مقالات

گندمکاران، +، ، زراعی، سازگاری

دانلود پایان نامه

ه بیش از نیمی از گندمکاران، حساسیت زیاد و بسیار زیاد دارند و حدود 40 درصد آنان حساسیت کم و متوسط دارند (جدول13-4).
جدول 13-4 سطح بندی حساسیت گندمکاران
4/45
12-2-4 ظرفیت سازگاری
ظرفیت سازگاری گندمکاران بر اساس دارایی های معیشتی سنجیده شده است که شامل پنج سرمایه انسانی، فیزیکی، طبیعی، مالی و اجتماعی می باشد. وضعیت پاسخگویان از لحاظ هر کدام از سرمایه ها و در نهایت ظرفیت سازگاری آنها در ادامه بیان شده است.
1-12-2-4 سرمایه انسانی
شاخص سرمایه انسانی با متغیرهای سطح تحصیلات، سابقه فعالیت کشاورزی، تعداد دفعات شرکت در دوره های آموزشی – ترویجی، سطح سلامت گندمکاران و مهارت های فنی- زراعی گندمکاران سنجیده شده است که نتایج بررسی پاسخگویان از نظر هر کدام از متغیرها و نیز وضعیت شاخص سرمایه انسانی در ادامه بیان می گردد.
1-1-12-2-4 سطح تحصیلات
توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب سطح تحصیلات در جدول 14-4 آمده است. همانطور که مشاهده می شود، بیشترین فراوانی مربوط به گندمکاران بی سواد (4/30 درصد) و کمترین فراوانی مربوط به سطح تحصیلات بیشتر از 12 سال (5/5 درصد) می باشد.
جدول14-4 سطح تحصیلات گندمکاران
تحصیلات(سال)
هیچ (بی سواد)
83
4/30
4/30
5-1
7/26
1/57
9-6
62
7/22
9/79
12-10
40
7/14
بیشتر از 12
کل
100
میانگین: 09/5 انحراف معیار: 50/4 کمینه: 0 بیشینه: 16
2-1-12-2-4 سابقه فعالیت کشاورزی
یافته های تحقیق نشان می دهد که میانگین سابقه کشاورزی برای گندمکاران منطقه مورد مطالعه 29 سال میباشد که نشان دهنده تجربه بالای گندمکاران در فعالیت کشاورزی است. بیشترین فراوانی (62 درصد) مربوط به دسته 30-21 سال میباشد و کمترین فراوانی (6/2 درصد) مربوط به سابقه کشاورزی بیشتر از 50 سال می باشد (جدول 15-4).
جدول15-4 سابقه فعالیت کشاورزی گندمکاران
سابقه کشاورزی(سال)
کمتر از 10 سال
3/18
3/18
20-10
5/27
30-21
94
4/34
9/61
40-31
50-41
48
6/17
4/97
بیشتر از 50
6/2
مجموع
میانگین: 15/29 انحراف معیار: 57/13 کمینه: 2 بیشینه: 60
3-1-12-2-4 تعداد دفعات شرکت در دوره های آموزشی – ترویجی
نتایج بررسی تعداد دفعات شرکت در دوره های آموزشی- ترویجی برگزار شده توسط مرکز ترویج و خدمات جهاد کشاورزی منطقه مورد مطالعه در جدول16-4 آمده است. همانطور که مشاهده می شود، بیشترین فراوانی (81 درصد) مربوط به کشاورزانی است که در هیچ دوره آموزشی- ترویجی شرکت نکرده اند. کمترین فراوانی (3/3درصد) مربوط به کشاورزانی است که در چهار دوره آموزشی- ترویجی شرکت کرده اند.
جدول16-4 تعداد دفعات شرکت در دوره های آموزشی – ترویجی گندمکاران
دفعات شرکت در دورههای آموزشی- ترویجی
هیچ
222
3/81
1 دوره
7/85
2 دوره
19
0/7
7/92
3 دوره
0/4
7/96
4 دوره
3/3
میانگین: 44/0 انحراف معیار: 01/1 کمینه: 0 بیشینه: 4
4-1-12-2-4 سطح سلامت گندمکاران
توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب وضعیت سلامت در جدول 17-4 آمده است. همانطور که مشاهده می شود، بیشترین فراوانی مربوط به گندمکاران سالم (1/68 درصد) می باشد و کمترین فراوانی مربوط به گندمکاران دارای بیماری سخت (6/13 درصد) می باشد.
