مقالات

چا،، بیروت:، اول،، ج1،، قم:

دانلود پایان نامه

تاریخ طبری، حلیهالاولیاء، بهجهالمجالس، مختصرتاریخ دمشق، اسدالغابه، تذکره الحفاظ، البدایه و النهایه ابنکثیر، الدرالمنثور، سنن دارمی، مستدرک حاکم.
شواهد جمع آوری شده از کتابهای دستهی «الف» را در سه عنوان ذیل قرار دادیم.
. سوالات حاوی حکم از اهلکتاب
. سوالات تفسیری از اهلکتاب
. سوالات صحابه از اهلکتاب دربارهی بلاد
عناوین دسته ها، در بر دارنده اهمیتِ مواردی هست که ذیل آن قرار گرفته است.
کتابهای گروه «ب» نیز مورد بررسی قرار گرفت و شواهدی استخراج شده در 13 دسته گنجانده شد که عبارتند از:
. رفع اختلافِ قرائتِ قرآن توسط رأی اهلکتاب
6. انذار و نصیحتهای در خواستی عمر از کعب
7. نقلهای مستقل و بدون مقدمه کعب
13. نمونهای از داستان سرائیهای کعب
سوالات پرسیده شده و یا حتی منقولات این افراد و گفتگوهایشان با صحابه به قدری از اهمیت برخوردار است که درکتابهای تفسیری آنها جا باز کرده، و در برخی کتابهای محدثین مبنای صدور حکم قرار گرفته است. اگر کسی به دنبال یافتن حقیقت باشد درک این مطالب برایش دشوار نخواهد بود.
با بررسی مجموع دلایل موافقان مراجعه به اهلکتاب و نگاهی به این سوالات استخراج شده توانستیم صحت و سقم این نظریات را مورد نقادی قرار دهیم. آنچه که در انتها برای ما حاصل شد توجیهگری موافقان، برای موجه جلوه دادن عملکرد خلفا بود؛ چرا که تأثیرگذاری داستانهای مطرح شده از اهلکتاب قابل انکار نیست؛ سعی این افراد برای تعیین مسیر فکری و ایجاد برداشتی خاص از آیات قرآن و به تبع تأثیرگذاری بر عقاید مسلمانان بود.
در شواهد جمعآوری شده، شاهد القائات آموزههای اهلکتاب به عموم شنوندگان و حتی شاهد وابستگی صحابه به این افراد برای تفسیر برخی آیات و یا حل اختلاف قرائت از آیات قرآن هستیم.
در انتهای این پژوهش این توانایی حاصل میشود که به صورت مستند با دلایل بدون سند توجیهگران مراجعه به اهلکتاب، مواجهه داشته و به این موضوع تکیه کرد که این مراجعات از سمت رسولاکرم(رد شده و دیگر صحابه را از این کار نهی کرده است و عملکرد صحابهی واقعی نیز بر حرف ما صحه میگذارد و موارد خلاف این دستور از افرادی سر زده که انگیزهی سیاسی کافی برای این تمرد از دستور پیامبر( را داشتهاند.
سخن آخر آنکه از مجموع شواهد جمعآوری شده بدست میآید که تفکر مراجعه به اهلکتاب و سوال از آنها از همان زمان خود پیغمبر( وجود داشت و توسط بزرگان اهلسنت یعنی خلیفهی دوم و سوم به صورت رسمی، این مراجعات پایهریزی شده است.
انگیزههایی که برای این عملکرد ضد سنت میتوان پیشبینی کرد تفکر یهودی این افراد است چرا که حرف علمای اهلکتاب را تا سر حد حقیقت قبول کرده و برای آن برنامه ریزی میکردند.
لذا آنچه که در انتها به نظر میرسد این است که بیانات موافقان مبنی بر مراجعه به اهلکتاب و تبصرههایی که برای این مراجعات قائل شده است، همگی نشأت گرفته از علقهای است که بین او و کسانی که مرتکب چنین عمل خلاف سنتی شدهاند، میباشد، در غیر اینصورت چه دلیلی وجود دارد که با وجود این همه شواهد واضح و روشن بازهم اشاره به این کرد که سوالات پرسیده شده، از جمله سوالات جزئی بوده یا از باب استشهاد و یا از کمی حجم آن سخن گفت.
