تخيل -خلاقيت[1] پایان نامه رایگان روانشناسی: خلاقيت دانش آموزان با نگرشهاي فرزند پروري والدين

تخيل بسترخلاقيت[1] 

توانايي انسان به ارائه ايده هاي نو و نيل به موفقيت نامحدود است . براين اساس  بيان آلبرت انيشتين بسيار ارزشمند خواهد بود كه “خيالپردازي مهم تر از حقايق است”. خيال آدمي چون پرنده تيز پروازي است كه مي تواند با عبور از حصار زمان و مكان و محدوديت تجارب حسي ، بر فراز هر بلندي نشسته و آشيانه زيبائي در آن بسازد . ارتباط خلاقيت و تخيل را تقربيا تمام روانشناسان و محققين مربوط تاكيد مي نمايند اين دو هرچند مقولات جداگانه اي هستند لكن چنان بهم پيوسته اند كه تصور هرگونه خلاقيت بدون پشتوانه تخيل غير ممكن مي نمايد . برخي از صاحب نظران تخيل دوران اوليه كودكي را عامل بروز و شكل گيري قوه خلاقيت مي دانند . زيگموند فرويد معتقد است تفكر خلاق شكل عالي تخيلات آزاد و بازيهاي دوران كودكي است. بنابراين به زعم وي سرچشمه خلاقيت را بايد در تجربيات دوره كودكي جستجو نمود . گستره خلاقيت هرچند مي تواند در طول تمام عمر انسان پهن شده باشد. لكن روانشناسان نقطه اوج آنرا در حدود سي سالگي تصور مي نمايند چه بسا در اكثر موارد بنا به فقدان شرائط مناسب محيطي ، گاهش انگيزه ، افزايش ميزان رفتارهاي محافظه كارانه و… از آن پس فروكش نيز مي كند . بازي و نقاشي از مهم ترين عناصر بروز تخيل و خلاقيت كودكان به شمار مي روند به وسيله آنها كودكان تفكرات و احساسات خود را بيان مي كنند و شيوه هاي كشف و تسلط بر جهان را مي آموزند .

جاندارپنداري[2] كودكان خصوصيت ويژه و زيبائي است كه از حدود 2سالگي شروع و تا سنين 4 و 5 سالگي تداوم پيدا مي كند و در سن ورود به مدرسه از بين مي رود . در اين حالت كودكان اشياء بي جان مثلا عروسك را با شعور و زنده مي پندارند و چه بسا با آن انس گرفته و سخن مي گويند و يا يك چوب دراز نقش اسب راهوراي براي كودك بازي مي كند . برنامه هاي كارتوني تلويزيون دقيقا بر اين اساس ساخته شده و مورد توجه و علاقه ويژه كودكان خردسال است . دراين سنين قوه خلاقيت كودكان عمدتا در بطن جريان جاندار پنداري شكل مي گيرد تا اينكه بعدها مهارتهاي ارتباطي و استدلال آنها افزايش يافته و خلاقيت نيز متوجه زمينه هاي ديگر مثلا بازيهاي سازنده ( كشيدن نقاشي و ساختن چيزها با استفاده از خمير، كل ، آجر ، كاغذ ، تخته و…) مي شود در واقع كشيدن هر نقاشي و درست كردن هرچيز نمود قوه تخيل و نشانه ميزان خلاقيت كودك است . بنا به آنچه گفته شد تشويق و تقويت اشكالي از قدرت تخيل كودكان در خانه و مدرسه ، در حقيقت روشي است كه منجر به رشد خلاقيت و نوآوري آنان مي گردد . اهميت موضوع را با بيان عالمانه سامرست موام متذكر مي شويم كه گفته است ” تخيل و الهام پايه واساس تفكر خلاق است ” ( مويد نيا ، 1384 ، ص 163).

 

خلاقیت در موج سوم

     الوین تافلر ( 1980) یکی از مشهورترین نویسندگان و نظریه پردازان امریکایی ، در تبیین جهت و جریان تمدن بشری و آینده جوامع کتابی تحت عنوان ” موج سوم[3] ”  نگاشته و نظریه مهم علوم اجتماعی و سیاسی خود را در آن توضیح داده است . شالوده کتاب تافلر بر این اساس استوار است که تاریخ بشر تاکنون دو انقلاب را پشت سرگذاشته : انقلاب کشاورزی و انقلاب صنعتی . اکنون در آستانه سومین آن ، یعنی انقلاب الکترونیک قرار     گرفته ایم . موج سوم نامی است که به همین انقلاب گذاشته شده است. عنوان انقلاب از آن جهت به اين جريان اطلاق می شود  همانطوریکه انقلاب صنعتی باعث ویرانی ساختارهای نظام کشاورزی شد انقلاب الکترونیک هم ساختارهای نظام صنعتی را متلاشي کرده یا خواهد کرد و بحران جهان کنونی نیز ناشی از این انتقال پرتنش است . در عصر حاضر هیچ چیز بدون تغییر باقی نخواهد ماند . آینده سیال است نه منجمد . آینده با تغییر و دگرگونی تصمیمات روزمره مان ساخته می شود و هر رخدادی بر رخدادهای دیگر اثر خواهذ گذاشت … بنا براین برخورد ما با مسائلی که در پیش داریم این خواهد بود به جریاناتی از تحول بپردازیم که زندگی ما را بیشتر دگرگون می کند و روابط نهانی آنها را برملا سازیم و این کار را صرفا به این علت انجام نمی دهیم که این جریانات به خودی خود دارای اهمیت هستند بلکه بخاطر شیوه ای است که این جویبارهای تحول باهم تلاقی می کنند و رودخانه های وسیع تر و خروشان تر تحول را تشکیل می دهند که آنها هم به نوبه خود بهم می پیوندند و موج سوم را بوجود می آورند بنابراین خصوصیت بارز و مهم موج جدید همانا تغییرات ، تحولات و خلاقیت ها خواهد بود . موج سوم يك آرمانشهر عملي براي آينده است درآن تفاوتهاي فردي ، تنوع نژادي و فرهنگي و اهميت خانه پذيرفته خواهد شد. چنين تمدني ايستا نيست بلكه با نوآوريهاي خود دائما در حركت است… قادر است علائق زيادي را براي خلاقيت هنري جلب كند… افراد و نهادها كه به تنوع كم وتحول آرام عادت داشته اند به ناگهان خود را درگير با تنوع بسيار و تحولات سريع مي يابند . فشارهاي متقاطع از حد توان آنها براي تصميم گيري و عكس العمل خارج است . نتيجه آن “شوك آينده[4] ” است . براي ما فقط يك راه بيشتر باقي نمي ماند . بايد خودمان و نهادهايمان را براي مقابله با واقعيات تازه از نو بسازيم . اين قيمتي است كه بايد براي راه يافتن به آينده اي كارساز و انساني پرداخت …( تافلر، 1980، صص 1، 179، 180، 495 و 499 ).

 

خلاقیت به عنوان فرآیند[5]

یکی از سوالهای مهم در باره خلاقیت آن است که انسانهای مختلف چگونه خلاقیت خود را بروز می دهند ؟ عده ای از پژوهشگران مثل می (1959) اندرسون ( 1959) والاس ( 1926) اتریک ( 1974) آلبرشت ( 1987) قائل به مرحله ای و فرآیندی بودن آن هستند. ممكن است چنين بپنداريم كه ايده هاي نو به يك باره در ذهن ظاهر     مي شوند اما واقعيت امر چنين نيست بطور کلی ظهور هر ايده خلاقانه از يك فرآيند هفت گانه تبعيت مي كند كه عبارتند از :

  • آماده سازي[6] : ذهن براساس تجارب وآموزشها چهارچوب بروز خلاقيت را فراهم مي سازد.
  • بررسي[7] : ذهن براي درك روشنتر از ايده جديد و شناخت عناصر آن به تحقيق و بررسي می پردازد.
  • تغيير[8] : ذهن تفاوتها و شباهتهاي اطلاعات مربوط را با استفاده از تفكر واگرا و همگرا شناسايي می كند.
  • دوره كمون[9] : ضمير ناخودآگاه اطلاعات جمع آوري شده را براي مدتي راكد و سپس منعكس می كند.
  • جرقه[10] : ذهن با پردازش اطلاعات قبلي ، ايده جديدي را شكل داده و ارائه می دهد. دانته در تائید این مطلب  می گوید:” شعله های بزرگ ناشی از جرقه های کوچک است “
  • تاييد[11] : فرد با آزمايش ايده جديد در يك مقياس كوچكتر امكان عملي شدن آن را تجربه می نمايد.
  • اجراء[12] : فرد نتيجه ايده خلاقانه و آزمايش عملي موفقيت آميز خود را به مرحله اجرا می گذارد (همتي ، 1378،ص 18 ).

ديدگاه ديگر كه متعلق به آلبرشت ( 1987) است يك فرآيند پنج  مرحله اي براي بروز خلاقيت به شرح زير مطرح مي نمايد:

  • جذب[13] : منظور توجه ويژه و شيفته شدن به يك موضوع است كه اغلب نيازمند اطلاعات جديد است .
  • الهام[14] : منظور رخنه ناگهاني و سريع يك راه حل است كه به ذهن مي رسد و فرد ” آهان ” مي كويد.
  • آزمايش[15] : منظور به مرحله اجراء گذاشتن ايده ها ست تا درستي و نادرستي آن معلوم گردد.
  • پالايش[16] : منظور ايجاد اصلاحات و تغييرات لازم در ايده جديد جهت كاربردي كردن آن است .
  • عرضه[17] : منظور وجود خريدار و مشتري براي ايده جديد است تا به جامعه عرضه گردد .

آلبرشت معتقد است كه شخص خلاق ، اطلاعات پيرامون خود را جذب و براي بررسي مسائل ، رهيافتهاي مختلفي را مورد بررسي قرار مي دهد زماني كه ذهن فرد خلاق از اطلاعات خام انباشته شد بطور غير محسوس شروع بكار مي كند و پس از تجزيه وتحليل و تركيب اطلاعات ، رهيافتي براي مسئله ارائه مي كند (شهرآرا ، مدني پور، 1375 ، ص 41) البته مرحله سوم و چهارم نيازمند صرف وقت و انرژي زيادي است     ( سيدعامري ، 1381، ص 94 و 95).

والاس[18]  فرآيند خلاقيت را شامل مراحل زير مي داند (البته اين ديدگاه تا حدودي شبيه ديدگاه كلي است كه ابتداء شرح داده شد ) :

  • آمادگي[19] : شامل ايجاد توجه ويژه و تمركز بر روي يك مسئله بمنظور حل آن است .
  • نهفتگي[20] : شامل غفلت موقتي و ناخودآگاه از مسئله است كه به آن مرحله خواب روي مسئله[21] هم گفته مي شود.
  • پافشاري[22] : شامل تلاش و درگيري جدي با مسئله كه همراه با پشتكار و جمع آوري اطلاعات است.
  • بصيرت[23] : شامل نيل ناگهاني به حل مسئله است كه با تجزيه وتحليل عوامل و تركيب آنها ايجاد مي شود.
  • رسیدگی و ارزيابي[24] : شامل سنجش اعتبار ، سودمندي و مطلوبيت ايده است چرا كه هر نتيجه اي الزاما مفيد نيست ( چاندن ، 1997 ؛ سيدعامري ، 1381، ص 96 ؛ حسن زاده ، 1383، ص 36 و 37) .

استين ( 1962) فرآيند خلاقيت راشامل سه مرحله زير مي دانست:

  • فرضيه سازي : بر مبناي هدف انجام بهتر كار و ويژگيهاي شخصيتي و عوامل شناختي انجام مي گيرد .
  • آزمون فرضيات : بررسي عملي نتيجه بخش بودن يك ايده خلاق خصوصي به تجربه عمومي است .
  • انتقال نتايج : فرد با روش مناسب ، نتايج بدست آمده را به ديگران انتقال مي دهد ( حسن زاده ، 1383، ص 38 ).

البته نباید فراموش کرد اعتقاد به مرحله ای بودن جریان بروز خلاقیت ، نباید ما را به خطای فرمولی بودن آن دچار سازد. این مراحل نه علمی است و نه عملي . بلکه به عنوان یک راهنما در درک چند مرحله ای بودن ، حل خلاقانه مسائل می توان آنرا به کار برد ( ازبورن[25] ، 1381ص 69).

[1] – Creative bed

[2] – Anemism

[3] – The third wave

[4] – Future shock

[5] – Process

[6]– Prepration

[7] – Investigation

[8] – Variation

[9] – Incubation

[10] – Illumination

[11] – Verification

[12] – Implication

[13] – Apsorption

[14] – Inspiration

[15] – Testing

[16] – Refinement

[17] – Selling

[18] – Wallas

[19] –  Preparation

[20] – Latency

[21] – Sleeping over problem

[22]– Persistense

[23] – Insight

[24] – Verification

[25] – Ozborn

این تکه ای از پایان نامه رایگان کارشناسی ارشد رشته روانشناسی و علوم تربیتی با عنوان بررسي خلاقيت دانش آموزان با نگرشهاي فرزند پروري والدين در مدارس مقطع راهنمائي 140صفحه می باشد برای دیدن بقیه قسمت ها می توانید از قسمت بالای سایت کلمه کلیدی مورد نظر را سرچ کنید

دانلود رایگان پایان نامه های رشته علوم تربیتی روانشناسی و مشاوره

سایت ما حاوی تعداد زیادی پایان نامه رایگان در رشته روانشناسی و علوم تربیتی و مشاوره می باشد می توانید از قسمت دسته بندی که در بالای سایت قرار دارد بقیه پایان نامه ها را هم ببینید و از متن کامل آنها استفاده نمایید

برای دانلود متن کامل پایان نامه های جدید کارشناسی ارشد روانشناسی و علوم تربیتی  می توانید لینک زیر را هم ببینید :

قسمت اول لیست پایان نامه های دانلودی رشته روانشناسی و علوم تربیتی  176 پایان نامه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *