پ ) .آمادگی روانی و فکریاینـان در مرحله ای هستندکه کمال انسان را در نیل به مـکارم
اخلاقی و روحانی می دانند و این توان فکری را می یابند که انسانیت صِرف خوردن و آشامیدن و لذت بردن و … نیست.
ت ).آمادگی عاطفی وروانی: آنان در این سن آماده درک عشق و تنفر، بیزاری و دلسوزی حق شناسی و تقدیر هستند و عواطف دیگران را درک می کنند.
ث ).آمادگی اجتماعی و اخلاقی: در این سن نوجوانان و جوانان در می یابند که احترام به بزرگترها به ویژه پدر و مادر لازم و در واقع نوعی احترام به خود می باشد و حتی در صورت بروز اختلافاتی میان خود و پدر و مادر به شدت از این موضوع رنج می برند و وضع نابسامان خانواده آن ها را سرخورده می کند.
ج ).آمادگی مذهبی: در این سن حس مذهبی آنان بیدار شده و تحت تاثیر گزارش ها و کشش های دینی و معنوی قرار می گیرند و سعی می کنند تا آرزوها و کمال مطلوب خود را از طریق مذهب به دست آورند.
چ ).آمادگی اقتصادی: این آمادگی و استعداد در این سنین آنان را به سوی انتخاب شغل و حرفه، استقلال مادی و رسیدن به خودکفایی سوق می دهد و تمایل به تشکیل خانواده جدید و ترک والدین پیدا می کنند و دوست دارند که مسئولیتی را بپذیرند.
ح ).آمادگی سیاسی: نوجوانان و جوانان از سنین بلوغ آمادگی و رغبت پیدا می کنند تا در سازمان و تشکیلاتی کار کنند و سلسله وظایف آن سازمان را بپذیرند. از سنین ۱۷-۱۵ سالگی علاقمندی به پاکی، تقدس و تقوی در آنان پیدا شده و می خواهند جهانی با حاکمیت عدالت و انسانیت بسازند.
خ ).آمادگی فرهنگی: در این سن آنان راه و رسم و موضع گیری های مختلف را درباره امور
مختلف می آموزند. میل به زیبائی، معنویت و کسب فضائل اخلاقی در آن ها بیدار می شود (قائمی، ۱۳۶۳).
با توجه به بیان انواع آمادگی هاکه ذکر آن رفت ،می توان دریافت که متربیان در سنین نوجوانی و جوانی بایستی از این آمادگی برخوردار باشند تا بتوانند مسیر یاددهی- یادگیری را به راحتی طی نمایند. هر یک از این آمادگی ها به عنوان نقاط مثبت و موثری برای مربی، جهت آغاز فعالیتش می باشند .
به طور مثال: می توان گفت که اگر متربی از یک بیماری جسمی یا روحی در رنج باشد و یا اینکه مشکلات خانوادگی و اقتصادی فضای فکری او را آشفته کرده باشند و یا این که دچار مشکلات ذهنی و هوشی در زمینه یادگیری باشد، نمی توان از او انتظار داشت تا در این عرصه موفقیتی حاصل نماید؛ بلکه بر عکس ، خیلی زود دلزده و خسته شده و آن را رها می نماید. لذا مجهز بودن به حداکثر ممکن از آمادگی های ذکر شده ، لازم و ضروری به نظر می رسد. از سوی دیگر، داشتن پیش نیازهای علمی کافی جهت یادگیری جدید، نیز یکی از ملزومات اساسی و آمادگی های مورد نیاز جهت پیشرفت وی می باشد که در صورت فقدان آن ها متربی دچار مشکلات عدیده ای می گردد.
۴-۲-۲٫ انگیزه:
کریمی( ۸۱:۱۳۷۸ ) به نقل از ادوارد کلاپارد می گوید: محرک تعلیم و تربیت باید نه ترس از تنبیه و نه حتی اشتیاق به پاداش، بلکه رغبت عمیق نسبت به چیزی که پای درک یا اجرای آن در میان است، باشد.
از جمله عوامل موثر در یادگیری و پیشرفت در آن، رغبت و انگیزه دانش آموز است.
حسینی زاده( ۳۷:۱۳۸۹ ) معتقد است که انگیزه دو نوع است: درونی و برونی. انگیزه درونی می تواند تاثیرات بیشتر و عمیق تری در یادگیری داشته باشد به گونه ای که فرد از درون، نسبت به یادگیری اشتیاق پیدا کند و دیگر نیاز به تشویق های بیرونی نباشد. این نوع انگیزه در هر کس باشد، معمولاً پیشرفت و ادامه کار به آسانی متوقف نمی شود، بر خلاف انگیزه بیرونی که به تشویق کننده های بیرونی نیاز دارد و با به دست آوردن آن مشوق انگیزه کاهش می یابد و تشویق و تحریک کننده ی جدید، پیدا می شود؛ از این رو یکی از راه های ایجاد انگیزه ی درونی این است که نیاز به علم و یادگیری را در دانش آموز برانگیزانیم ، یا به عبارت دقیق تر ، باید عوامل درونی ایجاد انگیزه را فعال سازیم ؛ زیرا در هر صورت انگیزه، درونی است ، آنچه گاهی درونی است و گاهی بیرونی، عوامل انگیزه است و نه خود انگیزه.
لذا متربی بایستی در تلاش باشد تا خود انگیختگی (انگیزه درونی) را جانشین دگر انگیختگی (انگیزه بیرونی ) نموده و نیاز درونی و تمایل به یادگیری را افزایش داده و تقویت نماید. هر چه عطش متربی برای یادگیری بیشتر باشد قاعدتاً تلاش و پشتکار وی نیز مضاعف گشته و جریان یادگیری به سهولت و یا رغبت تمام صورت می گیرد.
۴-۲-۳٫ قدرشناسی:
اصل قدرشناسی بر این مطلب حکم می کند که متربی ، نسبت به کسی که به او چیزی می آموزدیا
عنایتی می کند، قدرشناس باشد.
واضح است که دامنه ی این قدرشناسی می تواند شامل عناوین زیر باشد.
۱-قدرشناسی نسبت به خداوند بی همتا و نعمت های او به عنوان خالق هستی و اصلی ترین مربی عالم بشریت.
۲-قدرشناسی نسبت به پیامبر اکرم (ص) و ائمه معصومین به عنوان مربیان تشریعی انسان.
۳-قدرشناسی نسبت به والدین
۴-قدرشناسی نسبت به ساحت مربی و استاد و هر کس علم مفیدی به ما می آموزد.
۵-قدرشناسی نسبت به ساحت مقدس علم به منظور استفاده صحیح از آن و عدم هزینه کردن آن در جهت ناصواب .
سادات( ۱۷۷:۱۳۶۶ ) به نقل از حضرت امام سجاد (ع) روایت می کند که «روز قیامت خداوند بـه
بنده ای از بندگان خود می فرماید: آیا سپاس فلان شخص را گذاردی؟ او پاسخ می دهد: پروردگارا! من شکر و سپاس تو را به جای آوردم. پس خداوند می فرماید: شکر مرا به جای نیاوردی؛ چون سپاس او را نگزاردی ( قدر نیکی او را نشناختی).
و در روایتی از حضرت امام رضا (ع) می خوانیم: کسی که شکر منعمی از مخلوقین را به جا نیاورد، شکر خدا را به جا نیاورده است. و همچنین در روایتی دیگر از ایشان می فرمایند: کسی که شکر و سپاس پدر و مادرش را به جا نیاورد، شکر خدا را بجا نیاورده است.
متـربی و متعلم بایـستی همواره خود را مدیون مربی خویش احساس نماید و بـرای ادای ایـن دیـن،
نهایت تلاش خود را در حفظ حرمت و سپاسگزاری و قدرشناسی از وی ابراز دارد.
۴-۲-۴٫ اراده مصمم:
اراده و اختیار از ویژگی های اساسی انسان به شمار می رود؛ زیرا آدمی تنها با اعمال و رفتار آگاهانه و اختیاری به کمال و سعادت می رسد و هیچ گونه رفتاری نمی تواند او را در رسیدن به کمال یاری رساند. آدمی چون صاحب اراده است می تواند به سوی کمال گام بردارد در حد فرشته، بلکه بالاتر از آن ارتقاء یابد یا به منزلگاه بهایم و سباع فرود آید و سقوط کند و مورد سرزنش قرار گیرد (بهشتی، ابوجعفری، فقیهی، ۱۲۴:۱۳۸۶) .
محرک و انگیزهی نخستینِ اراده عبارت از هدف مطلوب و ایده آلی است که انسان را بـه سوی
عمل و رفتار دعوت می کند و هر قدر که شعور و درک و توجه به هدف، روشن و عاری از ابهام باشد و انگیزه عمل نیز نیرومند باشد برای ایجاد قاطعیت اراده موثرتر است (حجتی، ۱۲۴:۱۳۶۱) .
متربی بایستی با در نظر گرفتن هدف و با شوق در جهت دستیابی به آن، اراده ی خویش را مصمم کرده و با قاطعیت تمام به امر یادگیری اهتمام ورزد؛ زیرا ضعف اراده موجب می شود که با بروز کوچکترین مشکلی دچار تزلزل گشته و از حرکت در مسیر تعالی بازایستد و حتی در پاره ای از مواقع به انحراف کشیده شود.
۴-۲-۵٫بلند همتی و جدیت:
زرنوجی برای دو صفت «بلند همتی» و « جدیت» در تعلم اهمیت خاصی قائل است به عقیده او متعلم باید:
۱-دارای همت عالی باشد؛ زیرا همت برای انسان همچون بال برای پرنده است و هر چه همت متعلم عالی تر باشد، به مراتب رفیع تری از دانش دست می یابد. کسی که همتش آموختن مطالب کتاب های نویسنده ای معین باشد، تنها به آموختن بخشی از آن نایل می آید و کسی که همتش آموختن مطالب تمام کتاب هاست به دانش فزونتری دست می یابد، کسی که مقصودش استیلا بر شرق و غرب است امری فانی، قلیل و حقیر را مورد توجه قرار داده و بهتر است سعادت دنیا و آخرت را وجهه همت خویش قرار دهد.
۲- همت عالی او، با تلاش جدی همراه باشد و بداند که تعلم بدون جدیت حاصل نمی شود . اگر متعلم در آموختن جدی باشد از هیچ کوششی در این راه فروگذار نمی کند وسختی ها ومشقت ها
و رنج ها را به جان می پذیرد و از صرف مال در این راه مضایقه نمی کند ، او باید بداندکه بهترین
اموال ، آن است که در طریق کسب دانش مصرف شود (بهشتی ، ابوجعفری و فقیهی ، ۱۳۸۶: ۷۱

یک مطلب دیگر:   بررسی اثربخشی شناخت درمانی در کاهش نگرش‌های ناکارآمد و باورهای مرتبط با ...

برای دانلود فایل متن کامل پایان نامه به سایت ۴۰y.ir مراجعه نمایید.