باید گفت امور خلاف قرآن و سنت رسولاکرم(خلاف محسوب می شود و انجام آن به مقدار کم یا زیاد معنا ندارد.
الحمد لله رب العالمین
منابع و مأخذ
*. قرآن کریم، ترجمه: ناصر مکارم شیرازی
*. نهج البلاغه. مترجم: حسین انصاریان، قم: دارالعرفان، بی چا، بی تا.
*. نهج البلاغه. محقق: صالح، صبحی قم: هجرت، بی چا، (1414ق).
منابع فارسی
. ابن خلدون، عبد الرحمن بن محمد بن محمد أبو زید، ولی الدین. مقدمه ابن خلدون. ج1، ، ترجمه: محمد پروین گنابادی، تهران: انشارات علمی فرهنگی، بی چا، (1375ش).
. ابن سعد، أبو عبد الله محمد بن سعد بن منیع هاشمی بالولاء بصری بغدادی. الطبقات الکبری. ج3، مترجم: محمود مهدوی دامغانی، تهران: فرهنگ و اندیشه، ج3، بی چا، (1374ش).
. بلاشر، رژیس. در آستانه قرآن کریم. ترجمه: محمود رامیار، تهران: نشرفرهنگ اسلامی، بی چا، (بی تا).
. تیجانی تونسی، محمد. از آگاهان بپرسید. ترجمه: جواد مهری، قم: بنیاد معارف اسلامی، بی چا، (1385ش).
. جعفریان، رسول. تاریخ خلفاء. قم: دلیل ما، چاپ ششم، (1386ش).
6. حریری، محمدیوسف. فرهنگاصطلاحاتقرآنی. قم: هجرت، چاپ دوم، (1384ش).
7. حسینی میلانی، علی. ازدواج امکلثوم با عمر. بی جا: موسسه تحقیقات و نشر معارف اهلبیت (ع)، بی چا، (بی تا).
8. حلو، محمد علی. تاریخ حدیث نبوی در حلقۀ حاکمیت متن و متن حاکمیت. مترجم: احمد ناظم، قم: دارالکتاب الاسلامی، چاپ اول، (1387ش).
9. دیاری بیدگلی، محمدتقی. پژوهشی در باب اسرائیلیات در تفاسیر قرآن. تهران: سهروردی، (1379ش).
10. رستمی، علیرضا. تأثیر جریانهای سیاسی بر تفسیر و مفسران. قم: بوستان کتاب، چاپ سوم، (1390ش).
11. سالتز، آدین اشتاین. سیری در تلمود، مترجم: باقر طالبی دارابی، بیجا: مرکز تحقیقات ادیان و مذاهب، بیچا، (1382ش).
12. طباطبایی، محمد حسین. المیزان فی تفسیر القرآن. ج1، 9، 12، مترجم: محمد باقر موسوى همدانى، قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ج1، بی چا، (1417ق).
13. _____________. قرآن در اسلام، قم: انتشارات اسلامی، چاپ پنجم، (1372ش).
14. طبری، محمد جریر. تاریخ طبرى. ج4، مترجم: ابوالقاسم پاینده، تهران: اساطیر، بی چا، (1362ش).
15. عسکری، مرتضی. نقش ائمه در احیای دین. ج1، ، تهران: اصول دین، چاپ اول، (1388ش).
16. کلانتری ارسنجانی، علی اکبر. نقش دانش رجال در تفسیر و علوم قرآنی. قم: بوستان کتاب قم، چاپ اول، (1384ش).
17. کورانی، علی. تدوین قرآن. مترجم: سید محمود عظیمی، تهران: سروش، موسسه فرهنگی طی، چاپ دوم، (بی تا).
18. کوفی اهوازی، حسین بن سعید. الزهد. مترجم و مصحح: عبدالله صالحی، قم: نور السجاد، بی چا، (بی تا).