جدول17-4 سطح سلامت گندمکاران
سطح سلامت
سالم
186
1/68
بیماری خفیف
4/86
بیماری سخت
37
5-1-12-2-4 مهارتهای فنی – زراعی گندمکاران
بر اساس یافته های جدول 18-4، از میان مهارت های فنی-زراعی گندمکاران «جمع آوری کاه و کلش برای تغذیه دام» رتبه اول و «کاهش سطح زیر کشت» رتبه آخر را به خود اختصاص داده است. همچنین با توجه به میانگین کل و دامنه امتیازی، مهارتهای فنی – زراعی گندمکاران در حد متوسط است.
جدول 18-4 مهارت های فنی- زراعی گندمکاران
گویه
جمع آوری کاه و کلش برای تغذیه دام
رعایت الگوی کشت تعیین شده توسط دولت
انجام عملیات خاک ورزی مناسب
کشت محصول مقاوم به کم آبی به جای کشت گندم
باقی گذاشتن کاه و کلش در مزرعه پس از برداشت محصول
کاهش میزان مصرف بذر
رعایت تناوب زراعی
کنترل علفهای هرز با روشهای غیر شیمیایی
استفاده از کودهای آلی
آیش گذاشتن همه یا قسمتی از اراضی
حذف نیروی کار اضافی
رها کردن موقت کشت گندم
کاهش سطح زیر کشت
میانگین: 51/0 انحراف معیار: 23/0 کمینه: 0 بیشینه: 1
* مقیاس سنجش 0 تا 1 است.
نتایج بررسی سطح بندی مهارت های فنی-زراعی گندمکاران نشان می دهد که بیش از نیمی از گندمکاران (4/56 درصد) روی هم رفته مهارت های فنی – زراعی ضعیف و متوسط دارند و 6/43 درصد آنان روی هم رفته مهارت های فنی – زراعی خوب و عالی دارند (19-4).
جدول 19-4 سطح بندی مهارت های فنی- زراعی گندمکاران
مهارت های فنی- زراعی
9/79
عالی
6-1-12-2-4 شاخص سرمایه انسانی
شاخص سرمایه انسانی برای هر یک از گندمکاران مورد مطالعه بر اساس رابطه 1-4 محاسبه شد ( وزن اختصاص داده شده بر اساس تحلیل مؤلفه های اصلی برآورد شده است).
HC = Wa Xna + Wb Xnb + Wc Xnc + Wd Xnd + We Xne
HC = 0.28 Xna + 0.27Xnb + 0.05 Xnc + 0.22 Xnd + 0.18 Xne
HC = شاخص سرمایه انسانی b = سابقه کشاورزی
W = وزن هر مؤلفه c =تعداد شرکت درکلاس های آموزشی-ترویجی
Xn = مقدار نرمال شده متغیر d = سطح سلامت
a = سطح تحصیلات e = مهارتهای فنی- زراعی گندمکاران
رابطه 1-4 فرمول شاخص سرمایه انسانی
نتایج بررسی شاخص سرمایه انسانی پاسخگویان در جدول 20-4 آمده است. همانطور که مشاهده می شود، میانگین سرمایه انسانی پاسخگویان 59/0 است. با توجه به دامنه امتیازی و میانگین محاسبه شده میتوان گفت که سرمایه انسانی پاسخگویان تقریبأ در حد متوسط می باشد.
جدول 20-4 سرمایه انسانی گندمکاران
شاخص سرمایه انسانی
59/0
* دامنه شاخص بین 0 و 1 متغیر است.
نتایج بررسی سطح بندی سرمایه انسانی گندمکاران نشان می دهد که بیش از نیمی از گندمکاران (5/64 درصد) سرمایه انسانی خوب و عالی دارند.
جدول 21-4 سطح بندی سرمایه انسانی گندمکاران
2/24
7/70
2-12-2-4 سرمایه فیزیکی
شاخص سرمایه فیزیکی حاصل جمع ارزش منزل مسکونی، خودرو سواری، خودرو سنگین، موتورسیکلت، تراکتور، کمباین و سایر ادوات کشاورزی کشاورزان به ریال است. نتایج جدول 22-4 نشان می دهد که میانگین سرمایه فیزیکی پاسخگویان 2082 میلیون ریال می باشد.
جدول 22-4 سرمایه فیزیکی گندمکاران
شاخصسرمایه فیزیکی (میلیون ریال)
2082
3023
10
13800
همچنین نتایج بررسی سطح بندی سرمایه فیزیکی گندمکاران نشان می دهد که بیش از نیمی از گندمکاران (4/63 درصد) روی هم رفته سرمایه فیزیکی ضعیف تا متوسط دارند و 6/36 درصد آنان سرمایه فیزیکی خوب و عالی دارند (23-4).
