پایان نامه ها و مقالات

تجزیه واریانس

دانلود پایان نامه

بیشترین مقدار درصد لاشبرگ را دارد و گروه ۴ بیشترین درصد شیب را دارد (جدول ۴-۶).

جدول ۴- ۵- نتایج آنالیز واریانس شاخص‌های تنوع زیستی و متغیرهای محیطی در گروه‌های اکولوژیک
شاخص‌ها سیمپسون شانون-وینر مارگالف منهینک پایلو
مقدار F 4/8 81/10 ۷/۵ ۵۱/۱۲ ۳۲/۱۰
مقدار احتمال **۰۰۰/۰ **۰۰۰/۰ **۰۰۲/۰ **۰۰۰/۰ **۰۰۰/۰
متغیرها شیب ارتفاع ازسطح دریا جهت درصدلاشبرگ پوشش علفی پوشش درختی پوشش سنگی
مقدار F 97/2 3/3 1/3 39/4 ۶۹/۰ ۷۱/۰ ۲۲/۰
مقدار احتمال *۰۴/۰ *۰۲/۰ *۰۵/۰ **۰۰۸/۰ ns 55/0 ns 54/0 ns 45/0
**معرف معنی‌دار بودن در سطح ۱ درصد، *معنی‌دار بودن در سطح ۵ درصد، nsعدم معنی‌‌داری

جدول ۴-۶- میانگین شاخص‌های تنوع و عوامل محیطی در گروه‌های اکولوژیک
گروه‌های اکولوژیک
گروه ۱
گروه ۲
گروه ۳
گروه ۴
سیمپسون
b04/0 ±۸۶/۰
b03/0 ±۸۷/۰
a ۰۲/۰ ±۹۱/۰
a03/0 ±۹۲/۰
شانون-وینر
b 24/0± ۵۴/۲
b 28/0± ۶۲/۲
a24/0 ± ۱۱/۳
a 27/0±۰۹/۳
غنای مارگالف
bc91/0± ۴۹/۶
۱۳/۶ ± ۲/۱c
۷/۰± ۹۹/۷a
۲/۱± ۵۴/۷ ab
غنای منهینیک
b 31/0 ±۴۶/۲
b46/0± ۲۱/۲
a 41/0± ۲۲/۳
a 48/0±۰۲/۳
یکنواختی پایلو
b 05/0± ۷۱/۰
b ۰۵/۰± ۷۳/۰
a 04/.±۸۳/۰
a ۰۸/۰± ۸۵/۰
درصد شیب
b 08/0± ۲۸/۰
ab15/0± ۳۸/۰
ab 05/0± ۳۷/۰
a07/0± ۴۸/۰
درصد لاشبرگ
a7/10±۵۶/۱۳
b 3 ±۱۱/۷
b 4±۵
b 4/2±۸۳/۷
درصدپوشش درختی
۵۳ ±۳/۲۰a
a5/15 ±۵۴
a19/19 ±۵۲
a6/14±۴۵
درصد پوشش علفی
۲۲/۷۷±۳/۱۴a
۰۵/۸۱ ±۱۴a
۵/۶۷ ±۹/۱۹a
۷/۷۴ ±۱۱/۱a
درصد پوشش سنگی
a4/7± ۸/۲۸
a ۵/۱۱ ± ۶/۲۶
a4/14± ۵/۳۷
a7/13± ۳۰
ارتفاع از سطح دریا
a8/54 ±۲/۲۲۴۴
a112 ± ۴/۲۳۴۴
a 4/50 ±۱/۲۲۷۰
a2/52 ± ۳/۲۳۴۳
جهت جغرافیایی
a7/20± ۷/۲۵۲
b108± ۳/۱۸۸
ab6/76 ±۱۳۴
ab 9/17± ۵/۱۶۲

