وضعیت آب و هوایی مناطقی از استان بوشهر موجب ایجاد نخلستانهای متعدد و تولید خرما گردیده است که بر همین اساس استان بوشهر با دارا بودن بالغ بر ۶ میلیون اصله نخل و تولید ۱۳۰ هزار تن خرما بین ۱۲ تا ۱۴ درصد از سطح زیر کشت و تولید خرمای کشور را بخود اختصاص داده است . در این بخش علاوه بر اشتغال فعلی ، امکان سرمایه گذاری در چرخه های مختلف کاشت ، داشت و برداشت این محصول علی الخصوص در بخش بسته بندی ، فرآوری و صنایع جانبی و تبدیلی وجود دارد .
شرایط خاص اقلیمی و جغرافیایی استان ، کوتاه بودن فصل کشاورزی و امثالهم موجب گرایش بخش قابل توجهی از اشتفال به صنایع دستی گردیده است که بر همین اساس تولید مصنوعات دست ساز از قبیل قالی ، قالیچه ، گلیم و گبه ، عبا و تزیینات دریایی و صنایع حصیری و غیره از جایگاه خاصی برخوردار است که در این میان گلیم و گبه و عبای تولیدی مناطقی از استان دارای وجوه تمایز با سایر تولیدات کشور است و صادر می شود .
استان بوشهر بدلیل سابقه سکونت اقوام و تمدن های مختلف بویژه در عد ایلامیان ، هخامنشیان و ساسانیان دارای جاذبه های گردشگری و میراث فرهنگی گرانقدر است و سالانه مورد بازدید جهانگردان و ایرانگردان قرار می گیرد . همچنین وجود جزایر متعدد در استان بوشهر موجب ایجاد جاذبه های طبیعی ، زیستگاهها و محل مهاجرت انواع پرندگان و گونه های نادر دریایی گردیده و مناطقی از استان بوشهر به عنوان مناطق حفاظت شده مامن این جاذبه های اکولوژیک می باشد . در مناطق جنوبی استان بوشهر جنگل مانگرو (حرا) با زیبایی خاص خود از جاذبه های منحصر بفرد این استان در سطح جهانی قرار دارد.(مدهوشی،۱۳۸۹، ۲۰)
۳-۲ معرفی شهرهای اصلی استان بوشهر
۳-۲-۱ شهرستانبوشهر–بندربوشهر
قدمت این بندر تاریخی به عهد ایلام ( حدود ۴۰۰۰ سال قبل ) می رسد که در آن زمان با عنوان لیان شناخته می شده است . در دوره ساسانی نام آن بخت اردشیر بوده و چنانکه می گویند روستایی بوده که بدست اردشیر ساسانی توسعه یافته است . هم اکنون ویرانه های قلعه ریشهر که از آثار بجای مانده از ان دوران است در ۱۲ کیلومتری جنوب بندر بوشهر واقع است .
این بندر که مرکز شهرستان بوشهر و استان بوشهر است ، در دوران های مختلف به لحاظ اقتصادی و نظامی مورد توجه بوده است . بندر بوشهر به لحاظ موقعیت جغرافیایی و استقرار در حاشیه خلیج فارس و مرکزیت آن در بین بنادر جنوب نسبت به داخل کشور و کشورهای حوزه خلیج فارس از یک طرف دارای موقیت مناسب تجاری بین سواحل خلیج فارس با کشورهای شرق دور و سایر مناطق جهان بوده که این موقعیت را تاکنون نیز حفظ نموده است و از طرف دیگر به لحاظ ویژگیهای سوق الجیشی خود از زمان نادرشاه افشار به عنوان محل استقرار پایگاه دریایی جهت مبارزه با امپراطوری عثمانی بوده و در    اخیر نیز از این منظر مورد توجه قرار داشته است. بندر بوشهر در دوران حیات خود شاهد حضور گسترده نمایندگیهای شرکتهای تجاری خارجی و کنسولگریهای دولتهای بیگانه بوده است که ساختمان بعضی از آنها هنوز پابرجاست.