جدول 23-4 سطح بندی سرمایه فیزیکی گندمکاران
4/63
3-12-2-4 سرمایه طبیعی
سرمایه طبیعی گندمکاران شامل میزان مالکیت زمین زراعی و دسترسی به آب است. نحوه محاسبه شاخص سرمایه طبیعی در ادامه آورده شده است.
1-3-12-2-4 میزان مالکیت زمین زراعی
بر اساس یافته های جدول 24-4، میانگین میزان مالکیت زمین زراعی برای هر گندمکار حدود 22 هکتار میباشد. حداقل میزان زمین گندمکاران 2 هکتار و حداکثر 70 هکتار است (جدول 24-4).
جدول 24-4 میزان مالکیت زمین زراعی گندمکاران
میزان مالکیت زمین زراعی (هکتار)
9/21
70
نتایج بررسی سطح بندی میزان مالکیت اراضی گندمکاران نشان می دهد که6/54 درصد گندمکاران روی هم رفته میزان مالکیت اراضی کم تا متوسط دارند و 4/45 درصد آنان روی هم رفته، مالکیت اراضی زیاد و بسیار زیاد دارند (25-4).
جدول 25-4 سطح بندی میزان مالکیت اراضی گندمکاران
2-3-12-2-4 دسترسی به آب
نتایج بررسی دسترسی به آب در میان پاسخگویان نشان می دهد که میانگین دسترسی به آب پس از نرمال سازی 93/0 است که با توجه به دامنه امتیازی آن می توان گفت که دسترسی به آب گندمکاران کمتر از حد متوسط است (جدول 26-4).
جدول 26-4 دسترسی به آب گندمکاران
دسترسی به آب
28/0
*دامنه شاخص بین 0 و 1 است.
نتایج بررسی سطح بندی دسترسی به آب گندمکاران نشان می دهد که 3/55 درصد گندمکاران روی هم رفته دسترسی به آب ضعیف تا متوسط دارند و 7/44 درصد دیگر روی هم رفته دسترسی به آب خوب و عالی دارند (27-4).
جدول 27-4 سطح بندی دسترسی به آب گندمکاران
دسترسی به آب
8/26
1/82
3-3-12-2-4 شاخص سرمایه طبیعی
شاخص سرمایه طبیعی گندمکاران بر اساس رابطه 2-4 محاسبه شده است.
NC = Wa Xna + Wb Xnb
NC = 0.50 Xna + 0.50 Xnb
NC = شاخص سرمایه طبیعی a = میزان مالکیت زمین زراعی
W = وزن هر مؤلفه b = دسترسی به آب
Xn = مقدار نرمال شده متغیر
رابطه 2-4 فرمول شاخص سرمایه طبیعی
نتایج پژوهش نشان می دهد که میانگین شاخص سرمایه طبیعی پاسخگویان 29/0 است و نشان دهنده این است که سرمایه طبیعی گندمکاران پایین می باشد (جدول28-4).
جدول28-4 سرمایه طبیعی گندمکاران
شاخص سرمایه طبیعی
*دامنه شاخص بین 0 و 1 است.
نتایج بررسی سطح بندی سرمایه طبیعی نشان می دهد که حدود 55 درصد گندمکاران سرمایه طبیعی ضعیف و متوسط دارند و 45 درصد آنان سرمایه طبیعی خوب و عالی دارند (29-4).
جدول 29-4 سطح بندی سرمایه طبیعی گندمکاران
4-12-2-4 سرمایه مالی
شاخص سرمایه مالی حاصل جمع درآمد زراعی، درآمد باغی، درآمد غیر کشاورزی، غرامت دریافتی از بیمه، مقرری دریافتی از نهادهای حمایتی، میزان یارانه دریافتی و ارزش واحدهای دامی گندمکاران به ریال می باشد. نتایج تحقیق نشان می دهد که میانگین سرمایه مالی در بین کل گندمکاران 908 میلیون ریال است. حداقل سرمایه در بین آن ها 21 میلیون ریال و حداکثر آن 6764 میلیون ریال می باشد (جدول 30-4).
جدول 30-4 سرمایه مالی گندمکاران
شاخص سرمایه مالی(میلیون ریال)
908
578
6764
نتایج بررسی سطح بندی سرمایه مالی نشان می دهد که حدود 58 درصد گندمکاران سرمایه مالی ضعیف و متوسط دارند و 42 درصد آنان نیز سرمایه مالی خوب و عالی دارند (31-4).