گروه‌های اکولوژیک
گروه ۱
گروه ۲
گروه ۳
گروه ۴
سیمپسون
b04/0 ±۸۶/۰
b03/0 ±۸۷/۰
a ۰۲/۰ ±۹۱/۰
a03/0 ±۹۲/۰
شانون-وینر
b 24/0± ۵۴/۲
b 28/0± ۶۲/۲
a24/0 ± ۱۱/۳
a 27/0±۰۹/۳
غنای مارگالف
bc91/0± ۴۹/۶
۱۳/۶ ± ۲/۱c
۷/۰± ۹۹/۷a
۲/۱± ۵۴/۷ ab
غنای منهینیک
b 31/0 ±۴۶/۲
b46/0± ۲۱/۲
a 41/0± ۲۲/۳
a 48/0±۰۲/۳
یکنواختی پایلو
b 05/0± ۷۱/۰
b ۰۵/۰± ۷۳/۰
a 04/.±۸۳/۰
a ۰۸/۰± ۸۵/۰
درصد شیب
b 08/0± ۲۸/۰
ab15/0± ۳۸/۰
ab 05/0± ۳۷/۰
a07/0± ۴۸/۰
درصد لاشبرگ
a7/10±۵۶/۱۳
b 3 ±۱۱/۷
b 4±۵
b 4/2±۸۳/۷
درصدپوشش درختی
۵۳ ±۳/۲۰a
a5/15 ±۵۴
a19/19 ±۵۲
a6/14±۴۵
درصد پوشش علفی
۲۲/۷۷±۳/۱۴a
۰۵/۸۱ ±۱۴a
۵/۶۷ ±۹/۱۹a
۷/۷۴ ±۱۱/۱a
درصد پوشش سنگی
a4/7± ۸/۲۸

a4/14± ۵/۳۷
a7/13± ۳۰
ارتفاع از سطح دریا
a8/54 ±۲/۲۲۴۴
a112 ± ۴/۲۳۴۴
a 4/50 ±۱/۲۲۷۰
a2/52 ± ۳/۲۳۴۳
جهت جغرافیایی
a7/20± ۷/۲۵۲
b108± ۳/۱۸۸
ab6/76 ±۱۳۴
ab 9/17± ۵/۱۶۲