بندر بوشهر دارای فرودگاه بین المللی است مه از نظر سطوح پروازی و دستگاههای ناوبری و مراقبت پرواز جز فرودگاههای درجه اول کشور است و دارای امکانات مناسب جهت سرویس دهی تا رده هواپیمایی ۷۴۷ است و ضمن دایر بودن خطوط پروازی روزانه به شهرهای تهران ، شیراز و اصفهان و پروازهای خارجی به مقصد دبی ، عربستان سعودی و سوریه آمادگی دارد تا به مقصد کلیه کشورهای حوزه خلیج فارس ارائه سرویس نماید.(مخدوم،۱۳۸۷، ۵۴)
فرودگاه بین المللی بوشهر تا منطقه ویژه اقتصادی بوشهر هشت کیلومتر مسافت دارد . بندر بوشهر از امکانات بندری مناسب جهت تخلیه و بارگیری انواع کالا در محوطه و اسکله و پایانه های مسافری برخوردار است و علاوه بر ناوگان سنتی فعال در این بندر ، شرکت کشتیرانی والفجر با بهره گیری از کشتی های مجهز نسبت به حمل بار و مسافر ، ترانزیت کالا و خودرو سواری بصورت حمل مرکب و میوه و تره بار با استفداه از کانتینرهای یخچالی و سوریس های عظیم بار و مسافر با کشتی های رو –رواقداممیکند .با هدف فراهم نمودن امکانات زیربنایی لازم مانند محوطه سازی ، شبکه خیابانها ، خطوط انتقال و شبکه های توزیع آب و برق ، مرکاز مخابرات ، آتش نشانی و سایر مشوق های سرما یه گذاری و تجمیع و هماهنگی واحدها و طرحهای صنعتی ، تولیدی و خدماتی علاوه بر احداث پنج شهرک صنعتی در مناطق مختلف استان بوشهر جمعاً به وسعت ۸۰۷ هکتار که دو شهرک آن با مسحتی بالغ بر ۴۰۰ هکتار در هشت کیلومتری بندر بوشهر قرار دارد ، در راستای فراهم نمودن زمینه های سرما یه گذاری صنعتی و جذب سرما یه گذاری کشورهای حوزه خلیج فارس و پردازش کالا و توسعه صادرات و برخورداری از مزیت های قانونی آن منطقه ویژه اقتصادی بوشهر در سه نقطه جمعاً با مساحتی بالغ بر ۲۵۰۰ هکتار به تصویب هیأت دولت رسیده و با فراهم نمودن امکانات زیربنایی فوق الذکر مقدمات حضور واحدهای تولیدی را آماده نموده است که هم اکنون تعداد قابل توجهی از طرحهای صنعتی در این منطقه در حال احداث است و تعدادی نیز به مرحله بهره برداری رسیده است . از مزیت های منحصر بفرد منطقه ویژه اقتصادی بوشهر علاوه بر امکان استفاده از اسکله اختصاصی ، دسترسی به انرژی فراوان و ارزان باتوه به نزدیکی منطقه به منابع عظیم انرژی و ساتفاده از محور ارتباطی حمل و نقل زمینی مناسب به نواحی مرکزی ایران و در موازات سواحل خلیج فارس بوسیله دو محور به ساتانهای خوزستان و هرمزگان اشاره کرد .
جزیره خارک : جریزه خارگ در شهرستان بوشهر محل استقرار بزرگترین پایانه صادرات مواد نفتی در خاورمیانه است که بخش عمده نفت تولیدی استانهای بوشهر و خوزستان و فلات قاره از این طریق صادر می شود . این جزیره در فاصله ۵۷ کیلومتری شمال غربی بندر بوشهر واقع است و در حدود ۴۰ کیلومتر مربع مساحت دارد . هم اکنون مجتمع پتروشیمی خارگ با تولید روزانه ۶۰۰ تن گوگرد و ۵ تا ۶ هزار تن انواع هیدروکربورها در این جزیره در حال فعالیت می باشد .