جدول 31-4 سطح بندی سرمایه مالی گندمکاران
91/57
5-12-2-4 سرمایه اجتماعی
نتایج بررسی سرمایه اجتماعی گندمکاران، شامل تعداد عضویت در گروه های اجتماعی- سیاسی، مؤلفه های پیوند، پل و ارتباط و در نهایت نحوه محاسبه شاخص سرمایه اجتماعی در ادامه آورده شده است.
1-5-12-2-4 تعداد عضویت در گروه های اجتماعی- سیاسی
نتایج تحقیق نشان می دهد که از بین کل گندمکاران، 1/23 درصد آن ها در هیچ گروهی عضویت ندارند و حدود 50 درصد آنان در یک تشکل که غالبأ بسیج بود، عضویت داشته اند (جدول 32-4).
جدول32-4 تعداد عضویت گندمکاران در گروه های اجتماعی- سیاسی
تعداد عضویت در گروه های اجتماعی- سیاسی
1/23
1 تشکل
2 تشکل
3/96
3 تشکل
میانگین: 37/0 انحراف معیار : 26/0 کمینه : 0 بیشینه : 1
2-5-12-2-4مؤلفه پیوند سرمایه اجتماعی
جدول 33-4 به بررسی پیوند میان گندمکاران پرداخته است. نتایج این جدول نشان می دهد که «کمک اهالی روستا به فرد در زمان بروز مشکل در مزرعه وی» بیشترین میانگین و « قبول ضمانت مالی(مثلأ وام) برای دوستان و آشنایان» کمترین میانگین را دارد. همچنین نتایج این جدول نشان می دهد که میانگین مؤلفه پیوند 35/3 است که با توجه به دامنه آن می توان گفت این مؤلفه در میان گندمکاران مورد مطالعه بالا است (جدول 33-4).
جدول 33-4 توزیع فراوانی مؤلفه پیوند سرمایه اجتماعی در میان گندمکاران
اصلأ
تاحدودی
بسیارزیاد
میانگین رتبه ای*
در زمان بروز مشکل در مزرعه، اهالی روستا به من کمک می کنند.
درمراسم هایی نظیر نماز جماعت و یا جشن های مذهبی و غیره شرکت می کنم.
در مراسم شادی و عزاداری اهالی روستا شرکت می کنم.
در جلسات مضیف بزرگان قبیله و سادات شرکت می کنم.
در عملیات کاشت تا برداشت، دیگر روستاییان به من کمک می کنند.
با اطمینان خاطر به دوستان و آشنایان پول و ادوات کشاورزی قرض می دهم.
با کشاورزان روستای خود در مسائل مربوط به کشاورزی مشورت می کنم.
به همسایه ها در صورت نیاز،کمک می کنم.
2/39
اگر شرایط آن را داشته باشم ضمانت مالی(مثلأ وام) برای دوستان و آشنایان را قبول می کنم.
4/14
میانگین: 35/3 انحراف معیار: 70/0 کمینه: 44/1 بیشینه: 5
*مقیاس سنجش متغیرها بین 0 تا 5 بوده است (0= اصلأ و 5= بسیار زیاد).
3-5-12-2-4مؤلفه پل ارتباطی سرمایه اجتماعی
در مورد مؤلفه ارتباط جدول 34-4 آورده شده است که بر اساس یافته های این جدول، « ارتباط با کارشناسان جهاد کشاورزی» بالاترین میانگین را دارد. همچنین با توجه به میانگین کل (45/2) می توان گفت مؤلفه پل ارتباطی در میان گندمکاران در حد متوسط می باشد.
جدول 34-4 توزیع فراوانی مؤلفه پل ارتباطی سرمایه اجتماعی در میان گندمکاران
میانگین رتبه ای*
رتبه ای*
با کارشناسان جهاد کشاورزی در ارتباط هستم.
3/36
با مروجان کشاورزی ملاقات می کنم.
2/28
با کشاورزان روستاهای دیگر در مسائل مربوط به کشاورزی مشورت می کنم.
با فروشندگان نهاده ها و تجهیزات کشاورزی ارتباط دارم.
3/47
میانگین: 45/2 انحراف معیار: 83/0 کمینه: 0 بیشینه: 50/4
*مقیاس سنجش متغیرها بین 0 تا 5 بوده است (0= اصلأ و 5= بسیار زیاد).
4-5-12-2-4شاخص سرمایه اجتماعی
شاخص سرمایه اجتماعی بر اساس رابطه 3-4 محاسبه شده است.
SC = WaXna + Wb Xnb + Wc Xnc
SC = .001 Xna + 0.30 Xnb + 0.37 Xnc
SC = سرمایه اجتماعی a = تعداد عضویت در تشکل ها
W = وزن هر مؤلفه b = پیوند سرمایه اجتماعی
Xn = مقدار نرمال شده متغیر c = پل ارتباطی سرمایه اجتماعی
رابطه 3-4 فرمول شاخص سرمایه اجتماعی
یافته های جدول 35-4 نشان می دهد که میانگین سرمایه اجتماعی گندمکاران 55/0 می باشد. بنابراین میتوان گفت، سرمایه اجتماعی گندمکاران بالاتر از حد متوسط می باشد.
جدول 35-4 سرمایه اجتماعی گندمکاران
شاخص سرمایه اجتماعی
*دامنه شاخص بین0 و 1 متغیر است.
جدول 36-4، سطح بندی سرمایه اجتماعی را نشان می دهد. همانطور که مشاهده می شود، بیش از نیمی از گندمکاران (53 درصد) سرمایه اجتماعی خوب و عالی دارند.
جدول 36-4 سطح بندی سرمایه اجتماعی گندمکاران
3/88
6-12-2-4 شاخص ظرفیت سازگاری
ظرفیت سازگاری گندمکاران متشکل از سرمایه انسانی، طبیعی، اجتماعی, فیزیکی و مالی می باشد و بر اساس رابطه 4-4 محاسبه شده است.
AC = WHC XnHC + WPC XnPC + WNC XnNC + WFC XnFC + WSC XnSC
AC = 0.21 XnHC + 0.26 XnPC + 0.17 XnNC + 0.19 XnFC + 0.16 XnSC
AC = ظرفیت سازگاری PC = سرمایه فیزیکی
W = وزن هر مؤلفه NC = سرمایه طبیعی
Xn = مقدار نرمال شده متغیر FC = سرمایه مالی
HC = سرمایه انسانی SC = سرمایه اجتماعی
رابطه 4-4 فرمول ساخت شاخص ظرفیت سازگاری
نتایج جدول 37-4 نشان می دهد که میانگین ظرفیت سازگاری گندمکاران 48/0 می باشد که با توجه به دامنه امتیازی آن میتوان گفت ظرفیت سازگاری گندمکاران کمتر از حد متوسط بوده است.
جدول 37-4 ظرفیت سازگاری گندمکاران
شاخص ظرفیت سازگاری
48/0
16/0
*دامنه شاخص بین0 و 1 متغیر است.
همچنین نتایج سطحبندی ظرفیت سازگاری گندمکاران به روش ISDM نشان می دهد که 48 درصد گندمکاران ظرفیت سازگاری ضعیف و متوسط دارند و حدود 52 درصد آنان نیز ظرفیت سازگاری خوب و عالی دارند (جدول38-4).
جدول 38-4 سطح بندی ظرفیت سازگاری گندمکاران
ظرفیت سازگاری
1/38
9/87
13-2-4 آسیب پذیری گندمکاران نسبت به خشکسالی
ظرفیت سازگاری – (حساسیت + در معرض قرار گفتن) = آسیب پذیری

رابطه 5-4 فرمول شاخص آسیب پذیری
نتایج پژوهش نشان می دهد که میانگین آسیب پذیری گندمکاران 23/0 می باشد. دامنه امتیازی آسیب پذیری بین 1- و 2 می باشد که دامنه 1- تا صفر نشان دهنده عدم آسیب پذیری گندمکاران می باشد، دامنه صفر تا 1 نشان دهنده آسیب پذیری کمتر آنان از خشکسالی می باشد، و دامنه 1 تا 2 نشان دهنده آسیب پذیری بیشتر آنان از خشکسالی می باشد. با توجه به میانگین و دامنه امتیازی، میتوان گفت آسیب پذیری گندمکاران مثبت بوده است (جدول39-4).
جدول 39-4 آسیب پذیری گندمکاران نسبت به خشکسالی
آسیب پذیری
*دامنه شاخص بین 1- و 2 می باشد.
سطح بندی آسیب پذیری گندمکاران بر این اساس صورت گرفت که میزان آسیب پذیری بزرگتر مساوی 1- تا 0 به گندمکاران بازگشت پذیر، میزان آسیب پذیری صفر به گندمکاران آسیب پذیری و میزان آسیب پذیری بزرگتر از صفر ت

92