۴-۱-۳- بحث و نتیجه‌گیری گروه گونه‌های اکولوژیک
در قرن اخیر تشخیص و تفکیک اجتماعات گیاهی با تمرکز بر پراکنش، ترکیب و طبقه‌بندی جوامع گیاهی محور علم اکولوژی گیاهی بوده است (کاشین و همکاران، ۲۰۰۳). روشهای رسته‌بندی و طبقه‌بندی به عنوان کاری بنیادی برای مطالعه و توصیف تغییرات پوشش گیاهی به طور گسترده‌ای در اکولوژی گیاهی استفاده می‌شود (گرابهیر۱۸۰ و همکاران، ۲۰۰۳). برای ساده کردن پیوستگی ساختار پوشش گیاهی و برای کمک به درک بهتر روابط بین پوشش گیاهی و عوامل محیطی از طبقه‌بندی پوشش گیاهی با استفاده از روش تجزیه و تحلیل دو طرفه گونه‌های معرف به صورت گسترده‌ای استفاده می‌شود (هاردتل۱۸۱ و همکاران، ۲۰۰۵.، مک‌نب و همکاران، ۱۹۹۹.، اسحاقی‌راد، ۱۳۸۸.، متاجی، ۱۳۸۲.، صالحی، ۱۳۸۳ و محمدپور، ۱۳۸۳). تجزیه و تحلیلهای جامعه شناختی گیاهی حاصل از طبقه‌بندی TWINSPAN، مبین حضور چهار گروه اکولوژیک در منطقه مورد مطالعه است. کیالاشکی و شبنمی۱۸۲ (۲۰۱۱) نیز در منطقه مورد مطالعه در جنگلهای شمال چهار گروه اکولوژیک شناسایی کردند. حیدری و همکاران (۱۳۸۸) در تحقیقی در منطقه حفاظت شده مله گون به مساحت ۱۶۰ هکتار در استان ایلام تشخیص دادند که در منطقه سه گروه وجود دارد. تأثیرات عوامل محیطی بر جوامع گیاهی در بسیاری از مطالعات اکولوژی بررسی شده است (نقی‌نژ‌اد۱۸۳و همکاران، ۲۰۰۸، رامیرز۱۸۴ و همکاران، ۲۰۰۷، لپتو۱۸۵ و همکاران، ۲۰۰۹ و کرد۱۸۶ و همکاران، ۲۰۱۰).
نتایج آنالیز CCA نشان داد که متغیر درصد لاشبرگ، ارتفاع از سطح دریا، درصد پوشش علفی و شاخص‌های تنوع زیستی با گروه‌های اکولوژیک ارتباط دارد. بنابراین می‌توان نتیجه گرفت که این عوامل در تفکیک و پراکنش جوامع اکولوژیک مؤثر هستند. احمد۱۸۷ و همکاران (۲۰۰۹) نیز به نتایج مشابهی دست یافتند و بیان کردند که جوامع گیاهی یافت شده در منطقه هاولین۱۸۸ با غنا و ارتفاع از سطح دریا ارتباط دارد و به عنوان عواملی مؤثر در تفکیک جوامع می‌باشند. کانترسی۱۸۹ (۱۹۹۱) ، فونتین و همکاران۱۹۰ (۲۰۰۷) ، سوگی و آکمیک۱۹۱ (۲۰۰۷) و حیدری و همکاران (۱۳۸۸) نیز ارتفاع از سطح دریا را به عنوان مهمترین فاکتور تأثیرگذار در پراکنش جوامع گیاهی دانستند. کلارک۱۹۲ (۱۹۹۰) فاکتورهای توپوگرافی را به دلیل تأثیری که بر روی رطوبت خاک و میکروکلیما می‌گذارند، در الگوی پراکنش پوشش گیاهی مؤثر دانست. گیاهان می‌توانند
بهترین شاخص برای بیان کیفیت یک رویشگاه باشند و همچنین عوامل محیطی نیز تعیین کننده خصوصیات رویشگاهی می‌باشند و نقش مهمی در الگوی پراکنش گیاهان دارند، به طوری که پراکنش و استقرار گیاهان را به خوبی کنترل می‌کنند (اردکانی۱۹۳، ۲۰۰۵). بارنز و بیکر (۱۹۹۸) نیز بیان کردند که گیاهان به عنوان مهمترین فاکتور در طبقه‌بندی رویشگاه‌ها می‌باشد. شکل (۴-۵) فراوانی و حضور گیاهان و ارتباط آنها را با عوامل محیطی در منطقه نشان می‌دهد. از طرف دیگر دلیل رشد بعضی گونه‌ها در محیط ویژه‌ به واسطه نیازهای مشابه آنها از نظر عوامل محیطی مانند نور، دما، زهکشی و مواد غذایی است (مصداقی، ۲۰۰۱). نتایج نشان داد که گونه‌های Quercus brantii، Medicago sativa، Malva nicaeensis و Rochilea fmacrocalyx در ارتفاعات پایین رویش دارند. در ارتفاعات به دلیل کاهش دما و کوتاه بودن طول دوره رشد و همچنین وجود بادهای شدید رشد بعضی از گونه‌ها را محدود می‌کند (ملک محمدی، ۲۰۰۷). گونه یونجه خوراکی با نام علمی Medicago sativa از خانواده بقولات می‌باشد که در این تحقیق مشخص شد که این گونه در ارتفاعات پایین رویش دارد. قادری‌وانگاه (۱۳۸۷) نیز بیان کرد که این گونه در ارتفاعات پایین رویش دارد. Prangos ferulacea (با نام علمی جاشیر) در مناطق نرتفع و در قطعات نمونه‌ای پراکنش دارد که پوشش علفی کم است. این گونه یکی از با ارزش‌ترین گیاهان علوفه‌ای، حفاظتی، دارویی و صنعتی است که در مناطق مرتفع رویش دارد (حسنی و شاهمردای۱۹۴، ۲۰۰۷ و صفائیان، ۱۳۸۸). همچنین نتایج بررسی‌های رسته‌بندی به همراه تجزیه و تحلیل داده‌ها با آزمون آماری تجزیه واریانس یکطرفه و آزمون چند دامنه دانکن نیز نشان می‌دهد که بین گروه‌های اکولوژیک با شاخص‌های تنوع زیستی و خصوصیات محیطی، تفاوت معنی‌دار آماری وجود دارد. با توجه به نتایج شاخص یکنواختی در گروه سوم بیشترین مقدار را دارد و می‌تواند به این خاطر باشد که این گروه در مناطق پرشیب واقع‌اند و در مناطق پرشیب این شاخص بیشترین مقدار را دارد (نتایج جدول ۴-۹). تنوع بالا در گروه چهارم هم به دلیل واقع شدن این گروه در جهت شمالی است که این جهت به نسبت دیگر جهات دارای رطوبت بیشتری است. نقش رطوبت در افزایش تنوع مورد تأکید محققینی زیادی است (بصیری، ۱۳۸۲ و سهرابی، ۱۳۸۳). همچنین با توجه به جدول (۴-۶) میزان شاخص‌های تنوع شانون-وینر و سیمپسون در گروههای اکولوژیک سه و چهار بیش از گروههای یک و دو بود و تفاوت آنها معنی‌دار است و همچنین میزان شاخص یکنواختی و شاخص غنای منهینیک و مارگالف نیز در دو گروه سه و چهار بیشترین مقدار را دارد. از آن جایی که شاخص شانون_ وینر به فراوانی گونه‌های نادر و شاخص سیمپسون حساسیت بیشتری به فراوانی گونه‌های عمومی (فراوان) دارد می‌توان نتیجه گرفت که مقادیر بالای شاخص‌های غنا و یکنواختی باعث افزایش تنوع در دو گروه سه و چهار شده است. که با نتایج پژوهشهای سایر محققین همخوانی دارد (پوربابایی، ۱۳۸۰.، محمودی، ۱۳۸۶ و فخیمی۱۹۵، ۲۰۰۸). همچنین نتایج حاکی از آن است که هر گروه با دیگر گروه‌ها از نظر ویژگی‌های فلورستیکی، تنوع زیستی و فیزیوگرافی متمایز است. با توجه به نتایج بدست آمده گروه بلوط ایرانی (گروه ۱) در جهات جنوب غربی مستقر است، بطور کلی بلوط‌ها در مکانهای خشک‌تر و اغلب در دامنه‌های جنوبی گسترش زیادی دارند (جزیره‌ای و ابراهیمی‌ رستاقی، ۱۳۸۵). بنابراین نتیجه‌گیری می‌شود که بلوط ایرانی گونه‌ای نورپسند است (حبیبی، ۱۳۷۱). در نیمکره شمالی شیب‌های رو به جنوب و غرب اشعه‌های مستقیم بیشتری دریافت می‌دارند و بنابراین گرمتر و خشک‌تر از شیب‌های شمالی و شرقی هستند (مارش۱۹۶، ۱۹۹۱). در واقع جهت جغرافیایی با تأثیر روی رطوبت و زاویه تابش خورشید و سایر عوامل تأثیر عمده‌ای در ترکیب گونه‌ای دارد (اسمال و مک کارتی، ۲۰۰۵). میرزایی و همکاران، ۱۳۸۵؛ زاهدی امیری و محمدی لیمائی (۱۳۸۱) نیز به نتایج مشابهی دست یافتند. همچنین این گروه دارای بیشترین درصد لاشبرگ می‌باشد. وجود لاشبرگ زیاد بیانگر دیر تجزیه شدن لاشبرگ‌های درختان بویژه بلوط ایرانی می‌باشد (محمدی سمانی، ۱۳۸۵). گروه ۳ نیز دارای تعداد کمترین درصد پوشش علفی و بیشترین پوشش سنگی می‌باشد. می‌توان اینطور بیان کرد که وجود درصد سنگ بالا و بیرون زدگی سنگی باعث محدودیت رشد گیاهان شده است که این مسأله از ویژگی‌های رشته کوههای زاگرس است (محتشم‌نیا، ۱۳۸۶). همچنین نتایج نشان داد که گروه اکولوژیک چهارم دارای تعداد گونه شاخص بالاتری نسبت به دیگر گروه‌‌ها است و به این علت است که این گروه در دامنه شمالی واقع است و این جهت به دلیل داشتن شرایط رطوبتی مطلوبتر از پوشش انبوه‌تری برخوردار است که این با نتایج و استدلال‌های محققین مختلف مطابقت دارد (تیمورزاده، ۱۳۸۲.، حمزه، ۱۳۸۷)، همچنین این گروه در مناطق مرتفع حضور دارند و بالا بودن تعداد گونه‌های شاخص در این ناحیه می‌تواند به این علت باشد که در این گروه پوشش درختی کمترین مقدار را دارد و فرصت برای رشد گونه‌های علفی کف وجود دارد. میرزایی و همکاران (۱۳۸۶) نیز عنوان کردند که با کاهش پوشش درختی فرصت برای رشد گونه‌های علفی وجود دارد. در نتایج حاصل از بررسی جوامع گیاهی در ارتباط با عوامل خاکی اختلاف معنی‌داری وجود نداشت. جعفری و همکاران (۱۳۸۵) در مطالعات خود دریافتند که جوامع گیاهی یافت شده با شوری خاک ارتباط دارد و علت آن را وجود گونه‌های شور روی در منطقه دانست.