مناطق تابعه شهرستان بوشهر علاوه بر جاذه ها و چشم اندازهای طبیعی دریا و وجود جزایر مسکونی و غیر مسکونی، زیستگاه آهوان در جزیره خارگ، به لحاظ سابقه حضور تمدن های مختلف دارای میراث فرهنگی گرانقدری است که از آن جمله می توان به موارد زیر اشاره کرد: آثار باستانی ریشهر مربوط به هزاره سوم تا هزاره اول پیش از میلاد، بات قدیمی شهر بوشهر، گورستان شغاب مربوط به دوره ایلامی، بسیاری از آثار تاریخی جزیره خارگ شامل گور دخمه های قرون سوم میلادی، معبد پوزئیدن (خدای دریاها)، کلیسا و صومعه دوران ساسانیان.(رضوانی،۱۳۸۹، ۲۸)
۳-۲-۲ شهرستانهای کنگان و جم- بندر کنگان و شهر جم
شهرستانهای کنگان و جم اخیراً و بر اساس آخرین تقسیمات کشوری به عنوان دو شهرستان مستقل از هم تفکیک شده اند. این منطقه در جنوبی ترین قسمت استان بوشهر قرار دارد و با بخشهایی از استانهای هرمزگان و فارس همسایه است. این منطقه یکی از سرزمین های کهنسال ایران با قدمت ۲۳۵۰ ساله(۳۵۰ سال قبل از میلاد) است. بندر تاریخی سیراف (نزدیک بندر طاهری فعلی) در ۴۰ کیلومتری کنگان واقع شده و در دوره ساسانی و اردشیر بابکان ساخته شده است و به لحاظ تجاری، نظامی و زراد و شبکه های آبیاری اشتهار داشته است.
مناطق کنگان و جم طی سالهای گذشته به دلیل منابع عظیم گاز مورد توجه ویژه قرار گرفته است. پالایشگاه گاز فجر، میادین گازی پارس جنوبی و شمالی، نار و کنگان با مجموع ذخیره ای معادل ۱۲ میلیارد متر مکعب که معادل ۷۰ درصد از کل گاز کشور است، این منطقه و استان بوشهر را به قطب اصلی تولید انرژی کشور مبدل نموده است.
میدان گازی پارس جنوبی در عسلویه (کنگان) به تنهایی ۶۷ درصد ذخایر گازی کشور و ۷ درصد ذخایر گاز جهان را در اختیار دارد. با تصویب منطقه ویژه اقتصادی انرژی پارس سرمایه گذاری داخلی و خارجی در صنایع نفت و گاز و میدان مشترک گازی با قطر وارد فصل تازه ای گردیده است به نحویکه این پروژه در فاز نخست خود در مساحتی بالغ بر ۱۴ هزارهکتار اجرا می گردد و ارزش قراردادهای منعقده ۱۰ فاز بیش از ۸ میلیارد دلر خواهد رسید و با آغاز بهره برداری از ده فاز پروژه مذکور سالانه ۱۰ درصد به تولید ناخالص داخلی افزوده می شود. بر همین اساس نفت و گاز به عنوان اصلی ترین محور توسعه استان مورد توجه قرار گرفته و این ظریفیت ها همراه مجاورت با مرزهای دریایی و دسترسی آسان به بازارهای بین المللی و وفور مواد اولیه و انرژی باعث گردیده است تا مناطق ساحلی استان به عنوان مطلوبترین گزینه جهت استقرار صنایع انرژی بر مانند فولاد، آلومینیم، سیمان و کلینکر و ایجاد کریدور صنایع انرژی بر در وزارتخانه های ذیربط در حال تدوین است که نهایتاً زمینه مناسبی را جهت استقرار صنایع بالادستی و پایین دستی نفت و گاز فراهم مینماید.(جان لی،۲۰۰۹، ۳۴)
در شهرستان جم به لحاظ تفاوت قابل توجه آب و هوایی با شهرستان کنگان که به دلیل موقعیت جغرافیایی و واقع شدن در قسمت پشتکوه آن منطقه دارد، علاوه بر صنایع مرتبط با گاز و نفت در بخش کشاورزی بویژه تولید مرکبات نیز زمینه فعالیت وجود دارد.
۳-۲-۳ شهرستانهای دیر، گناوه، دیلم
شهرستان دیر در مجاورت شهرستان کنگان در بخش کشاورزی از نظر تولید گوچه فرنگی و تأمین نیاز مصرفی فصول سرد سال حایز اهمیت است و امکان سرمایه گذاری در تولید و عمل آوری آن وجود دارد.همچنین بزرگترین اسکله صیادی در سطح کشور در بندر دیر واقع است و انواع ماهیان خوراکی و تجاری در این منطقه صید می شود.
بنادر گناوه و دیلم در منتهی الیه قسمت شمالی استان بوشهر و در مرکزیت شهرستانهای گناوه و دیلم واقع می باشند و غالب اشتغال ساکنین مناطق مذکور از طریق دریا و شامل صیادی و بازرگانی و مشاغل مرتبط با آنها از جمله صنایع لنج سازی است.
شهرستانهای گناوه، دیلم و دیر به دلیل وجود مرز مشترک و طولانی با دریا دارای زمینه و شرایط لازم جهت سرمایه گذاری در امر تکثیر و پرورش آبزیان بویژه میگوی پرورشی و عمل آوری ابزیان و تولید غذای آبزیان می باشند و در حال حاضر سایت های پرورش میگوی بویرات، بندر ریگ، مزین جنوبی، حله، طرح توسعه حله، بتانه و طرح توسعه آن، دمیگز و بردستان در شهرستانهای مذکور در حال مطالعه، واگذاری, بهره برداری و یا زیر کشت می باشند.(محسنیان راد،۱۳۸۹، ۴۱)
۳-۲-۴ شهرستانهای دشتستان، دشتی، تنگستان
شهرستانهای فوق الذکر هر یک دارای توانمندیهای خاص خود می باشند بنحویکه شهرستانهای دشتستان و دشتی به لحاظ وجود انواع ذخایر معدنی مانند سنگ لاشه، سنگ گچ، مارن، سنگ آهک و شن و ماسه قابل توجه هستند. از طرفی شهرستانهای دشتی و تنگستان به لحاظ مرز مشترک با دریا دارای اراضی مستعد جهت پرورش میگو می باشند. در عین حال به لحاظ قرار گرفتن مستعدترین اراضی کشاورزی استان در این مناطق، شهرستانهای فوق الذکر در بخش کشاورزی وجه مشترک دارند. از طرفی علیرغم مشکلاتی که بعضاً در سایر نقاط استان برای تأمین آب کشاورزی وجود دارد، شهرستانهای مذکور از این لحاظ مشکل کمتری همچنین به لحاظ غالب بودن کشت باغی اصولاً به آب کمتری نیاز می باشد هم اکنون ۵/۱ درصد از کل اراضی زیر کشت محصولات کشاورزی کشور و معادل حدود ۱۲۰ هزار هکتار در استان بوشهر واقع است. ضمن اینکه هشت دشت بزرگ استان در شهرستانهای فوق الذکر قرار دارد که سهم عمده ای از تولیدات بخش کشاورزی از آنها حاصل می شود.
بین ۱۲ تا ۱۴ درصد سطح زیر کشت و تولید خرمای کشور در استان بوشهر و غالباً در مناطق یاد شده قرار دارد . سطح زیر کشت نخیلات این استان حدود ۳۴ هزار هکتار و بالغ بر ۶ میلیون اصله نخل است که تولید سالانه آن حدود ۱۳۰ هزار تن می باشد.
با توجه به ویژگیهای موجود عمده ترین زمینه سرمایه گذاری این مناطق در بخش کشاورزی و صنایع وابسته به آن است که از آن جمله می توان بخ واحدهای بسته بندی خرما، صنایع تبدیلی مانند الکل و سرکه و تولید نئوپان از ضایعات خرما اشاره کرد.
شهرستانهای دشتستان، تنگستان و دشتی به لحاظ گردشگری نیز دارای جاذبه های متعدد است. وجود آثار تاریخی بجای مانده از دوران هخامنشی، مادها و ساسانیان و دوران متأخر و معاصر نمایانگر اهمیت این مناطق طی چندین قرن می باشد. کاخ متعلق به کورش کبیر بنیانگذار هخامنشیان و آثار بجای مانده از شهر توّز(توج) که یکی از مراکز شهری- صنعتی و تجاری مهم ایران در دوران ساسانیان و قرون اسلامی تا دوران حکومت دیلمیان به شمار می رفته است و سایر آثار بجای مانده از دوران باستان و قرون میانه تاریخ ایران و آثار ابنیه تاریخ معاصر ایران در شهرستان دشتستان از نقطه نظر تاریخی و معماری از ارزش و اهمیت خاصی برخوردار است.
سرزمین دشتی بر اساس شواهد موجود به احتمال زیاد در دوره ایلامیها، سلوکیان, اشکانیان و ساسانیان جزء مناطق آباد و مهم محسوب می گردیده است که وجود آثار خرابه ها و بقایای سدها و بندها موید این امر است. نیایشگاه مند، قلعه دختر، عمارت شیرینه و چشمه های آب گرم نیکو و گنویه از جمله جاذبه های توریستی شهرستان دشتی است.(علی عسگری،۱۳۹۳، ۴۷)
شهرستان تنگستان نیز بخشی از پیکره مراکز قدیمی تمدن بشری در حاشیه خلیج فارس و کرانه های آن می باشد استعداد طبیعی و موقعیت ساحلی، این منطقه را آماده ایجاد شهرهایی برای نظارت بر راه بازرگانی کاروان رو ساحلی ساخته شده بوده است. همگونی و شباهت نام فعلی برخی از مناطق تنگستان یادآور قوم بازرگان بسیار معروف آسیای میانه یعنی تدمر و پالمیر روزگار باستان می باشد. مشرف بر جلگه اهرم آثار و ویرانه های بر جای مانده از قلعه، برج دیدبانی مرتفع، مخازن آب و علوفه و سد و بند آبرسانی مربوط به دوران پرماجرا و پر از حادثه پیش از اسلام و یا اوایل دوره اسلامی این منطقه به چشم می خورد. نام منطقه تنگستان و تنگسیر یادآور قیام شجاعانه مردم این مناطق به رهبری رئیسعلی دلواری در مبارزه با نیروهای متجاوز و اشغالگر انگلیسی در بهبوهه جنگ جهانی اول است که آثار و اسناد این مجاهدات در موزه ای که در منزل مسکونی شهید رئیسعلی دلواری تأسیس شده است، نگهداری می شود که علاقه مندان بسیاری از داخل و خارج از ایران از این موزه بازدید می نمایند. از دیگر جاذبه های گردشگری شهرستان تنگستان می توان به سه چشمه آبگرم که دارای خواص درمانی است اشاره نمود.
بیش از ۹۹ درصد ساکنین استان را مسلمانان تشکیل می‌دهند که اکثریت آنها نیز شیعه می‌باشند.  مسلمانان اهل تسنن در شهرستانهای بوشهر ، کنگان ، دیر سکونت دارند . حدود ۱۵/۰ درصد از ساکنین استان بوشهر را اقلیت‌های دینی خصوصاً زرتشتی تشکیل می‌دهندو شمار معدودی کلیمی و مسیحی نیز دراستان زندگی می‌کنند.
زبان و گویش اکثر مردم استان بوشهر فارسی است . زبان عربی بعد از زبان فارسی رایج‌ترین زبان ساکنین شهرها و روستاهای ساحلی در شهرستانهای کنگان ، دیر ، گناوه و جزیره شیف در شهرستان بوشهر می باشد . زبان ترکی نیز زبان رایج عشایر استان است و بیشتر در مناطق دشتستان و دشتی رواج دارد .
قدیمی‌ترین نشانه‌های بدست آمده از سکونت انسان در سرزمین بوشهر، به عهد عیلامی و تمدن بین‌النهرین برمی‌گردد. در زمان مادها در آغاز سده هشتم قبل از میلاد سرزمین بوشهر جزء یکی از ایالتهای جنوب غربی آن دولت بوده و در زمان حکومت هوخشتره جزو ساتراپ‌نشین چهاردهم دولت ماد بوده است. از دوره هخامنشیان آثار با ارزشی در اطراف شهر برازجان کشف شده است . در دوره ساسانیان و در زمان اردشیر بابکان شهر و رام اردشیری در دو فرسنگی شهر بوشهر بنا نهاده شد که اکنون خرابه‌های آن به نام ریشهر معروف است . شهر بوشهر در گذشته به اسامی لیان، ریشهر ، راشهر ، انطاکیه ، بندر نادری یا ابوشهر نامیده می شده است.(افتخاری،۱۳۸۸، ۳۸)
از اواخر قاجاریه تا سال ۱۳۱۶ کشور ایران به ۲۷ بخش تقسیم شده بود که بوشهر ، بنادر و جزایر خلیج فارس یکی از این بخشها محسوب میگردید . از این سال در تقسیمات جدید کشوری ، بوشهر و توابع آن یکی از شهرستانهای استان هفتم محسوب شده و جزء قلمرو استانداری فارس گردید. در سال ۱۳۳۹ تغییراتی در تقسیمات سیاسی کشور داده شد و بوشهر و توابع آن به نام فرمانداری کل بنادر و جزایر خلیج فارس به مرکزیت بوشهر از استان فارس جدا گردید . در اوایل دهه ۱۳۴۰ این فرمانداری کل و فرمانداری کل بنادر و جزایر دریای عمان تحت عنوان فرمانداری کل بنادر و جزایر خلیج فارس و دریای عمان ادغام گردید . در آذر ماه سال ۱۳۴۶ این فرمانداری کل به استان ساحلی تغییر نام یافت و بوشهر و توابع آن زیر نظر استانداری ساحلی به مرکزیت بندر عباس قرار گرفت . در آذر ماه سال ۱۳۴۹ شهرستانهای بوشهر و دشتستان تحت عنوان فرمانداری کل بوشهر از استان ساحلی منتزع گردید و نهایتاً در تاریخ ۹/۷/۵۲ استان بوشهر با دو شهرستان بوشهر و دشتستان تشکیل و پس از سالها بوشهر قلمرو ویژه خود را بدست آورد .
قرار گرفتن ۵/۶۷ درصد ذخائر گازی کشور در استان بوشهر و نیز وجود سایر منابع نفتی و ذخائر معدنی غنی باعث سرمایه گذاری های کلان دولت و نیز حضور شرکتهای خارجی شده است . بجز وجود منابع عظیم آبزیان  که باعث صید حدود ۵۰ هزار تن انواع ماهی و میگو در سال گردیده ، مجاورت با این نگین فیروزه ای به تجارت خارجی توسعه بخشید ه است . نخلستان های زیبا و جاوید این منطقه نه تنها محیط زیست را جلوه داده بلکه  باعث برداشت سالانه انواع محصولات از این درخت همیشه سبز می باشد . بوشهر دارای اکوسیستم های متنوع و ارزشمندی است مانند آب سنگهای مرجانی ، جنگل های حرا ، جزایر زیبا و …. و نیز علاوه بر آن انواع گونه های مختلف بسیار کمیاب و با ارزش گیاهی و جانواری نظیر پستانداران ، پرندگان ، خزندگان خشکزی و آبزی و صدها گونه ماهی در سطح استان و آبهای ساحلی آن شناسایی شده اند که بمنظور حمایت از آنها چهار منطقه حفاظت شده در استان تعریف شده اند که عبارتند از : حله ، نای بند ، خارک و خارکو.(رمضانی،۱۳۸۸، ۵۰)
 
جدول ۳-۱ : خانوار و جمعیت استان بوشهر به تفکیک جنس در سال ۱۳۹۰

یک مطلب دیگر:   بررسي تأثير قد، وزن، شاخص توده‌ي بدني، طرحواره‌ي ظاهر، خويشتن پنداره و وارسي ...

برای دانلود متن کامل این پایان نامه به سایت  fumi.ir  مراجعه نمایید.

شرح خانوار جمعیت ( نفر )