و رسوم مذهبي بوده است.

در دورة صفويه تا انقلاب اسلامي، عامل وفاق، سنت ديني و آداب و رسوم و شعائر مذهب شيعه، به همراه اعتقاد و باور به فره شاهان صفوي بوده است.

انقلاب مشروطيت نقطة عطفي در اين دوران محسوب مي‌شود، زيرا با آغاز اين دوره است كه افكار و آرا و انديشه‌هاي مغرب زمين راه خود را به سوي ايران باز كرد و بدين ترتيب بود كه پايه‌هاي فرهنگي وفاق اجتماعي متحول شد. تنها، سنن و آداب و رسوم عامل وفاق نبود، بلكه وفاق اجتماعي پايه‌هاي عقلاني ـ قانوني نيز پيدا كرد، ايران در اين زمان براي نخستين بار داراي قانون اساسي و قوانين موضوعه دست ساخت بشر شد كه اين هر دو مبتني بر ايدة قرار داد اجتماعي بودند، از اين به بعد مردم بر پاية قوانين اساسي و موضوعه به وفاق دست يافتند و انسجام اجتماعي بر پاية قرار داد تقويت شد.

پس از انقلاب اسلامي، بار ديگر پايه‌هاي وفاق مبتني بر سنت تقويت شد و اين پايه‌ها به همراه پايه‌هاي مبتني بر قانونمندي و عقلانيت – با به تصويب رسيدن فنون اسلامي جديد در ايران پس از انقلاب- و پايه‌هاي كاريزماتيك، مجموعاً منجر به وفاق و انسجام اجتماعي شدند. پايه‌هاي كاريزماتيك در دورة پس از انقلاب كه در اثر ظهور رهبري كاريزماتيك به وجود آمده بود تضمين كنندة يكپارچگي و وفاق اجتماعي نظام در مقابل تمامي توطئه‌هاي ضد نظام بود.

همان‌گونه كه مطرح شد مي‌توان فرهنگ سياسي و وفاق اجتماعي در هر ملت را در سه سطح؛ نظام، فرآيند و سياستگذاري بررسي كرد. در سطح فرايند؛ گرايش‌هاي افراد در دخالت در فرايندها، سطح وفاق اجتماعي را در جامعه مشخص مي‌كند، اين فرايندها شامل ارائه تقاضا، اطاعت از قانون، حمايت از برخي گروه‌ها و مخالفت با برخي گروههاي ديگر و مشاركت از طرق گوناگون است.

هر چه ميزان مشاركت در يك نظام بيشتر باشد، معلوم ميشود كه ميزان وفاق اجتماعي در آن نظام پيشتر است، مشاركت پيشتر مشخص مي‌سازد كه افراد جامعه به اصول و قواعد اجتماعي، اعتقاد بيشتري دارند و هنجارها و ارزش‌ها تعميم بيشتري پيدا كرده و عموميت يافته است.

هر چه ميزان مشاركت بيشتر باشد، معلوم مي‌شود وفاق اجتماعي زيادتر است.

مشاركت نيز به معناي مشاركت در تدوين، تصويب و اجراي سياست‌هاي عمومي است. در ايران، عنصر غالب در فرهنگ ايران لااقل تا دورة مشروطيت عنصر استبداد بوده است، در چنين فرهنگي فقط يك نفر حق مشاركت در سياست را داشته است و آن شخص پادشاه، اعوان و انصار او بوده‌اند و بقيه مردم، رعيت محسوب شده‌، به هيچ وجه، حق شركت در تصميم‌گيري‌هاي سياسي را نداشته‌اند.

در دوران انقلاب مشروطيت، براي اولين بار كوشش مردم را براي مشاركت در سياست در قالب ايجاد احزاب مشاهده مي‌كنيم.

اوجگيري و رشد احزاب سياسي در ايران را از لحاظ سير تاريخي مي‌توان به چهار دوره تقسيم كرد:

اول ـ عصر مشروطه تا استقرار كامل سلطنت رضاشاه، غير از دوره‌هاي استبداد صغير و نيابت ناصر‌الملك و دورة جنگ جهاني اول.

دوم ـ سقوط رضاشاه در آغاز دهة بيست (دورة 1332ـ1320).

سوم ـ روي كار آمدن دموكرات‌ها در آمريكا و اميني در ايران (دوره 1344ـ1339).

چهارم ـ از زمان انقلاب اسلامي تا كنون.

در هر يك از اين چهار دوره، مردم با ايجاد احزاب سياسي تلاش كردند تا در امور سياسي مشاركت كنند، مشاركت بيشتر مردم در هر يك از اين دوره‌ها به معناي تقويت وفاق اجتماعي بوده است. تا اينجا دو سطح نظام و فرايند را بررسي كرديم. در سطح سياستگذاري اين مساله مطرح مي‌شود كه مردم براي چه چيزهايي اهميت قايل‌اند و تصور آنها از يك جامعه خوب چگونه است؟ به اين ترتيب، مي‌توان تشخيص داد كه اصول و قواعد اجتماعي كه مردم براي آن اهميت قائل هستند و موجب وفاق اجتماعي مي‌شوند چه اصول و قواعدي هستند، به اين ترتيب سياست‌گذاري‌هايي كه موجب وفاق اجتماعي مي‌شوند معلوم و مشخص مي‌گردند[6].