۴-۲- نتایج تنوع زیستی
میانگین، انحراف معیار، حداقل و حداکثر تنوع، غنا و یکنواختی شاخص‌های مختلف در منطقه مورد مطالعه در جدول (۴- ۷) درج شده است.

جدول۴- ۷- حداکثر، حداقل، میانگین شاخص های تنوع، غنا و یکنواختی در منطقه مورد مطالعه
شاخصها

تنوع
غنا

یکنواختی

شانون_وینر
سیمپسون

مارگالف
منهینیک

پایلو
حداکثر
حداقل
میانگین
انحراف‌معیار

۳۹/۳
۹۵/۱
۶۶/۲
۳/۰
۹۵/۰
۶۹/۰
۸۷/۰
۰۴/۰

۵۶/۹
۰۴/۴
۵۳/۶
۳۲/۱
۷۳/۳
۲/۱
۴۴/۲
۵۷/۰

۹۵/۰
۵۶/۰
۷۴/۰
۰۷/۰

۴-۲-۱- نتایج آنالیز یک طرفه و مقایسه میانگین شاخص‌های تنوع زیستی در طبقات مختلف (شیب، جهت جغرافیایی و ارتفاع از سط دریا):
نتایج آنالیز واریانس یک طرفه نشان داد که ارتفاع از سطح دریا، جهت و شیبهای مختلف بر برخی از شاخص‌های تنوع موثر هستند (جدول ۴-۸). بطوریکه که ارتفاع از سطح دریا بر شاخص تنوع سیمپسون و یکنواختی اثر معنی‌دار دارد، در حالیکه ارتفاع از سطح دریا بر دیگر شاخص‌ها اثر معنی‌داری نداشت (۰۵/۰ P).
نتایج همچنین نشان داد که جهت دامنه بر شاخص‌های غنای مارگالف و غنای منهینیک اثر معنی‌داری دارد در حالی که بر شاخص تنوع و یکنواختی اثر معنی‌داری ندارد. اثر شیب نیز بر شاخص‌های تنوع سیمپسون و شانون- وینر و شاخص یکنواختی معنی‌دار بوده و بر دیگر شاخص‌ها اثر معنی‌داری نداشت.

مقدار احتمال
شاخص

منبع تغییرات
۰۱/۰*
شانون – وینر

تنوع

ارتفاع از سطح دریا

**۰۰۱/۰
سیمپسون

۳۱/۰ns
مارگالف

غنا

۱۹/۰ns
منهینیک

**۰۰۰/۰
پایلو
یکنواختی

۰۷/۰ns
شانون – وینر

تنوع

جهت جغرافیایی
۰۸/۰ns
سیمپسون

**۰۰۹/۰
مارگالف

غنا

*۰۱/۰
منهینیک

۲/۰ns
پایلو
یکنواختی

*۰۱/۰
شانون – وینر

تنوع

درصد شیب
*۰۳/۰
سیمپسون

ns ۸/۰
مارگالف

غنا

ns ۹/۰
منهینیک

*۰۱/۰
پایلو
یکنواختی

**معرف معنی‌دار بودن در سطح ۱ درصد، *معنی‌دار بودن در سطح ۵ درصد

نتایج مقایسات چند‌دامنه دانکن نشان داد که با افزایش ارتفاع از سطح دریا، شاخص تنوع سیمپسون افزایش می‌یابد، به طوریکه در طبقه ارتفاعی بالا (۲۵۵۰-۲۴۰۱) بیشترین مقدار و در طبقه ارتفاعی پایین (۲۲۵۰-۲۱۰۰) کمترین مقدار را دارد. در صورتیکه میزان شاخص تنوع شانون – وینر بی

نوشته های مشابه

همچنین ببینید

بستن
بستن