همچون سایر فعالیت های یادگیری ، در آموزش ارزش ها نیز مداومت و استمرار در تکرار و تمرین محتواهای ارزشی می تواند تاثیر بسزایی در یادگیری و در نهایت تثبیت ارزش ها بر ضمیر فراگیران داشته باشد.
۵-۳-۳-وحدت و یکپارچگی:
محتوای برنامه درسی باید به گونه ای باشد که ، برداشت های فراگیران در دروس مختلف در جهت تائید یکدیگر باشند. یعنی بین مطالب و تجارب ، پیوستگی و ارتباط وجود داشته باشد (همان) .به طور مثال وقتی از مضرات ربا ،ریا ،بد حجابی و غیره صحبت می کنیم محتواهای ما اعم از داستان ،شعر ،فیلم و غیره نیز این مطلب را تایید کند.
به طـور مثـال می توان به طـور غیر مستقیم در قالب سایر دروس آموزشی ، ارزش هـا را به گونـه ای خاص آموزش داد. در تدوین محتوای دروس تاریخ ، زمین شناسی ، فیزیک ، جغرافی ، دینی و غیره می توان به نحو ماهرانه ای ارزش ها را گنجاند وآن ها را آموزش داد.
۵-۴-محتواهای مناسب جهت استفاده درآموزش ارزش ها:
در این مرحله به بیان و توضیح محتواهای مناسب جهت آموزش ارزش ها پرداخته می شود.
۵-۴-۱٫قرآن:
قرآن اولین، کامل ترین و اصیل ترین کتابیست که برای تعلیم ارزش ها و به هدف پایه ریزی جامعه ارزشی بر مسلمانان نازل شده است و به عنوان یکی از غنی ترین منابع ارزشی محسوب می شود. هدف اصلی تمامی کتاب های آسمانی به ویژه قرآن، آموزش ارزش هاست تا پیروان ادیان الهی با استفاده از معارف این کتب، جامعه ای برپایه ی ارزش های الهی بنا نهند و در سایه ی این ارزش ها، به حیات طیبه دست یافته و به سعادت حقیقی یعنی رضای الهی دست یابند.
تدبر در این کتاب آسمانی، ما را با معارف نهفته در آیات آن آشنا ساخته و به کارگیری این معارف سبب شکوفایی استعدادهای فطری ما می شود؛ زیرا قرآن کتابیست برگرفته از علم الهی و ازلی، سخنان خالق قادر و بی همتاییست که آفریننده ی ارزش ها و خوبی هاست. خالقی که عالم و آدم برگرفته از حکمت و قدرت لایزال اوست، خالقی که مصلحتِ مخلوق خویش را نیک می داند و بر خوب و بد آن آگاه است و دانا و بیناست نسبت به آینده ی او. پس چه کتابی بهتر و کامل تر از قرآن که گفته ی پروردگاری بی همتاست، همو که عالِم به اسرار غیب است وراهنمای
حقیقی تکامل بشریست.
لذا این کتاب مقدس می تواند به عنوان گهربارترین و غنی ترین محتوای آموزش ارزش ها مورد استفاده ی یک مربی متدین و متفکر قرار گیرد؛ زیرا که براستی این کتاب ارزشمند کوتاه ترین راه برای کسب ارزش ها و فضائل و آسان ترین راه برای شکوفایی فطرت و رسیدن به سعادت است. در تایید این سخنان، به آیاتی چند از این کتاب گرانبها و سخنانی گهربار از حضرت علی(ع) تمسک می جوییم.
خداوند در سوره مبارکه ی بنی اسرائیل،آیه ۹ می فرمایند:
« أن هذا القرآن یهدی للّتی هی اقوم و یبشر المومنین الذین یعلمون الصّالحات أنّ لهم اجراً کبیرا »
به راستی این قرآن به آیینی که از همه ی آیین ها استوارتر و جامع تر است هدایت می کند، و به آن مومنانی که کارهای شایسته می کنند نوید می دهد که برای آنان پاداشی بزرگ خواهد بود.
و در سوره مبارکه حدید آیه ۹ می خوانیم: « هو الذی ینزل علی عبره آیات بینات لیخرجکم من الظلمات الی النّور » اوست آن که بر بنده اش محمد آیاتی روشن از قرآن، را که بیانگر احکام دین است فرو می فرستد تا شما را از تاریکی ها بیرون آورد و به سوی نور روانه سازد.
مولای متقیان حضرت علی(ع) در خطبه ی ۱۹۸ نهج البلاغه می فرمایند:
«قرآن نوری است که خاموشی ندارد، چراغی است که درخشندگی آن زوال نپذیرد، دریایی است که ژرفای آن درک نشود، راهی است که رونده ی آن گمراهی ندارد، شعله ای است که نور آن تاریک نشود، جدا کننده ی حق و باطل است که درخشش برهانش خاموش نگردد، بنایی است که ستون های آن خراب نشود، شفا دهنده ای است که بیماری های وحشت انگیز را بزداید، قدرتی است که یاورانش شکست ندارند و حقی است که یاری کنندگانش مغلوب نشوند. قرآن، معدن ایمان و اصل آن است، چشمه های دانش و دریای علوم است، سرچشمه عدالت و نهر جاری عدل است، پایه های اسلام و ستون های محکم آن است. دریایی است که تشنگان آن، آبش را تمام نتوانند کشید و چشمه ای است که آبش کم شدن ندارد و… .»
و در خطبه ۱۵۸ نهج البلاغه می فرمایند: « بدانید در قـرآن علم آینـده و حـدیث روزگاران گذشـته
است. شفا دهنده ی دردهای شما، سامان دهنده ی امور فردی و اجتماعی شما است.»
در خطبه ۱۶۶ نهج البلاغه می خوانیم:« همانا خداوند بزرگ کتابی هدایت گر فرستاد، نیکی و بدی، خیر و شر را آشکارا در آن بیان فرمود.»
پس راه نیکی در پیش گیرید تا هدایت شوید و از شر و بدی پرهیز کنید، تا در راه راست قرار گیرید.تمامی آیات و روایات بیان شده موید این مطلب است که قرآن می تواند به عنوان یک محتوای مناسب جهت آموزش ارزش ها مورد استفاده قرار گیرد.
۵-۴-۲٫نهج البلاغه:
کتاب گرانبهای نهج البلاغه، بعد از قرآن به عنوان یکی از اصیل ترین کتب اسلامی که سرشار از سخنان گهربار حضرت مولی الموحدین علی(ع) می باشد، منشأ فصاحت و منبع بلاغت است.
این کتاب شامل خطبه ها، نامه ها، حکمت ها می باشد و می تواند به عنوان یکی از بهترین و بی نظیرترین محتواهای آموزشی در مبحث آموزش ارزش ها مورد استفاده قرار گیرد. دقت در بند بند این کتاب، به خوبی نمایانگر این حقیقت است که این کتاب معدن پرباریست از فضایل، دریاییست از حقایق و گنج پنهانیست از حکمت ها و رهنمودها. سخنان گهربار حضرت امیرالمومنین(ع) همچون اقیانوس بی کرانیست که هر آن چه بیشتر در آن غواصی کنی، گوهرهای گرانبها و نایاب بیشتری را صید می کنی.
کتابی سرشار از اصول، عقاید، علوم، علل، تعاریف، شرایط، وظایف، روش ها، میزان ها، ویژگی ها، جایگاه ها، شناخت ها، انذارها، تبشیرها، خط مشی ها، ضرورت ها، عاقبت اندیشی ها، خطرها، پرهیزها، خصلت ها، شگفتی ها، ره آوردها، شکست ها، پیروزی ها، ارزش ها، پندها، فلسفه ها، نشانه ها، ریزبینی ها و خلاصه هر آنچه که عقل عاقل می طلبد. این سخنان برخاسته از اندیشه ی مردیست که دریای علم و حکمت است .آنقدر دلنشین و حکیمانه می گوید که بلافاصله در دل هر اندیشمند عاقلی، رسوخ کرده و برجا می نشیند؛ لذا بر یک مربی لایق و عالم، واجب و لازم است که از این منبع غنی که پس از قرآن سرشار از ارزش هایی دینی، اخلاقی، سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، هنری و… است، به عنوان محتوای آموزش ارزش ها بهره گیرد و با مطالعه و دقت کافی و انتخاب موضوعات مربوط به هر جلسه آموزشی، متربیان خویش را از غنای آن بهره مند سازد.
۵-۴-۳٫ادعیه و احادیث و روایات:
سومین منبع اصلی که می تواند به عنوان محتوای آموزش ارزش ها مورد استفاده مربی قرار گیرد. کتب ارزشمند ادعیه و احادیث و روایات است. از آن جمله می توان کتب گرانبهایی چون نهج الفصاحه ، صحیفه سجادیه و مفاتیح الجنان که هـریک گنجینه ای از معارف و مناجات های اصیل
مملو از نکته ها، پندها در جهت هدایت و سعادت بشریت است، را نام برد.
حقیقت این دعاها و احادیث و روایات حقیقت عشق است و معرفت. عشق و معرفت به آفریننده ی زیبائیها و خوبیها، خالق هستی و منتهای کمال و خیر مطلق؛ لذا بر یک مربی آگاه و بصیر لازم است تا با قلبی مملو از معنویت و خلوص نیت و با دیدی وسیع به آن ها نگریسته و از هر فراز آن ها هزاران نکته را برگرفته و در جهت آموزش ارزش های دینی و اخلاقی و کمک به ارتقاء معنوی متربیان خویش از آن ها بهره جوید.
در حقیقت دعاها و روایات اهل بیت عصمت و طهارت(ع)گنج بی بدیل و ثروت بی منتهایی است که لازم است تا مربیان و معلمـان از این چشمه های بی کران رحمـت جرعه ای به متربیان خویـش
بنوشانند.
در دعای ۲۱ صحیفه سجادیه از حضرت سید الساجدین، امام زین العابدین (ع) می خوانیم که چگونه با کلام زیبای خویش که حاکی از معرفت عمیق ایشان است، انسان را به سوی تنها راه هدایت که همان ارزش مطلق است فرا می خواند و عجز آدمی را در برابر ایشان به نمایش می گذارد.
« پروردگارا ! اگر روی کریم خویش را از من برگردانی و از فضل عمیم خویش محرومم دارای، راه فرار مرا به سوی خود ببندی و مرا در پناه درگاهت نپذیری چه خواهم کرد. راهی که مرا بر منزل مقصود رساند،جز راه تو نشناسم و دستی که آرزوی مرا برآورد جز دست تو نیست. اگر کائنات به کمک من برخیزند، هرگز نتوانند آن چه را که از تو خواهم به من رسانند. من بنده ی ذلیل تو باشم و جز ذات اعلای تو هیچکس بر سرنوشت من حکومت ندارد. در برابر اراده ی علیای تو اراده ای ندارم و آن فرمان شکست ناپذیر تست که بر ذات وجود من مسلط است».
۵-۴-۴٫طبیعت :
طبیعت مجموعه ای کامل از آیات و نشانه های الهی است که خداوند در آیات مختلف انسان را به
تدبر و تفکر در آن ها دستور داده است. از جمله در آل عمران :۱۹۱ ، رعد: ۳ ، نحل : ۶۶ و ۶۹ و ۱۱ و ۱۰ ، غاشیه : ۲۰ و ۱۷ ، نباء : ۱۶ و ۶ ، عنکبوت: ۲۰٫
موسوی کاشمری ( ۲۸:۱۳۷۹) چنین بیان می دارد که جهان آفرینش آن قدر حیرت انگیز و شگفت انگیز است که بشر عادی هیچگاه نمی تواند مدعی شود که به تمامی اسرار آن واقف گشته است. جهان طبیعت دو چـهره دارد: یکی ملک و دیگری ملکوت . صورت مـلک آن هـمان ظاهر
طبیعت است و ملکوت عالم، باطن و حقیقت آن است که همان جنبه ربطی و وابستگی آن به مبداء
آفرینش است.
قرآن درباره ی عده ای که فقط ظاهر این دنیا را می بینند و محدود به ملک هستند می فرماید:
«یعلمون ظاهراً من الحیاه الدنیا و هم عن الاخره هم غافلون »(روم : ۷) .

برای دانلود متن کامل این پایان نامه به سایت  fumi.ir  مراجعه نمایید.