پرسشنامه سلامت عمومی، مهارت های زندگی

دانلود پایان نامه

شده است که استفاده از مواد مخدر بین دانش آموزانی که در این برنامه آموزشی شرکت کردند، حداقل نصف میزان مصرف دانش آموزانی بوده است که در این برنامه شرکت نداشتند.
در پژوهشی شاپ و کوپلند۹۱( ۱۹۹۳)، مطرح کردند که عزت نفس با برخی از پدیده های روانی چه منفی و چه مثبت در ارتباط است. عزت نفس بالا با راهبردهای مقابله ای مثبت و سازنده ، انگیزش بالا و حالت عاطفی مثبت ارتباط دارد. همچنین بیان کردندکه برنامه های آموزش مهارت رد کردن و مقاومت در برابر نفوذ و فشار همسالان در دانش آموزان نوجوان موجب کاهش آسیب پذیری نسبت به فشار همسالان، افزایش و حفظ منبع کنترل درونی و عزت نفس آنان می شود و در نتیجه تاثیر مثبت دارد .
آنان در تحقیقات خود نشان دادند که نوجوانانی که توانایی مهارت رد کردن (قاطعیت در “نه” گفتن ) بالاتری دارند، آسیب پذیری کمتری در مقابل فشار همسالان دارند. بنابر این ، آسیب پذیری در برابر فشار همسالان، زمانی پایین تر است که نوجوانان توانایی و مهارت رد کردن و یا قاطعیت بیشتر در نه گفتن، منبع کنترل درونی تر و آگاهی بیشتر در مورد سوء مصرف مواد مخدر داشته باشند. زمانی که منبع کنترل درونی باشد، عزت نفس هم بالاتر خواهد بود. برنامه آموزش مهارت رد کردن و مقاومت در برابر نفوذ و فشار همسالان بین دانش آموزان نوجوان ، موجب کاهش آسیب پذیری نسبت به فشار همسالان، افزایش و حفظ منبع کنترلی درونی و عزت نفس آنان می شود و در نتیجه تاثیر مثبتی دارد.
در پژوهشی بارلو۹۲وهمکاران (۱۹۹۸)، به این نتیجه رسیدندکه رویکرد مهارت های زندگی بر افزایش عزت نفس، توانایی تصیمی گیری و مقاومت در برابر فشار همسالان جهت مصرف مواد در مدارس تاثیر دارد و برنامه موثری است که پیامد های مهمی در سلامتی کودکان و نوجوانان دارد(حقیقی و همکاران،۱۳۸۵).
در پژوهشی گاتمن و واتسون۹۳ ( ۲۰۰۱)، به این نتیجه رسیدند که کودکی و نوجوانی دوره مهم و اساسی است که در زمینه عزت نفس تغییرات و دگرگونی هایی ایجادمی نماید. این دوره از رشد یک ماهیت انتقالی منحصر به فرد دارد و مستلزم سازگاری ها و تغییراتی در شناخت خود است که به نظر می رسد موجب تغییر عزت نفس می شود. افرادی که دارای عزت نفس بالا هستند بهبود افزاینده ای در کیفیت زندگی خویش تجربه می کنند . از طرف دیگر افراد دارای عزت نفس پایین در معرض بسیاری از اختلالات رفتاری و عاطفی مانند اضطراب ، عدم انگیزش، رفتار خود کشی ، اختلالات خوردن ، بزهکاری و افسردگی قرار می گیرند.
بنابر این با توجه به مطالب فوق و این امر که کودکان و نوجوانان در دوره ای هستند که در معرض خطرند و از طرفی دیگر زمانی که نوجوانان از اوایل نوجوانی می گذرند، به مهارت های تصمیم گیری و راهبردهای خود کنترلی جهت کاهش افکار اضطراب آور مجهز می شوند. می توان گفت که راه حل اساسی جهت کاهش مشکلات بهداشت روانی در دوره کودکی و نوجوانی ،آماده سازی آنان در جهت استفاده از این گونه مهارت ها و توانایی ها برای مقابله با مشکلات این دوره است تا بدان وسیله کفایت و شایستگی کودک و نوجوان و رفتار هایی که سلامتی را افزایش می دهند، موجبات بهداشت روانی آنان را فراهم نمایند. تحقیقات گوناگون بیانگر این مطلب است که این امر می تواند از طریق آموزش مهارتهای زندگی میسر گردد.