اهميتي كه شهروندان مختلف به پيامدهاي سياستگذاري‌هاي گوناگون مي‌دهند، متفاوت است، مثلاً برخي جوامع بر امنيت تاكيد مي‌ورزند و برخي به آزادي بهاي بيشتر مي‌دهند و جوامع ديگر براي برابري اهميت زيادتر قائل هستند و بر وجود حداقل استانداردها براي همة‌ افراد تاكيد دارند، بنظر مي‌رسد مردم مشرق زمين از جمله مردم ايران براي امنيت اهميت بيشتري قائل هستند تا براي آزادي و برابري. يعني ارزش امنيت، ارزشي است كه منجر به وفاق اجتماعي مي‌شود. البته اين امر دلايل مختلفي دارد: يكي از اين دلايل حملات بيگانگان به خاك ايران بوده است. ايران همواره شاهد تاخت و تاز بيگانگان و مهاجمان و لشكر‌كشي‌هاي بسياري بوده است كه اسباب نشست و نابساماني سياسي، اجتماعي و فرهنگي در نهايت ناامني اقتصادي را فراهم آورده است. خودكامگي حكومت‌ها نيز از عواملي بوده است كه امنيت مالي ايرانيان را همواره بخطر انداخته است. بدين ترتيب لوياتان‌هاي ايراني كه طبعاً بايد براي حفظ جان مردم بوجود آمده باشند، به دشمن مال و جان آنها تبديل شده بودند.

در ايران هيچگاه طبقه اشراف به مانند غرب پيدا نشد كه صاحب اموال و املاك خود باشند و بتوانند در مقابل دولت از اموالشان دفاع نمايند.

در فقدان نيروهاي اجتماعي، دولت يكه‌تاز ميدان باقي مي‌ماند و خود به عنوان عاملي در جهت از بين بردن امنيت جاني و مالي مردم مطرح بود.

سلاطين ايران با قدرت مطلق حكومت مي‌كردند و هيچ قانوني اختيارات آنها را محدود نمي‌ساخت. در وصول ماليات، اموال مردم را غارت مي‌كردند و هيچگونه قوانين و مقرراتي براي حفظ حقوق ملت ايران و تعيين حدود قدرت هيئت حاكمه وجود نداشت، و مقررات و سرنوشت مردم در هر محل ارتباط و بستگي تام با خلق و خويي شخص حكمران داشت.

بنابراين مهمترين مشكل مردم ايران رسيدن به امنيت جاني و مالي بود، البته اين بدان معني نيست كه مردم ايران براي آزادي و برابري و عدالت اهميتي قايل نبودند، بلكه منظور آنست كه امنيت براي آنان داراي اولويت بيشتري بوده است، چناكه اولين درخواست مردم در انقلاب مشروطه از حكومت، ايجاد عدالت خانه بود كه اين خود در رابطه با احساس نياز مردم ايران به مقوله عدالت و امنيت قابل تفسير است[7].

فصل هفتم

[1]. غلامرضا خواجه سروي؛ همان، ص 112.

[2]. ساموئل هانتينگتون؛ همان، ص 596-608.

[3]. غلامرضا خواجه سروي؛ همان، ص 112.

[4]. روياروئي انديشه‌ها، مجموعه مقالات منتشر شده، (تهران: انتشارات فرهنگ و ارشاد اسلامي، 1379)، جلد اول ص 83.

[5]. روياروئي انديشه‌ها، همان، ص 96.

[6]. روياروئي انديشه‌‌ها؛ همان، ص 99.

[7]. عباس كشاورز شكري؛ (مقاله)، وفاق اجتماعي، فرهنگ سياسي و مشروعيت سياسي، (انتشارات فرهنگ گفتمان، مجموعة مقالات همايش رقابت‌هاي سياسي و امنيت ملي) جلد اول ص 83ـ102.

این تکه ای از پایان نامه رایگان با عنوان بررسي علل رقابت‌هاي مثبت و منفي و تأثير آن بر امنيت ملي كشور ايران 170صفحه می باشد برای دیدن بقیه قسمت ها می توانید از قسمت بالای سایت کلمه کلیدی مورد نظر را سرچ کنید

سایت ما حاوی تعداد زیادی پایان نامه رایگان می باشد می توانید از قسمت دسته بندی که در بالای سایت قرار دارد بقیه پایان نامه ها را هم ببینید و از متن کامل آنها استفاده نمایید البته ممکن است بعضی از متون موقع انتقال از فایل ورد به هم بریزد یا عکس ها درج نشود برای دانلود پایان نامه ها با فرمت ورد به همراه تمام پیوست ها به لینک زیر مراجعه کنید:

در سایت مرجع دانلود پایان نامه می توانید صدها پایان نامه رافقط با داشتن یک پسورد  دانلود کنید و به متن کامل آنها دسترسی بدون محدودیت داشته باشید. برای جزییات بیشتر اینجا کلیک کنید 

سایت فوق (payanname.net) قوی ترین سایت در زمینه دانلود پایان نامه است 

کافیست عبارت

دانلود پایان نامه

را در گوگل سرچ کنید

خواهید دید که گوگل این سایت را به عنوان اولین گزینه معرفی می کند 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *