یکی از ویژگی های مهم، اساسی و کلیدی پژوهش علمی، اعتقاد و الزام آن به مبانی روش شناختی است. هر پژوهش علمی بر اساس موضوع، اهداف پژوهش و چارچوب نظری خود از یک چارچوب روش شناختی استفاده می کند. پژوهشگر در استفاده از انواع روشهای علمی مختار و آزاد است، لیکن می بایست به اندازه لازم و کافی برای استفاده از هر یک از انواع روشهای علمی دلیل و مجوز علمی داشته باشد. چرا که یکی از ضمانت های صحت و درستی یافته های پژوهش های علمی روشمند بودن آن است.
در نظام دانش، انواع روش های علمی وجود دارد که به تناسب موضوع پژوهش، اهداف، میزان اعتبار و روایی و یا اعتماد و پایایی پژوهش، پژوهشگر می تواند یک و یا چند نوع از آنها را گزینش و برای رسیدن به اهداف علمی در پژوهش از آنها استفاده ببرد. از این روی موضوع، اهداف و مبانی نظری پژوهش تعیین کننده روش و یا روش های پژوهش است. به عنوان مثال نمی توان برای پژوهشی که هدف آن شناخت عوامل یک پدیده اجتماعی در صد سال گذشته است و یا موضوع پژوهش به گذشته بر می گردد از روش پیمایشی استفاده کرد و یا برای بررسی محتوای اجتماعی کتب یا مجلات از روش آزمایشگاهی بهره مند شد (دواس،1376: 8-9).
در پژوهش های اجتماعی _ فرهنگی از انواع روش های پژوهشی استفاده می شود. اگر پژوهشگری خواهان تعمیم یافته های پژوهشی بیشتر و یا اعتبار و روایی پژوهش زیاد باشد، می بایست از روش هایی چون روش پیمایشی استفاده کند. لیکن اگر قصد دارد یافته های پژوهش از قدرت تعمیم کمتری برخوردار بوده ولی یافته های او درست تر، دقیق تر، کاربردی تر و میزان اعتماد و پایایی اش بیشتر باشد، از روش هایی چون روش آزمایشی (به طور عموم در علوم غیر انسانی) و یا شبه آزمایشی (به طور عموم در رشته های علوم رفتاری و اجتماعی) می بایست استفاده کند. یافته های پژوهشی روش های آزمایشی و یا شبه آزمایشی در تبیین واقعیت ها، به خصوص واقعیت های اجتماعی بسیار کارآمد و نتایج آن برای برنامه ریزی بسیار مفید است، لیکن در ایران به دلایل زیاد از جمله محدودیت های استفاده از این روش در مسائل اجتماعی وانسانی به دلیل عدم آشنایی و یا آشنایی کمتر پژوهشگران با روش مزبور و ناتوانی آنان در به کارگیری آن، موجب شده است از روش مذکور استفاده خیلی اندکی در مطالعات علوم انسانی و اجتماعی بشود استفاده از هریک از روش های پژوهش نکات و کارکرد مثبت و منفی داردکه به ماهیت روش های های مذکور مربوط می شود. از این روی پژوهشگر با آگاهی از مزایا و معایب و همچنین ویژگی های، قابلیت ها و توانمندی هر یک از روش های پژوهشی، می بایست از آنها استفاده کند. موضوع، اهداف، چارچوب نظری و سوال پژوهشی ایجاب می کند که از چندین روش پژوهشی استفاده شود و از همه مهمتر برای تعمیم یافته های پژوهشی و بنا به اعتبار و روایی از روش پژوهش مرسوم در علوم انسانی یعنی روش پیمایشی استفاده گردد (دواس،1376: 11-12).
3-2- روش پژوهش
روش پژوهش در علوم اجتماعی معانی گوناگونی دارد و در منابع گوناگون تعاریف مختلفی برای روش پژوهش ارائه شده است. روش تحقیق دراین پژوهش از نوع کاربردی می باشد. به این دلیل که ابزار پیشنهادی به صورت افزایش اطلاعات در جامعه مورد استفاده قرار می گیرد و سپس به تجزیه و تحلیل عوامل مورد بررسی بر حوزۀ اصلی، یعنی اثر بخشی برنامه ها ی صدا وسیمای استان خراسان رضوی می پردازد. از آنجا که تحقیق حاضر در پی شناخت رابطه بین مدیریت برنامه ها و اثر بخشی برنامه ها ی صدا وسیما است یک تحقیق توصیفی می باشد و از طرفی دیگر چون داده های مورد نظر از طریق پرسشنامه توزیع شده در جامعه آماری به دست می آید می توان گفت که این تحقیق از زیر شاخه پیمایشی می باشد.
پیمایش روشی برای تحقیق است که معمولاً آن را متناظر با پرسشنامه می دانند، اما لزوماً چنین نیست و می توان از تکنیک های دیگری مانند مصاحبه عمیق، مصاحبه ساخت یافته، مشاهده، تحلیل محتوا و غیره هم در این روش بهره برد (دواس،1376: 13).
روش پیمایش از دو جنبه دارای ویژگی است، یکی شیوه گردآوری داده ها و دیگری روش تحلیل آنها. شیوه گردآوری اطلاعات در پیمایش چنین است که اطلاعاتی درباره یک خصوصیت در جامعه جمع آوری می کنیم که در افراد مختلف متفاوت است. با کنار هم گذاشتن این داده ها در کنار یکدیگر مجموعه ای ساخت یافته به دست می آید که به آن ماتریس داده ها می گویند. روش تحلیل در پیمایش چنین است که محقق با بررسی تغییرات متغیر بر حسب موردها و جستجوی ویژگی هایی که به طور منظم با آن پیوند دارد در پی شناخت پدیده ها بر می آید (همان، 14-15 ).
لذا جهت آزمون فرضیه های فوق، از روش پیمایشی استفاده می شود. این روش مزیت هایی دارد: جولی آلبرت ذکر می کند که پیمایش نسبت به روش های هزینه بر و دشوار آزمایشی دیگر یکی از متعارف ترین و معقول ترین شیوه ها از نظر اقتصادی برای جمع آوری داده ها در علوم اجتماعی است. جنبه دیگر در تحقیقات پیمایشی آن است که از طریق پیمایش می توان تجربیات زندگی افراد در زمینه مورد عملشان را به دست آورد.
روش های پژوهشی که به تناسب از آنها در پژوهش حاضر استفاده می شود عبارتند از:
الف) روش اسنادی و کتابخانه ایبرای شناخت وضعیت موجود و برای دستیابی به مدل نظری، شفاف شدن واقعیت اجتماعی و آگاهی از پیشینه و ادبیات پژوهش از روش فوق استفاده شده است.
ب) روش پیمایش : در نهایت برای جمع آوری داده ها، طبقه بندی، توصیف، تحلیل آنها از روش پیمایشی استفاده

یک مطلب دیگر:   متن کامل - بررسی اثربخشی شناخت درمانی در کاهش نگرش‌های ناکارآمد و باورهای مرتبط با ...

دانلود کامل پایان نامه در سایت pifo.ir موجود است.

کردیم. استفاده از روش پژوهش پیمایشی به دلایلی ضروری است. امکان بررسی فرض های پژوهش که از درون نظریه های بیرون آمده، ضرورت بررسی و مطالعه و بالاخره مراجعه به کارگزاران و صاحبنظران و تعمیم یافته ها از جمله دلایل انتخاب روش مزبور به عنوان روش نهایی و عمده پژوهش حاضر است.
3-3- متغیرها ،تعریف عملیاتی
3-3-1- متغیر وابسته
متغیر وابسته در تحقیق حاضر” اثر بخشی برنامه ها ی صدا وسیمای استان خراسان رضوی “می باشد و مولفه های آن عبارتند از:
افزایش سطح آگاهی
رضایت مخاطبان
ایجاد انگیزه
افزایش نگرش مثبت
کیفیت برنامه ها
همراستایی با فرهنگ جامعه
– تعریف عملیاتی
متغیر وابسته این پژوهش به وسیلۀ شش معرف سنجیده می شود که این معرف ها ” اثر بخشی برنامه های صدا وسیمای استان خراسان رضوی بر مخاطبان ” را اندازه گیری می کنند. هر کدام از این معرف ها یک مقیاس پنج درجه ای (کاملاًمخالفم، مخالفم، نظری ندارم، موافقم،کاملاً موافقم) را شامل می شود.
جدول شماره 3-1- معرف سازی متغیر وابسته(اثر بخشی برنامه های صدا وسیمای استان خراسان رضوی بر مخاطبان)

معرف ها مقیاس سنجش
افزایش سطح آگاهی مخاطبان ترتیبی
افزایش نگرش مثبت در مخاطبان ترتیبی