19. گلدزیهر، ایگناس. گرایشهای تفسیری در میان مسلمانان. ترجمه: ناصر طباطبایی، تهران: ققنوس، چاپ دوم، (1384ش).
20. مسعودی، علی بن حسین. مروج الذهب. ج2، مترجم پاینده، ابوالقاسم، تهران: علمی فرهنگی، بی چا، (بی تا).
21. مؤدب، رضا. روشهای تفسیر قرآن. قم: اشراق، چاپ اول، (1380ش).
22. محدثی، جواد. عبدالله بن مسعود. قم: دفتر تبلیغات اسلامی، چاپ دوم، (1376ش).
23. محمد قاسمی، حمید. اسرائیلیات و تأثیر آن بر داستانهای انبیا در تفاسیر قرآن. تهران: سروش، چاپ اول، (1380ش).
24. معرفت، محمد هادی. تفسیر و مفسران. ج1، ، مترجم: علی خیاط، قم: تمهید، چاپ هفتم، (1391ش).
25. مکارم شیرازی، ناصر. تفسیر نمونه. ج7، تهران: دارالکتبالاسلامیه، چاپ اول، (1374ش).
26. نفیسی، شادی. علامه طباطبایی و حدیث، تهران: علمی فرهنگی، چاپ اول، (1384ش)،
27. هاشمی شهیدی، اسدالله. صحابه از دیدگاه کتاب و سنت. قم: اکرام، چاپ اول، (1391ش).
28. یعقوبی، محمد ابراهیم. تاریخ یعقوبی. ج2، ترجمه: محمد ابراهیم آیتی، تهران: علمی فرهنگی، ج2، بی چا، (1371ش).
منابع عربی
29. آلوسی، محمود. روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم. ج13، بیروت: دارالکتب العلمیه، ج13، چاپ اول، (1415ق).
30. ابن ابی الحدید، مدائنی. شرح نهج البلاغه. مصحح: ابراهیم، محمد ابوالفضل، قم: مکتبه آیه الله مرعشی نجفی، ج1و 12، بی چا، (1404ق).
31. ________________. شرح نهج البلاغه. بیروت: دارالکتب العلمیه، 1998ج1، چاپ اول، (1418ق).
32. شرح نهج البلاغه. محقق: نمری، محمد عبدالکریم، شارح: محمد تقی شوشتری، تهران: دار امیر کبیر، بی چا، (1376ش).
33. ابن اثیر، علی بن محمد. اسد الغابه فی معرفه الصحابه. ج1، ، ، ، بیروت: دارالفکر، ج1، بی چا، (1409ق).
34. ابن جوزی، جمال الدین أبو الفرج عبد رحمن بن علی. القصاص و المذکرین. محقق: محمد لطفی الصباغ، بیروت: المکتب الاسلامی، چاپ سوم، (1409ق).
35. ابن تیمیه، تقی الدین أبو العباس أحمد بن عبد الحلیم بن عبد السلام بن عبد الله بن أبی القاسم بن محمد ابن تیمیه الحرانی الحنبلی الدمشقی. مقدمه فی اصول التفسیر. بیروت، لبنان: دار مکتبه الحیاط، بی چا، (1490ق).
36. ابن حجر عسقلانی، أبو الفضل أحمد بن علی بن محمد بن أحمد. الاصابه فی تمیز الصحابه. ج1، ، ، ، ، 7، محققان: علی محمد معوض و عادل احمد عبد الموجود، بیروت: دارالکتب العلمیه، ج1، چاپ اول، (1415ق).
37. _______________________________________. فتح الباری شرح صحیح البخاری. ج6، تحقیق: بیروت: دارالمعرفه، ج6 و10 . بی چا، (1379ق).
38. ابن حزم، ابومحمدعلیبناحمدبنسعیدالاندلسی. جوامعالسیرهوخمسرسائلأخری. تحقیق: احسان عباس، مصر: دارالمعارف، چاپ اول، (1900م).
39. ابن خلکان، أبو العباس شمس الدین أحمد بن محمد بن أبی بکر. وفیات الاعیان و انباء و ابنا الزمان. ج4، محقق: احسان عباسی، بیروت: دار صار، بی چا، (بی تا).
40. ابن سعد . الطبقات الکبری. ج2، ، ، 6، 7، محقق: محمد عبدالقادر عطا، بیروت: دارالکتب العلمیه، ج2، چاپ اول، (1410ق).
41. ابن شهر آشوب، محمدبن علی ابن مازندرانی. مناقب آل ابی طالب علیهم السلام. ج2، قم: علامه، بی چا، (1379ق).
42. ابن عبد البر، یوسف بن عبدالله. الاستیعاب فی معرفه الاصحاب. ج3، محقق: علی محمد بجاوی، بیروت: دار الجیل، چاپ اول، (1412ق).
43. ابن عساکر، أبو القاسم علی بن حسن بن هبه الله. تاریخ دمشق. ج1، 6، 11، 17، 29، 31، 50، 70، تحقیق: عمروبن غرامه العمروی، بی جا: دارلفکر، ج1، بی چا، (1415ق).
44. ابن کثیر، أبو الفداء إسماعیل بن عمر بن کثیر قرشی بصری ثم دمشقی. البدایه و النهایه. ج7، 8، لبنان: دارالفکر، بی چا، (1407ق).
45. __________________________. تفسیر القرآن العظیم. ج6، 7، بیروت: دارالکتب العلمیه، بی چا، (1419ق).
46. ____________________________. طبقات الشافعیه. ج1، محقق: عبد الحفیظ منصور، بیروت: دار المدارالاسلامی، بی چا، (بی تا).
47. _____________________________. عمده التفسیر. ج1، اختصار و تحقیق: احمد شاکر محمد، مصر: دارالمعارف، بی چا، (1376ق).
48. ابن ماجه، أبو عبد الله محمد بن یزید قزوینی و ماجه اسم أبوه یزید، سنن ابن ماجه، تحقیق: ج1و ، محمد فواد عبد الباقی، بیروت: دارالفکر، بی چا، (بی تا).
49. ابن منظور، محمد بن مکرم. لسان العرب. ج4، بیروت: دارصادر، چاپ سوم، (1414ق).
50. ابن هشام، بن أیوب حمیری معافری أبو محمد. السیره النبویه لابن هشام. ج1، تحقیق: مصطفی السقا و ابراهیم الابیاری و عبد الحفیظ الشلبی مصر: مصطفی البابی الحلبی و اولاده، چاپ سوم، (1375ق).
51. ابو داود، سلیمان بن أشعث بن إسحاق بن بشیر بن شداد بن عمرو أزدی سَجِسْتانی. سنن ابی داود. ج1، بیروت: دار الکتاب العربی، بی چا، (بی تا).
52. ابوریه، محمود. اضواء علی السنه المحمدیه او دفاع عن السنه. قم: موسسه انصاریان، بی چا، (1416ق).
53. _________. اضواء علی السنه المحمدیه او دفاع عن السنه. لبنان:صور الحدیث، چاپ دوم، (1383ق).
54. احمد بن حنبل، أبو عبد الله بن هلال بن أسد شیبانی. مسند احمد بن حنبل. ج1، ، ، ، 12، محقق: ابو المعاطی النوری، بیروت:عالم الکتب، بی چا، (1419ق).
55. احمدی میانجی، علی. مکاتیب الائمه علیهم السلام. ج2، محقق: مجتبی فرجی، قم: دارالحدیث، بی چا، (1426ق).
56. اسفراینى، ابوالمظفر شاهفور بن طاهر. تاج التراجم فى تفسیر القرآن للاعاجم. ج3، تهران: انتشارات علمى و فرهنگ، بی چا، (1375ش).
57. اصبهانی، ابو نعیم احمد بن عبدالله. حلیه الاولیاء و طبقات الاصفیاء. ج1، ، 6، بیروت: دارالکتاب العربی، چاپ چهارم، (1405ق).
58. _____________________. معرفه الصحابه. تحقیق: عادل بن یوسف العزازی، ریاض: دار الوطن للنشر، چاپ اول، (1419ه).
59. امین، احمد، فجر الاسلام، چاپ دوم، (قاهره: مکتبه النهضه المصریه، (1380ق).
60. بخاری، أبو عبد الله محمد بن إسماعیل بن إبراهیم بن المغیره الجعفی. الجامع المسند الصحیح المختصر من امور رسول الله. ج8، 15، محقق: محمد زهیر بن ناصر الناصر، بی جا: دارطوق النجاه، چاپ سوم، (1422ق).
61. _______________________. تاریخکبیر. ج8، تحقیق: السید هاشم الندوی، بی جا: دارالفکر، بی چا، (بی تا).
62. بلاذری، احمد بن یحی بن جابر بن داود. جمل من انساب الاشراف. ج2، تحقیق: سهیل زکار و ریاض الزرکلی، بیروت: دارالفکر، چاپ اول، (1417ق).
63. بیهقی، احمدبنحسین. شعب الایمان. ج6، محقق: ابو هاجر محمد سعید زغلول، بیروت: دارالکتب العلمیه، بی چا، (بی تا).
64. _____________. دلایل النبوه و معرفه احوال صاحب الشریعه. ج7، محقق: عبدالمعطی امین قلعجی، بیروت: داراکتب العلمیه، بی چا، (بی تا).
65. ترمذی، ابو عیسی محمد بن عیسى بن سَوْره بن موسى بن الضحاک. الجامع الصحیح سنن الترمذی. ج5، تحقیق: احمد محمد شاکر و دیگران، بیروت: دار احیاء التراث العربی، بی چا، (بی تا).
66. ثعالبی، أبی منصور عبدالملک بن محمد بن إسماعیل. ثمار القلوب فی المضاف و المنسوب. تحقیق: محمد ابو الفضل ابراهیم، القاهره: دارالمعارف، چاپ اول، (1965م).
67. ثقفی، ابراهیم بن محمد. الغارات. ج1، محقق: جلال الدین محدث، تهران: انجمن آثار ملی، بی چا، (بی تا).
68. جوزی، جمال الدین ابو الفرج عبد الرحمن بن علی بن محمد. المنتظم فی تاریخ الامم و الملوک. محققان: محمد عبدالقادر عطا و مصطفی عبد القادر عطا، بیروت: دار الکتب العلمیه، چاپ اول، (1412ه).
69. جوهری بصری، احمد بن عبد العزیز. السقیفه و فدک. محقق و مصحح: محمد هادی امینی، تهران: مکتبه نینوی الحدیثه، بی چا، (بی تا).
70. حاکم نیشابوری، ابی عبد الله محمد بن عبد الله. المستدرک علی الصحیحین. ج1، ، تحقیق: مصطفی عبد القادر عطا و تعلیقات الذهبی، بیروت: دارالکتب العلمیه، چاپ اول، (1411ق. ).
71. حموی، شهاب الدین أبو عبد الله یاقوت بن عبد الله الرومی. معجم البلدان. ج1، ، بیروت: دارالفکر، بی چا، (بی تا).
72. حویزی، عبد علی. نورالثقلین. محقق: هاشم رسولی محلاتی، قم: اسماعیلیان، ج2، چاپ چهارم، (1415ق).
73. دارمی، عبدالله بن عبدالرحمن أبو محمد. سنن الدارمی. ج1، محقق: فواز احمد زمرلی و خالد السبع العلمی، بیروت: دارالکتاب العربی، چاپ اول، (1407ق).
74. دینوری، أبو محمد عبد الله بن مسلم ابن قتیبه. الامامه و السیاسه(معروف بتاریخ الخلفاء). محقق: علی الشیری، قم: امیر، چاپ اول، (1413ق).
75. ذَهَبی، شمس الدین أبو عبد الله محمد بن أحمد. تذکره الحفاظ. ج1، ، تحقیق: زکریا عمیرات، بیروت: دارالکتب العلمیه، چاپ اول، (1419ق).
76. ____________________________. سیر اعلام النبلاء. ج2، ، ، 7، محقق: مجموعه محققین باشراف شعیب الارناووط، بی جا: موسسه الرساله، چاپ غیر متوفر، (بی تا).
77. ذهبی، محمد حسین، التفسیر و المفسرون بحث تفصیلی عن نشأه التفسیر، ج1، ، بیروت: دار احیاء التراث العربی، بی چا، (بی تا).
78. زرکلی، خیر الدین بن محمود بن محمد بن علی بن فارس دمشقی. الاعلام. ج2، ، 6، 8، بی جا: دار العلم للملامین، چاپ پانزدهم (2002م).
79. زمخشری، جار الله أبو القاسم محمود بن عمرو بن أحمد. الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل. ج2، بیروت: دار الکتاب العربی، چاپ سوم، (1407ق).
80. زیدان، جرجی. تاریخ تمدن اسلام. مترجم: علی جواهر الکلام، تهران: امیرکبیر، بی چا، (1372ش).
81. سخاوی، شمس الدین أبو الخیر محمد بن عبد رحمن بن محمد بن أبی بکر بن عثمان بن محمد. فتح المغیث بشرح الفیه الحدیث العراقی. ج4، محقق: علی حسین علی، مصر: مکتبه السنه، چاپ اول، (1424ق).
82. سرخسی، شمس الدین أبو بکر محمد بن أبی سهل. المبسوط. ج29، تحقیق: خلیل محی الدین المیس، لبنان: دارالفکر، بی چا، (1421ق).
83. سیوطی، عبد الرحمن بن ابی بکر جلال الدین. تاریخ الخلفاء. ج1، تحقیق: حمدی الد مرداش، بی جا: مکتبه نزار مصطفی الباز، چاپ اول، (1425ق).
84. ___________________________. الدر المنثور فی تفسیر المأثور. ج4، ، قم: کتابخانه آیه الله مرعشی نجفی. بی چا، (1404ق).
85. ____________________________. الدر المنثور فی تفسیر المأثور. ج3، ، 6، 7، 8، بیروت: دارالفکر، ج5، بی چا، (1993م).
86. ___________________________. نظم العقیان فی اعیان الاعیان. محقق: فیلیپ خوری حتی، بیروت: دار و مکتبه العلمیه، بی چا، (بی تا).
87. الشافعی، ابی القاسم علی بن الحسن ابن هبه الله بن عبدالله. تاریخ مدینه دمشق و ذکر فضلها و تسمیه من حلها من الأماثل. ج 67، تحقیق: محب الدین ابی سعید عمر بن غرامه العمری، بیروت: دارالفکر، بی چا، (1415ق).
88. صنعانی، ابوبکر عبد الرزاق بن همام. مصنف عبدالرزاق. ج6، 11، تحقیق: حبیب الرحمن الاعظمی، بیروت: المکتب الاسلامی، چاپ سوم، (1403ق).
89. طبرانی، ابوالقاسم سلیمان بن أحمد بن أیوب. المعجم الکبیر. ج2، تحقیق: حمدی بن عبدالمجید السلفی، الموصل: مکتبه العلوم و الحکم، الطبعه: الثانیه، (1404ق).
90. طبرسی، حسن بن فضل. مجمع البیان. ج5، 7، 8، تهران: ناصر خسرو، چاپ سوم، (1372ش).
91. ______________. مکارم الاخلاق. قم: الشریف الرضی، بی چا، (1412ق).
92. طبری، محمد بن جریر بن یزید بن کثیر بن غالب الآملی، أبو جعفر. تاریخ الامم و الملوک. ج2، بیروت: دار الکتب العلمیه، چاپ اول، (1407ق).
93. _____________. جامع البیان فی تأویل القرآن. ج1، ، 6، 8، 9، 12، 16، 18، محقق: احمد محمد شاکر، بی جا: موسسه الرساله، چاپ اول،

92