۲-۱۶ خلاصه فصل
سلامت روانی یکی از بخش های کلیدی و مهم سلامت عمومی می باشد. چنانچه این جنبه مهم ، نیرومند و قوی باشد، دیگر جنبه های جسمانی و روانی را نیز تحت تاثیر مثبت خود قرار خواهد داد . اما اگر سلامت روانی در معرض خطر قرار گیرد دیگر جنبه های سلامت عمومی نیز دچار ضعف خواهد شد. از این رو سازمان بهداشت جهانی (WHO) بر اهمیت برنامه های پیشگیرانه تاکید می ورزد. و نقطه شروع این برنامه را سن کودکی و نوجوانی و از درون مدارس می داند. بنابر این با توجه به تغییرات و پیچیدگی های روز افزون جامعه و گسترش روابط اجتماعی ، آماده سازی افراد بخصوص نسل جوان جهت رویارویی با موقعیت های دشوار، امری ضروری به نظر می رسد. در همین راستا روان شناسی با حمایت سازمان های ملی و بین المللی ،‌جهت پیشگیری از بیماری های روانی و نا بهنجاری های اجتماعی ، آموزش مهارتهای زندگی را در سراسر جهان و در سطح مدارس آغاز نموده اند.
آموزش انواع مهارت های زندگی مانند توانایی تصمیم گیری ، توانایی حل مساله، توانایی روابط بین فردی، توانایی همدلی ، توانایی مقابله با هیجانات و … در کاهش اضطراب ، افسردگی ، خشونت،‌بزهکاری ، سوء مصرف مواد مخدر و حتی بیماری های جسمانی و روانی و نیز در افزایش عملکرد تحصیلی ، سازگاری اجتماعی و عزت نفس موثر است.
بنابراین آن چه که از تحقیقات انجام شده بر می آید موید این نکته است که آموزش مهارت های زندگی نقش موثری در افزایش سلامت روان و عزت نفس و جنبه های گوناگون آن ها در دوره کودکی و نوجوانی دارد.

فصل سوم :
طرح تحقیق

۳-۱طرح تحقیق:
پژوهش حاضر از نوع نیمه آزمایشی است . کاربرد وسیع کلمه ” آزمایش ” مفهومی وسیع دارد و آن اینکه چیزی مورد آزمایش قرار می گیرد . طرح آزمایشی در معنای وسیع عبارت است از اجرای طرح پیش ساخته برای تجربه کردن آن . به طور دقیق تر می توان گفت طرح آزمایشی ساختاری است که به وسیله آن متغیرها در درون آزمایش موقعیتی کسب کرده ، سازماندهی شده ، یا به وجود می آیند .
پژوهش حاضر یک تحقیق نیمه آزمایشی و از نوع پیش آزمون – پس
آزمون با گروه آزمایش و گروه گواه است . نگاره این طرح در جدول ۱-۳ آمده است (دلاور ، ۱۳۷۵) .
جدول(۳-۱)
نگاره طرح تحقیق نیمه آزمایشی
پس آزمون
مداخله
پیش آزمون
انتخاب تصادفی
گروه ها
O2
x
O1
R
آزمایش
O4
….
O3
R
گواه

همان طور که در جدول ۳-۱ مشاهده می شود ، منظور از R انتخاب تصادفی دانش آموزان و جایدهی آن ها در گروه آزمایش و گواه است . منظور از O1 و O3انجام آزمون های سلامت عمومی گلدبرگ و عزت نفس کوپراسمیت بر روی دانش آموزان گروه آزمایش و گروه گواه قبل از آموزش مهارت های زندگی به دانش آموزان گروه آزمایش می باشد . منظور از x آموزش مهارتهای زندگی به دانش آموزان گروه آزمایش است . منظور از O2 و O4انجام آزمون های سلامت عمومی و عزت نفس بر روی دانش آموزان گروه آزمایش و گروه گواه ، بعد از آموزش مهارت های زندگی به دانش آموزان گروه آزمایش می باشد .
۳-۲- جامعه آماری
جامعه آماری این پژوهش شامل کلیه دانش آموزان دختر پایه پنجم دبستان های دولتی شهرستان رشتخوار ( ۱۸۰نفر)می باشد که در سال تحصیلی ۸۹-۸۸ به تحصیل اشتغال داشتند .

۳-۳- نمونه گیری و حجم جامعه و نمونه
نمونه آماری در این پژوهش تعداد ۶۰ نفر از دانش آموزان دختر پایه پنجم ابتدایی دبستان های دولتی شهرستان رشتخوار است . برای انتخاب نمونه از روش نمونه گیری تصادفی ساده ، استفاده شده است .وبه این طریق که ابتدا جهت کنترل متغیر هوش دانش آموزان از تمامی دانش آموزان آزمون هوشی وکسلر گرفته شد و تعداد ۱۰۰ نفر که در آزمون نمره بین ۱۱۰- ۱۰۰گرفته بودند بصورت تصادفی انتخاب شدندو باز دو باره از بین این ۱۰۰نفر بصورت تصادفی ۶۰ نفر انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل قرار گرفتند.
۳-۴- ابزارهای اندازه گیری
در این پژوهش از آزمون سلامت عمومی گلدبرگ ( GHQ)که البته سوالات توسط محقق متناسب با سن دانش آموزان اصلاح شده و آزمون عزت نفس کوپر اسمیت(GSSE) و راهنمای عملی آموزش مهارت های زندگی استفاده شده است که به تفصیل توضیح داده می شود .
۳-۴-۱ معرفی آزمون سلامت عمومی گلدبرگ ( GHQ)
گلدبرگ (۱۹۷۲) ، پرسشنامه سلامت عمومی را برای سرندکردن اختلالات غیر سایکوتیک در مراکز درمانی جامعه طراحی و تدوین نموده است. فرم اصلی این پرسشنامه مشتمل بر ۶۰ سوال می باشد . فرم های کوتاهتر ۱۲ و ۲۰و۲۸و۳۰ و ۴۴ ماده ای این مقیاس نیز تهیه شده است . در پژوهش حاضر از فرم ۲۸ سوالی پرسشنامه سلامت عمومی که توسط گلدبرگ وهیلیر (۱۹۷۹) معرفی شده استفاده گردیده است . پرسشنامه مذکور دارای چهار مقیاس فرعی می باشد که هر مقیاس ۷ سوال دارد . هدف اصلی این پرسشنامه دستیابی به یک تشخیص خاص در سلسله مراتب بیماری های روانی نیست ، بلکه منظور اصلی آن ایجاد تمایز بین بیماری روانی و سلامت است . در واقع فرم ۲۸ ماده ای این پرسشنامه دارای این مزیت است که برای تمامی افراد جامعه طراحی شده است . این پرسشنامه به عنوان یک ابزار سرندی می تواند احتمال وجود یک اختلال روانی را در فرد تعیین کند چهار مقیاس فرعی پرسشنامه سلامت عمومی عبارتند از : نشانگان جسمانی ، نشانگان اضطرابی و بی خوابی ، نشانگان اختلال در کارکرد اجتماعی و نشانگان افسردگی ، وجود چهار زیر مقیاس بر اساس تحلیل عاملی پاسخ ها تعیین شده است :
زیر مقیاس اول (A) شامل مواردی درباره احساس افراد نسبت به وضع سلامت خود و احساس خستگی آنهاست و نشانه های بدنی را در بر می گیرد . این زیر مقیاس دریافت های حسی بدنی را که اغلب با بر انگیختگی های هیجانی همراهند ، ارزشیابی می کند . ماده های ۱ تا ۷ مربوط به این زیر مقیاس می باشند . پرسش های زیر مقیاس دوم ( B) شامل مواردی است که با اضطراب و بی خوابی مرتبطند . ماده های ۸ تا ۱۴ مربوط به این زیر مقیاس می باشند :
زیر مقیاس سوم ( C) گسترده توانایی افراد را در مقابله با خواسته های شغلی و مسائل زندگی روزمره می سنجد و احساسات آنها را درباره چگونگی کنار آمدن با موقعیت های متداول زندگی آشکار می کند . ماده های ۱۵ تا ۲۱ مربوط به این زیر مقیاس می باشند و بالاخره چهارمین
زیر مقیاس(D )شامل موادی است که با افسردگی وخیم و گرایش شخص به خودکشی مرتبطند و ماده های ۲۲ تا ۲۸ مربوط به این زیر مقیاس می باشند . نمره کلی هر فرد از حاصل جمع نمرات چهار مقیاس فرعی به دست می آید (استورا۹۴ ، ۱۹۹۱ ترجمه دادستان ، ۱۳۷۷) .
این پرسشنامه بر اساس مقیاس لیکرت ( ۰ – ۱ – ۲ -۳) نمره گذاری شده است و نمره کل هر فرد از صفر تا ۸۴ متغیر خواهد بود .
ضمنا لازم به توضیح است که پایین بودن نمره در این پرسشنامه نشانه سلامت روان بالا و بالا بودن نمره نشانه سلامت روانی پایین است (یک نسخه از این پرسشنامه در پیوست شماره ۱آمده است ).
۳-۴-۲ پایایی آزمون سلامت عمومی گلدبرگ
گلدبرگ و ویلیامز۹۵ (۱۹۹۸) پایای تنصیف ۹۵ درصد وجان (۱۹۸۵) ثبات درونی پرسشنامه سلامت عمومی را با استفاده از آلفای کرونباخ ۹۰ درصد گزارش نمودند .
کی یس۹۶ (۱۹۸۴) آلفای کرونباخ پرسشنامه سلامت عمومی را ۹۳ درصد به دست آورد و شک۹۷(۱۹۸۴) ضریب آلفای کرونباخ ۸۸ درصد را بر روی ۲۱۵۰ دانش آموز گزارش نمود( به نقل از تقوی ، ۱۳۸۰) .
پایایی فرم ۲۸ سوالی پرسشنامه سلامت عمومی گلدبرگ توسط پالاهنگ ، نصر ، براهنی و شاه محمدی (۱۳۷۵) ، ۹۱ درصد محاسبه شده است ( کلافی ، استورا و حق شناس ، ۱۳۷۸) .
تقوی (۱۳۸۰) ضریب پایایی بازآزمایی GHQ را به فاصله ۳ تا ۴ هفته برای کل پرسشنامه ۷۲ درصد و برای نشانگان جسمانی
۶۰ درصد ، نشانگان اضطرابی ۶۸ درصد ، نشانگان اختلال در کارکرد اجتماعی ۵۷ درصد و نشانگان افسردگی ۵۸ درصد به دست آورد .
رجبی( ۱۳۸۳) در یک تحقیق ضرایب آلفای کرونباخ و تنصیف پرسشنامه سلامت عمومی را برای کل دانشجویان به ترتیب ۸۵/۰ و ۸۶/۰ برای دانشجویان دختر ۸۷/۰ و ۸۴/۰ و برای دانشجویان پسر۸ ۸/۰ و ۹۰/۰ به دست آورد .
امان الهی (۱۳۸۳) در پژوهشی ضرایب آلفای کرونباخ و تنصیف پرسشنامه سلامت عمومی را برای کل دانشجویان به ترتیب ۸۴/۰ و ۸۵/۰ برای دانشجویان دختر ۸۳/۰ و ۸۴/۰ و برای دانشجویان پسر ۸۵/۰ و ۸۶/۰ گزارش نمود .
وردی ( ۱۳۸۳) در پژوهش ضرایب آلفای کرونباخ و تنصیف پرسشنامه سلامت عمومی را به ترتیب ۹۴/۰ و ۸۹/۰ محاسبه نمود که در حد مطلوب است .
۳-۴-۳- معرفی آزمون عزت نفس کوپراسمیت
مقیاس عزت نفس کوپراسمیت ( ۱۹۶۷) یک مقیاس ۵۸ ماده ای خود- گزارشی ، مداد – کاغذی است که ۸ ماده آن دروغ سنج می باشد و ۵۰ ماده دیگر آن به ۴ خرده مقیاس عزت نفس کلی، عزت نفس اجتماعی ، عزت نفس خانوادگی ، و عزت نفس تحصیلی تقسیم شده است .
شیوه نمره گذاری این آزمون به صورت صفر و یک است به این معنا که ماده های شماره ۱۴ ، ۱۸،۱۹،۲۱،۲۳،۲۴،۲۸،۲۹،۳۰،۳۲،۳۶،۴۵،۴۷،۵۷،۲،۴،۵،۱۰ پاسخ بلی یک نمره و پاسخ خیر صفر می گیرد . و بقیه سوالات به صورت معکوس است یعنی پاسخ خیر آنها یک نمره و پاسخ بلی صفر می گیرد .
بدیهی است که حداقل نمره ای که یک فرد ممکن است بگیرد صفر و حداکثر ۵۰ خواهد بود . چنانچه پاسخ دهنده از ۸ ماده دروغ سنج که شامل ماده های ۶ ، ۱۳ ، ۲۰ ،۲۷ ،۳۴، ۴۱ ، ۴۸ ، ۵۵ می باشد بیش از۴نمره بیاورد بدان معنی است که اعتبار آزمون پایین است و آزمودنی سعی کرده است خود را بهتر از آن چیزی که هست جلوه دهد .
۳-۴-۴ پایایی آزمون عزت نفس کوپر اسمیت
کوپر اسمیت و همکاران ( ۱۹۶۷) ضریب باز آزمایی ۸۸ درصد را بعد از ۵ هفته و ضریب باز آزمایی ۷۰ درصد را بعد از سه سال برای این مقیاس به دست آورده اند تحلیل عوامل نشان داده است که فرد ، مقیاسها عامل های متفاوتی از عزت نفس را می سنجند ( به نقل از نیسی و شهنی ییلاق ، ۱۳۸۱) .
شکرکن و نیسی ( ۱۳۷۳) ، در پژوهشی که بر روی دانش آموزان سال اول تا سوم دبیرستانهای نجف آباد انجام دادند ، ضریب پایایی باز آزمایی این مقیاس را برای دانش آموزان دختر و پسر به ترتیب ۹۰ درصد و ۹۲ درصد گزارش کرده اند . علامه ( ۱۳۸۴) نیز با اجرای این مقیاس بر روی یک نمونه دانش آموز پایایی این مقیاس را با روش تنصیف ۸۳ درصد و با روش آلفای کرونباخ ۸۴ درصد بر آورد کرده است .
تحقیقات متعدد ضریب اعتبار مقیاس

این نوشته در پایان نامه ها و مقالات ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *