مقالات

بیروت:، قم:، تهران:، فقد، ترجمه

دانلود پایان نامه

منطق430
حافظ و هبه(م 1378 هـ.ق) می‌نویسد:«وهابیان تصویررا حرام می‌دانند، فراگرفتن علوم فلسفه و منطق را جایز نمی دانند. در میان علمای نجد، کسانی که با این علوم آشنایی داشته باشند، به ندرت می‌توان یافت. اطاعتشان در معلومات تاریخی از سیره پیامبر و سیره خلفای راشدین تجاوز نمی کند و به تواریخ دیگر (تاریخ قدیم و تاریخ اسلام) توجهی ندارند. از اکتشافات جدید چیزی در جزیره العرب شناخته نیست.»431
وهابیان همه امور و پدیده های جدیدی را که در سه قرن اول هجری سابقه نداشت، بدعت و حرام می‌دانستند؟ مانند فراگیری منطق و فلسفه و علوم جدید، استعمال دخانیات، استفاده از دوچرخه (چون «ارابه شیطان» یا «اسب شیطان» است وبه نیروی جادو و با پای شیطان حرکت می‌کند) و اختراعات جدید دیگر مانند: تلفن و تلگراف و دوربین عکاسی و اتومبیل، حق گمرک، مالیات و…432 گنجانیدن درس رسم و تعلیم زبان خارجی در برنامه مدارس و همچنین جغرافیایی که در آن از گردش زمین و کرویت آن سخن رفته بود، مورد اعتراض علمای نجد (در سال 1349 هـ. ق که در مکه گرد آمده بودند) قرار گرفت.433
در مسئله اجتهاد در فروع دین، وهابیان به پیروی از ابن تیمیه (پیشوای مذهب سلفی گری) اعتقادات شیعه درباره اجتهاد را انکار می‌کنند و در واقع خودشان را مقلد احمد بن حنبل، ابن تیمیه و ابن قیم می‌دانند. در آثار و کتاب ها ورساله های وهابیان (محمد بن عبدالوهاب و فرزندانش) اصول و شیوه های جدید اجتهادی و نحل و تصرف وجود ندارد و در همه مسائل به دنبال نص (روایت) و در صورت عدم نص، به سخن احمد بن حنبل به عنوان اصل ثابت اعتماد می‌کنند. 434
ملک بن عبدالعزیز در خطابه ای که درسال 1355 قمری در مکه ایراد کرد، گفت:«مذهب ما پیروی از دلیل است و اگر یافت نشود، ما از اجتهاد احمد (بن) حنبل پیروی می‌کنیم»435 در واقع استدلال وهابیان این بود که آن چه که در زمان پیامبر اکرم { وبعد از سه قرن اول هجری پدیدار شده}، بدعت وحرام می‌باشد؛ مانند زیارت، توسل به مردگان و بزرگ داشت وشفاعت خواستن، دعا و فاتحه خواندن برای مردگان، آب پاشیدن بر روی مقابر و تعمیر قبور حتی قبور پیشوایان و اولیاء خدا، ساختن مسجد در کنار قبور و تبرک و استشفاء از قبور آویختن بیرق و اسلحه در تکیه ها و…
و می‌گویند، هیچ دلیل و نص معتبر در قرآن وسنت پیامبر و اصحاب آن حضرت در مورد مسائل مذکور وجود ندارد و لذا کسانی را که این کارها را انجام می‌دادند و یا معتقد بودند به شدت نهی می‌کردند و با برخورد تند و خشن وهابیان مواجه می‌شدند دیدگاه اسلامی صحیح { اعتقادات شیعیان و پیروان مکتب اهل بیت  درباره مسائل ذکر شده در منابع اصیل اسلامی با ادله اسلامی با ادله روشن و استدلال کامل بیان شده و در اینجا متعرض رد وپاسخ آن ها نمی شویم.436
یکی از تفاوت های عمده دیدگاه وهابیان با سایر فرق و مذاهب اسلامی این است که در مواردی که از کتاب وسنت دلیلی بر حرمت و یا حلیت چیزی پیدا نشد، فرق اسلامی (غیر وهابی) اصل اباحه و جلیت را جاری می‌کنند و آن چیز یا عمل را حلال و مباح اعلام می‌کنند، بنابر این موضوعات جدید مانند شرب توتون و تنباکو (دخانیات)، شرب قهوه و چای، خوردن گوجه فرنگی وسیب زمینی، استفاده از تلگراف و تلفن و اتومبیل و هواپیما و صدها اختراع و اکتشاف جدید (که در عصر نبوت و رسالت پیامبر اکرم وصحابه مطرح نبوده) همه مباح می‌باشند بلکه بدون استفاده از آن ها زندگی مردم با مشکل مواجه میشود و هیچ انسانی عاقلی استفاده از آن ها را ممنوع نمی کند، چه برسد به دیدگاه اسلام وقرآن. در واقع این عمل وهابیان همانند برخورد فرقه ضاله خوارج در قرن اولیه اسلام می‌باشد که با برداشت های خشک و مقدس مابی به ظواهر آیات قرآنی استناد می‌کردند، که انحراف و گمراهی خوارج برای همه مسلمانان آگاه و روشن بین واضح هست.
8دشنام دادن امیرمؤمنان
ایجاد شکاف میان اهل بیت و مردم و بدبین نمودن آنان به این خاندان پاک، سیاستی بود که بنی امیه به شدت آن را دنبال می‌کردند. معاویه نخستین کسی بود که در راستای تحقق این سیاست، علی را بر منبر دشنام داد و سپس با صدور بخشنامه ای به کارگزارانش، ضرورت لعن امیرمؤمنان در خطبه ها ومنبرها و بدگویی از ایشان را مورد تأکید قرار داد.437
متأسفانه این بدعت در طول حکومت بنی امیه، نزدیک به یک قرن و به صورت بسیار گسترده ای ادامه یافت تا جایی که به نقل برخی، هفتادهزار منبر لعن در آن دوران برای این شخصیت تابناک و فروزان تشکیل شد!438
طبری می‌نویسد:«معاویه هنگامی که مغیره بن شعبه را در سال 41 ق. حاکم کوفه نمود، اورا نزد خود فرا خواند و گفت: خواستم تو را به مسائل فراوان نصیحت کنم اما به دلیل اعتماد بر بصیرت و تیزبینی ات، از بیان آنها خودداری می‌کنم. مگر یک نصیحت که یادآوری آن را ضروری می‌دانم.
هیچ گاه از دشنام و مذمت علی و ترحم بر عثمان و استغفار برای او دست برندار! بر یاران علی خرده گیر و آنان را تحقیر کن و به سخنانشان گوش مده! اما پیروان عثمان را پذیرا باش و آنان را به خود نزدیک ساز و سخنانشان را با دقت گوش کن.439
در چنین فضایی، اهل بیت از موضع عزت و اقتدار با این بدعت شوم، مبارزه می‌کردند. امام حسن مجتبی هنگامی که دید معاویه بر منبر، حضرت علی را دشنام می‌دهد، برخاست و پس از اشاره به نسبت معاویه، فرمود:
«أو انت تسب أمیرالمؤمنین و قد قال رسول الله، و من سب الله من سبنی فقد سب الله، و من سب الله أدخله الله نار جهنم خالداً فیها مخلداً و له عذاب مقیم»440 آیا تو امیرمؤمنان را دشنام می‌دهی؟ در حالی که رسول خدا فرمود: هر کسی علی را ناسزا گوید، مرا سب کرده و هر کس مرا دشنام دهد، خدا را سب نموده و آنکه خدا را دشنام دهد، او را به آتش جهنم وارد می‌کند در حالی که در آنجا جاویدان است و عذابی پایدار دارد!».
همچنین روایت شده امام صادق در پاسخ به شخصی که ازایشان درباره دشنام دهنده به امیرمؤمنان پرسیده بود؛ فرمود:«و الله هو حلال الدم.441 به خدا سوگند، خونش مباح است».
عسقلانی می‌گوید: چه بسیار است مواردی که ابن تیمیه در مقام مبالغه در رد شیعه کار را به توهین و جسارت به ساخت امیرالمؤمنین علی رسانیده است.442 برای توضیح سخن عسقلانی کافی است به چند مورد از جسارت های ابن تیمیه به حضرت علی اشاره نمود:
.«علی یقاتل لیطاع و یتصرف فی النفوس و الاموال فکیف یجعل هذا قتالا علی الدین»
حضرت علی برای امارت واسطه بر جان ها و اموال مردم می‌جنگد پس چگونه آن را به عنوان جنگ برای دین بدانیم.443 آری این جاهل یعنی ابن تیمیه معاویه را با علی اشتباه گرفته آنجا که معاویه می‌گوید« قاتلتکم لا تامر علیکم» جنگ کردم تا بر شما حکومت و سلطنت کنم.
.«لعلی فتاوی کثیره مخالف النصوص» علی نظراتی دارد که برخلاف نص است.444
ابن حجر پس از نقل پاره ای از دشنام ها و ناسزاهای ابن تیمیه می‌گوید: مردم درباره ابن تیمیه سه گروه هستند:
.بعضی او را زندیق بی دین می‌دانند.
. بعضی او را جز مجسمه می‌دانند.
. گروه سوم او را منافق می‌خوانند.
ابن تیمیه بعد از نقل چند حدیث از جمله «من احب علیا فقد احبنی و من ابغض علیا فقد ابغضنی» «هرکس علی را دوست بدارد به طور حتم مرا دوست داشته و هر کس علی را دشمن بدارد به طور حتم مرا دشمن داشته است.» می‌گوید:«فالعشره الاولی کلها کذب» یعنی ده حدیث اول همگی دروغ است.
پاسخ: این حدیث حسن است. طبرانی در المعجم الکبیر از ام سلمه نقل کرده که گفت:« اشهد انی سمعت رسول الله یقول: من احب علیا فقد احبنی و من احبنی فقد احب الله و من ابغض علیا فقد ابغضنی و من ابغضنی فقد ابغض الله. «گواهی می‌دهم که من از رسول خدا شنیدم که فرمود: هرکس علی را دوست بدارد به طور حتم مرا دوست داشته و هرکس مرا دوست بدارد به طور حتم خدا را دوست داشته است و هر کس علی را دشمن بدارد به طور حتم مرا دشمن داشته و هر کس مرا دشمن بدارد به طور قطع خدا را دشمن داشته است.445 حافظ هیثمی بعد ازنقل این حدیث می‌گوید:«و اسناده حسن» یعنی سند این حدیث حسن است.»446
حاکم نیشابوری از سلمان نقل کرده که فرمود:«سمعت رسول الله یقول: من احب علیا فقد احبنی و من ابغض علیا فقد بغضنی» یعنی: هرکس علی را دوست بدارد مرا دوست داشته و هر کس علی را دشمن بدارد مرا دشمن داشته است.447
خلفای بنی أمیه از سال 41 هـ.ق، که خلافت به این خاندان منتقل شد، برای به دست آوردن مناطق مهم و حساس جهان دست به اقدامات بسیاری زدند. هر چند که به آن پوشش جهاد می‌دادند تا مورد انتقاد مسلمانان قرار نگیرند، ولی در واقع هدف اصلی آنها از صرف هزینه های بسیار در جنگهای متعددی که با رومی ها داشتند تسلط بر راههای تجاری جهان بوده است تا به این وسیله به أهداف خود دست یابند.
علاوه بر این بنی أمیه جریانی دین ستیز بود که با شناسنامه ای جعلی و پشتیبانی خلفا، به مراکز حساس حکومتی نفوذ نمود، نقطه مشترک أموی ها با دستگاه خلافت، آن بود که هیچ رغبتی به خروج اهل بیت از انزوای سیاسی نداشتند. تفرقه و دوری از مکتب اهل بیت دردناک ترین و شکننده ترین آسیبی بود که از سوی بنی أمیه بر پیکر امت اسلامی وارد شد و پیامدهای زیانبار آن تا به امروز جهان اسلام را گرفتار نموده است. وهابیت نیز در راستای اهداف استعمار کلیه امکانات مادی و معنوی مانند: بهره گیری از سیستم آموزشی در سطح جهانی، رسانه های نوشتاری و دیداری – شنیداری، تشکیل و تقویت سازمان ها و نهادها، تأسیس مساجد و مدارس، برقراری روابط دیپلماتیک با دیگر کشورها، استفاده از اهرم های اقتصادی با تکیه بر سرمایه ی عظیم نفت و به خصوص بهره گیری از موقعیت حرمین شریفین به تبلیغ اسلام آمریکایی می‌پردازد.
وهابیت از نظر باور و رفتار و عملکرد شباهت های بسیار نزدیکی به بنی أمیه دارد، تحجر و قشری گری، بی تدبیری، کج فهمی، نادانی، سطح نگری، تعصب، ناسازگاری تحمیل اندیشه های خویش بر مردم، کافر شمردن هم کیش خود، سنگدلی و عدم مدارا، از ویژگیها و شاخصه های اصلی این دو گروه است، شناخت سیاست ها و بدعت های آنان از آن جهت مهم است که می‌تواند مسلمانان را به اسلام ناب و اتحاد اسلامی بر محور قرآن و عترت بازگرداند.
نهج البلاغه
صحیفه سجادیه
) ابراهیمی، محمد حسین، تحلیلی نو بر عقاید وهابیت، قم: دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه، 1379، چاپ چهارم.
) ابن أبی الحدید، ابوحامد عزالدین عبدالحمید، شرح نهج البلاغه، قاهره: دار احیاء الکتب العربیه، 1959م.
) ابن أثیر، عزالدین ابوالحسن علی، الکامل فی التاریخ، تحقیق علی شیری، قم: داراحیاء التراث العربی، بی تا.
) ابن أثیر، عزالدین ابوالحسن علی، تاریخ بزرگ اسلام و ایران، ترجمه خلیلی، تهران: علمی، بی تا.
) ابن الخیاط، ابوعبدالله، ابن الخیاط، تهران: کتابخانه مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی، بی تا.
6) ابن بابویه، محمد بن علی، علل الشرایع، ترجمه: محمد جواد ذهنی تهرانی، قم: مؤمنین، بی تا.
7) ابن تیمیه، أحمد بن عبدالحلیم، الزیاره، جده: دارالاصبهانی، 1393هـ.ق.، چاپ چهارم.
8) ابن تیمیه، أحمد بن عبدالحلیم، منهاج السنه، بیروت: دارالکتب العلمیه، بی تا.
9) ابن جوزی، عبدالرحمن، المنتظم، بیروت: دارالکتب العلمیه، 1412هـ.ق.
10) ابن حبیب، ابوجعفر، المحبر، بیروت: مطبعه الدائره، 1361هـ.ق.
11) ابن حبیب، محمد بن حبیب، المنمق، قم: مرکز اطلاعات و مدارک اسلامی، 1387هـ.ق.
12) ابن حزم، ابومحمد، المحلی، بیروت: دارالافاق الجیده، بی تا.
13) ابن حنبل، احمد، مسند، بیروت: داراحیاء التراب العربی، 1991م، چاپ اول.
14) ابن خلدون، عبدالرحمن، تاریخ ابن خلدون، بیروت: دارالفکر، 1988م. چاپ دوم.
15) ابن سعد، محمد، الطبقات، بیروت: دارصادر، بی تا.
16) ابن شبه نمیری، عمر بن شبه، تاریخ المدینه، ترجمه حسین صابری، قم: مؤسسه تحقیقات و نشر معارف اهل بیت، بی تا.
17) ابن طاووس، ابوالقاسم علی بن مولی، الطرائف، قم: خیام، 1400هـ.ق.
18) ابن عبادین، محمد امین، حاشیه رد مختار، بیروت: دارالفکر العربی، بی تا.
19) ابن عبدالبر، ابوعمر یوسف، الاستیعاب، تحقیق محمد بن علی بنجاوی، مصر: نهضه، بی تا.
20) ابن عبدالله، احمد بن محمد، العقد الفرید، بیروت: دار مکتبه الهلال، 1986م.
21) ابن عبدالوهاب، محمد، رساله فی الرد علی الرافضه، قم: مؤسسه فرهنگی و اطلاع رسانی، 1387هـ.ق.
22) ابن عساکر، ابوالقاسم علی بن حسین، تاریخ دمشق، دمشق: دارالبشیر، بی تا.
23) ابن عساکر، محمد بن علی، التکمیل و الاتمام، بیروت: دارالفکر المعاصر، 1418هـ.ق.
24) ابن فارس، احمد، معجم مقیاس اللغه، بیروت: داراحیاء التراث العربی، بی تا.
25) ابن قتیبه، عبدالله بن مسلم، المعارف، تحقیق دکتر ثروت عکاشه، مصر: الهیئه المصریه العامه للکتاب، 1992م.، چاپ ششم.
26) ابن کثیر، ابوالغداء، تفسیر القرآن العظیم، بیروت: دارالکفر، 1986م.
27) ابن کثیر، ابوالفداء، البدایه و النهایه، بیروت: داراحیاء التراث العربی، 1993م.
28) ابن کثیر، ابوالفداء، تفسیر ابن کثیر، بیروت: دارالفکر، 1986م.
29) ابن مسکویه رازی، ابوعلی، تجارب الأمم، تهران: سروش، 1366هـ.ق.
30) ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، تحقیق منتجب علی شیری، بیروت: دار احیاء التراث العربی، 1408هـ.ق.، چاپ اول.
31) ابن ندیم، ابوفرج محمد بن اسحاق، الفهرست، تحقیق منتجب مینوی، تهران: مسرونی، 1973م. چاپ دوم.
32) ابن هشام، عبدالملک، السیره النبویه، بیروت: داراحیاء التراث العربی بی تا.
33) ابوریه، محمود، اضواء علی السنه المحمدیه، بیروت: دارالکتب الاسلامیه، بی تا.
34) ابوزهره، محمد، تاریخ المذاهب، بیروت: دارالفکر العربی، 1967م.
35) اربلی، علی بن عیسی، کشف الغمه، بیروت: دارالاضواء، 1985م.، چاپ دوم.
36) اسدعلی‌زاده، اکبر، چالش‌های فکری و سیاسی وهابیت، قاهره: مرکز پژوهش های اسلامی صدا وسیما، 1386هـ.ق.
37) امین، احمد، زعماء الاصلاح فی عصر الجدید، قاهره: مکتبه النهضه المصریه، 1965م.
38) امین، سعد، تاریخ الدوله السعودیه من محمد بن سعود عبدالعزیز، ریاض: وزاره الشؤون الاسلامیه و الدعوه و الارشاد، 1418هـ.ق.
39) امین، محسن، کشف الارتیاب، قم: دارالکتب الاسلامیه، بی تا.
40) امینی، عبدالحسین، الغدیر، قم: مؤسسه میراث نبوت، 1428هـ.ق.
41) اند، ورنر، جامعه شیعه نخاوله در مدینه منوره، ترجمه رسول جعفریان، تهران، بی تا، بی نا.
42) آل ابوطامی، احمد بن حجر، العقائد السلفیه، قطر: دارالکتب القطریه، بی تا.
43) بحرانی، هاشم بن سلیمان، البرهان، قم: مؤسسه بعثه، بی تا.
44) بخاری، محمد بن اسماعیل، الصحیح، دمشق: مطبعه الهندی، 1976م.
45) بدوی، عبدالرحمن، موسوعه المستشرقین، بیروت: مؤسسه العربیه للدراسات و النشر، 2013م.
46) بستانی، بطرس، دائره المعارف بستانی، بیروت: دارالمعرفه، بی تا.
47) بلاذری، احمد بن یحیی، انساب الاشراف، تحقیق محمد باقر محمودی، بیروت: مؤسسه الاعلمی، بی تا.
48) بلاذری، احمد بن یحیی، فتوح البلدان، تحقیق رضوان محمد رضوان، بیروت: دارالکتب العلمیه، 1978م.
49) بوطی، محمد سعید رمضان، السلفیه مرحله زمینه، بیروت: دارالفکر المعاصر، بی تا.
50) بیهقی، ابوالفضل محمد، السنن الکبری، بیروت: دارالفکر، بی تا.
51) پیشوائی، مهدی، سیره پیشوایان، قم: مؤسسه امام صادق، 1389هـ.ق.
52) ثقفی، ابراهیم بن محمد، الغارات، محقق عبدالزهراء حسینی، قم: دارالکتاب الاسلامی، بی تا.
53) الجابری، علی حسین، الفکر السلفی، قم: داراحیاء الأحیاء، 1409هـ.ق.
54) جاحظ، ابوعثمان، رسائل جاحظ، بیروت: مکتبه الهلال، 1991م.، چاپ دوم.
55) جرداق، جورج، الامام علی، صوت العداله الانسانیه، بیروت: داراندلس، 2010م.
56) جوهری، ابونصر اسماعیل، صحاح اللغه، تحقیق، احمد عبدالغفور عطار، بیروت: دارالعلم للملایین، 1987م.، چاپ چهارم.
57) حاجی خلیفه، مصطفی بن عبدالله، کشف الظنون، بیروت: داراحیاء التراث العربی، بی تا.
58) حاکم، ابوعبدالله محمد بن عبدالله، المستدرک علی الصحیحین، بیروت: دارالکتب العلمیه، 1990م.
59) حتی، فیلیپ، تاریخ عرب، ترجمه ابوالقاسم پاینده، تهران: علمی و فرهنگی، 1380.
60) حرالعاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعه، تهران: مکتبه الاسلامیه، 1379هـ.ق.
61) حسن، حسن ابراهیم، تاریخ سیاسی اسلام، ترجمه ابوالقاسم پاینده، تهران: جاویدان، 1376.
62) حسین عاملی، محسن امین، کشف الارتیاب، با کوشش سید ابراهیم سید علوی، تهران، 1367هـ.ق.بی نا.
63) حسین، طه، علی و فرزندان، ترجمه احمد آرام، تهران: کانون نشر پژوهش‌های اسلامی، بی تا.
64) حسینی قزوینی، سید محمد حسن، فرقه وهابی، ترجمه علی دوانی، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1366هـ.ق.
65) حلبی، ابوالفرج نور الدین علی، السیره الحلبیه، بیروت: المکتبه الاسلامیه، بی تا.
66) حمیدی، سید جعفر، تاریخ اورشلیم، تهران: امیرکبیر، 1364هـ.ق.
67) حویزی، محمد بن علی جمعه، نورالثقلین، قم: مؤسسه اسماعیلیان، بی تا.
68) خرمشاهی، بهاء الدین، دانش نامه قرآن و قرآن پژوهشی، تهران: دوستان و ناهید، 1377هـ.ق.، چاپ اول.
69) خوارزمی، موفق بن احمد، المناقب، قم: جامعه مدرسین، 1411هـ.ق.
70) دحلان، احمد بن زینی، الدررالسنیه فی الرد علی الوهابیه، استانبول: مکتبه ایشق 1396هـ.ق.
71) دحلان، احمد بن زینی، فتنه وهابیت، ترجمه همایون همتی، تهران: نشر مشعر، 1886م.
72) دمشقی، ابوالفلاح، شذرات الذهب، دمشق: دار ابن کثیر، 1986م.
73) دهخدا، علی اکبر، لغت نامه، تهران: دانشگاه

92