مقالات

انقلاب، شیعه، که، شیعیان، ژئوپلیتیک

دانلود پایان نامه

محمد بن عمر، اختیار معرفه الرجال، ج1، ص 248 و 253
409 امینی، سید عبدالحسین، الغدیر، ج11، ص 50، 56
410 ابن عبدالبر، ابوعمر یوسف، الاستیعاب، ج2، ص 92
411 نهج البلاغه/ خطبه 130
412 دحلان، ابن زینی، الدرر السنیه فی الرد علی الوهابیه ج1، ص 45
413 شیعه یا دلایل فراوان معتقد است که پیامبر گرامی در طول حیات خودشان در موارد مکرر حقانیت و افضلیت حضرت علی بن ابی طالب علیه اسلام را به عنوان پیشوا و رهبر مسلمانان به آن ها یادآور شدند مانند داستان انذار، حدیث ام مسلمه درباره علم عصمت امام علی و بالاخره داستان عید غدیر خم و صدها حدیث و نمونه دیگر که در منابع تاریخ، تفسیری و حدیثی ثبت و ضبط است و بسیاری از آن ها را روایان اهل سنت نیز روایت کرده اند.
414 جهت اطلاع بیشتر از داستان عبدالله بن سبا به اثر ماندگار مرحوم علامه سید مرتضی عساکره (ره) با عنوان «عبدالله بن سبا و اساطیر اخری» که با عنوان «عبدالله بن سبا و افسانه های دیگر تارخی» ترجمه شده، مراجعه شود.
415گلدزیهر یهودی مستشرق مجارستانی، 1921 م که به دشمنی با اسلام معروف و از جمله آثار او «تاریخ مذاهب تفسیر اسلامی» و «العقیده و الشریعه فی الاسلام» می‌باشد. به موسوعه المستشرقین، ص 197 مراجعه شود.
416 دوزی، مستشرق هلندی 1883 م از جمله آثار او «تاریخ مسلمی اسبانیا حتی غزوالمرابطین للأندلس» و… می‌باشد مراجعه به همان منبع، ص 259
417 ولهاوزن، مستشرق آلمانی از جمله آثار او، «بقایا الوثینه العربیه» و «الدوله العربیه و سقوطها» وووو می‌باشد، مراجعه به همان منبع، ص 401
418ابن عبدالوهاب، محمد، رساله فی الرد علی الرافضه، ص 14
419 ابن عبدالوهاب، محمد، رساله فی الرد علی الرافضه، ، ص 27
420همان منبع
421 حشر/
422 قشیری نیشابوری، مسلم بن حجاج صحیح مسلم، ص 830
423 قمی، شیخ صدوق، الخصال، ص 206
424طبری، محمد بن جریر، تاریخ طبری، ج4، ص 605
425قشیری نیشابوری، مسلم بن حجاج صحیح مسلم، ص 735
426 شافعی، محمد بن ادریس کتاب الام، ج4، ص 259
427مائده/ 33
428 ابن بابویه، محمد بن علی، علل الشرایع، ج2، ص 722 و 723
429امین سعید، تاریخ الدوله السعودیه من محمد بن سعود…. عبدالعزیز، ص 45 به نقل از جنبش های اسلامی معاصر
430موثقی، احمد، جنبش های اسلامی معاصر، ص 166
431وهبه، حافظ، جزیرهالعرب فی القرن العشرین، 150
432فقیهی، علی اصغر، وهابیان، ص 377
433موثقی، احمد، جنبش های اسلامی معاصر، ص 167
434فقیهی، علی اصغر، وهابیان، ص 182
435مغنیه، محمد جواد، هذه هی الوهابیه ص 103 به نقل از وهابیان، ص 182
436سبحانی، جعفر، آیین وهابیت ص 39 و 329
437امینی، سید عبدالحسین، الغدیر، ج2، ص 159
438همان منبع
439طبری، محمد بن جریر، تاریخ طبری، ج4، ص 478
440 طبری، ابومنصور احمد، الاحتاج، ج2، ص 55
441حرالعاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعه، ج28، ص 215
442 عسقلانی، ابن حجر، لسان المیزان، ج6، ص 414
443 ابن تیمیه، احمد بن عبدالحلیم، منهاج السنه، ج8، ص 329
444 همان منبع، ج6، ص 356
445طبرانی، ابوالقاسم سلیمان، المعجم الکبیر، ج23، ص 380
446هیثمی، علی بن ابی بکر، مجمع الزوائد چ9، ص 132
447حاکم، ابوعبدالله محمد بن عبدالله، المستدرک عی الصحیحین، ج23، ص 380
بررسی مشترکات اعتقادی و سیاسی بنی امیه و وهابیت…………………………………………………………………………………..8
مقدمه 9
بررسی وجوه اشتراک بنی امیه و وهابیت………………………………………………………………………………………………………52
فصل اول: بنی امیه……………………………………………………………………………………………………………………………………53
بررسی وجوه اشتراک بنی امیه و وهابیت………………………………………………………………………………………………….96
فصل دوم: وهابیت………………………………………………………………………………………………………………………………….97
بررسی مشترکات اعتقادی و سیاسی بنی امیه و وهابیت………………………………………………………………………………..142
فصل سوم: وجوه اشتراکات بنی امیه و وهابیت………………………………………………………………………………………….143
نتیجه‌گیری……………………………………………………………………………………………………………………………………………145
بررسی مشترکات اعتقادی و سیاسی بنی امیه و وهابیت………………………………………………………………………………..156
منابع و مآخذ………………………………………………………………………………………………………………………………………..155
دانشگاه آزاد اسلامی
(واحد آزادشهر)
پایان نامه کارشناسی ارشد (MA)
رشته: مطالعات منطقه ای
گرایش: خاورمیانه و شمال آفریقا
بررسی تأثیرات متقابل انقلاب اسلامی ایران و ژئوپلیتیک شیعه در خاورمیان
دکتر مریم غراوی
دکتر علیرضا اسماعیلی
حامد حسین زاده
) Azadshahr Branch(
A Thesis for the Master Degree of Arts
Regional studies
in the Middle East and North Africa
A survey on reciprocal effects of Islamic Revolution in Iran and Shia geopolitic In the Middle East
Dr. Maryam Gharavi
Dr. Alireza Esmaeili
Hamed Hosseinzadeh
September 2014
پروردگارا:
نه میتوانم موهایشان را که در راه عزت من سفید شد، سیاه کنم
و نه برای دستهای پـینه بسته شان که ثمره تلاش برای افتخار من است، مرهمی دارم
پس توفیقم ده که هر لحظه شکر گزارشان باشم و ثانیه های عمرم را در عصای دست بودنشان بگذرانم…
…شکر و سپاس خدای را که بزرگترین امید و یاور در لحظه لحظه زندگیست …
سرکار خانم دکتر مریم غراوی ، جناب آقای دکتر علیرضا اسماعیلی و جناب آقای دکتر ایرج میر :
شما روشنایی بخش تاریکی جان هستید و ظلمت اندیشه را نور می بخشید. چگونه سپاس گویم مهربانی و لطفتان را که سرشار از عشق و یقین است. چگونه سپاس گویم تأثیر علم آموزیتان را که چراغ روشن هدایت را بر کلبه ی محقر وجودم فروزان ساخته است. آری در مقابل این همه عظمت و شکوهت مرا نه توان سپاس است و نه کلام وصف.
عنوان صفحه
چکیده …………………………………………………………………………………………………..
فصل اول؛ کلیات تحقیق
بیان مسأله
اهمیت و ضرورت تحقیق 6
اهداف تحقیق 7
سوالات تحقیق 7
فرضیات تحقیق 8
6 متغیرهای تحقیق 8
7 تعریف مفاهیم 8
انقلاب 8
ژئوپلیتیک 9
شیعه 11
ژئوپلیتیک مذهب (تشیع) 12
ژئوپلیتیک شیعه 13
ژئوپلیتیک فرهنگی یا ژئوکالچر 15
خاورمیانه 16
هلال شیعی 17
8 روش تحقیق 18
9 فرایند تحقیق 19
ابزار جمع آوری داده ها 19
10 پیشینه تحقیق 19
ژئوپلیتیک شیعه / فرانسوا توال 19
برآورد نهایی توال از وضعیت ژئوپلیتیک شیعه 21
تجزیه و تحلیل 22
ژئوپلیتیک شیعه و ارتقای جایگاه … / احمدی 25
بازتاب انقلاب اسلامی ایران بر …/ کریمی و حمیدی 26
الگوی مفهومی ژئوپولیتیک شیعه … / کلاه مال همدانی 27
نقش فرهنگ سیاسی شیعه در انقلاب … / حسنی 28
سازماندهی تحقیق 28
فصل دوم؛ چهارچوب نظری تحقیق
مبانی نظری 30
مبانی هستی شناسانه شیعه 31
مبانی فقهی و اصولی شیعه 33
معنویت دینی 37
هویت تشیع وبسترهای تاریخی آن 37
دوره پیش مدرن وویژگی های آن 37
دوره مدرن وویژگی های آن 37
دوره پست مدرن وویژگی های آن 38
جدول1 روند تحولات هویت شیعه 39
تحلیل فرصتها وتهدید های تشیع درژئوپلیتیک پست مدرن 39
آموزه های انقلاب اسلامی 39
توسعه و نفوذ 40
برخی از ویژگی های شیعه 41
ژئوپلیتیک مقاومت 42
روش ها و نظریه های جدید 42
بازخوانی ژئوپلیتیک شیعه 46
نقش مذهب در مباحث ژئوپلیتیکی 48
گفتمان سازی غرب 49
فصل سوم؛ ژئوپلیتیک شیعه و انقلاب اسلامی ایران
بخش اول: بحث و بررسی اصول و مبانی 53
گستره جغرافیایی – ژئوپلیتیکی شیعیان در جهان 53
جغرافیای سیاسی شیعیان در خاورمیانه 54
چالش ها و مسایل خاورمیانه 55
مولفه هاو ظرفیت های ژئوپلیتیکی شیعه 56
ظرفیت های معنوی – سیاسی شیعه 57
ظرفیتهای جغرافیایی شیعه 60
جمعیت و پراکندگی شیعان جهان 61
رویکرد تعاملی وتقابلی جنبش های شیعی خاورمیانه 61
جنبش شیعی ایران 62
جنبش شیعی عراق 67
جنبش شیعی لبنان 70
جنبش شیعی بحرین 75
بخش دوم؛ تأثیر فرهنگ سیاسی شیعه بر پیروزی انقلاب اسلامی 80
تبیین مفهوم فرهنگ سیاسی شیعه 82
انقلاب اسلامی و نقش فرهنگ سیاسی شیعه در تحقق آن 89
گسترش و پذیرش اندیشه‌ها و ایدئولوژی‌های جایگزین 100
گسترش روحیه انقلابی 105
بخش سوم؛ تأثیر انقلاب اسلامی ایران بر تشیع 107
تاثیر جهانی انقلاب اسلامی ایران 107
تاثیرات منطقه ای انقلاب اسلامی ایران 108
تاثیر انقلاب اسلامی بر مشارکت سیاسی شیعیان 109
مشارکت سیاسی شیعیان در عراق 110
مشارکت سیاسی شیعیان در بحرین 112
مشارکت سیاسی شیعیان در عربستان 115
مشارکت سیاسی شیعیان در کویت 118
مشارکت سیاسی شیعیان در لبنان 118
اهمیت و اولویت یافتن تشیع 121
احیای هویت شیعی و بیداری شیعیان 122
قدرت یابی شیعیان در سطح ملی و بین المللی 122
اختلافات میان شیعه و سنی در خاورمیانه 123
فصل چهارم؛ خلاصه،جمع بندی ونتیجه گیری
خلاصه 127
جمع بندی و نتیجه گیری 128
فهرست منابع 131
کتاب های فارسی 131
مقالات فارسی 136
سایر منابع فارسی 139
کتاب های عربی 140
منابع انگلیسی 140
چکیده انگلیسی…………………………………………………………………………144
تشیع از قرن شانزدهم میلادی مذهب رسمی ایران بوده است. معتقدات، رهبری و نهاد های شیعه، نقش مهمی در سیاست خارجی ایران داشته و اسلام شیعی از آغاز با سیاست آمیخته بوده؛ چنانکه می توان گفت تاریخ و معتقدات شیعه زیربنای ایدئولوژی انقلاب اسلامی و یکی از مهمترین ریشه های آن بوده است. از طرف دیگر پس از پیروزی انقلاب اسلامی بحث صدور انقلاب و تأثیرگذاری انقلاب اسلامی ایران بر جوامع شیعی پررنگ شد. این پژوهش درصدد پاسخگویی به این سوال است که اولا انقلاب اسلامی ایران چه تأثیری بر ژئوپلیتیک تشیع داشته است و ثانیا مذهب تشیع چه تأثیری بر انقلاب اسلامی ایران داشته است. فرضیه پژوهش این است که یک رابطه دو سویه میان انقلاب اسلامی ایران و مذهب تشیع وجود دارد که هر کدام در جهت تقویت دیگری عمل می کنند. این پایان نامه قصد دارد تا با روش توصیفی تحلیلی تأثیرات متقابل انقلاب اسلامی ایران و ژئوپلیتیک شیعه در خاورمیانه و شمال آفریقا را بر روی یکدیگر بررسی نماید. در پایان اینگونه نتیجه گرفته می شود که ارزش ها و اصول مکتبی فقه تشیع باعث شده تا مردم شیعه ایران به کمک رهبری قدرتمند شیعه نسبت به وضع موجود واکنش نشان داده و انقلاب اسلامی ایران را پدید آورند. از سویی دیگر انقلاب اسلامی ایران نیز با اهمیت و اولویت بخشیدن به تشیع، احیای هویت شیعی و بیداری شیعیان و همچنین قدرتمند کردن شیعیان در سطح ملی و بین المللی موجب گسترش حوزه نفوذ تشیع در منطقه خاورمیانه شده است.
کلید واژه ها: انقلاب اسلامی، ایران، تشیع، مذهب، ایدئولوژی
انقلاب اسلامی ایران مهم‌ترین جنبش اسلامی معاصر است که نماد و مظهر اسلام‌گرایی در عصر حاضر به شمار می‌آید؛ این انقلاب حرکتی بود که به جهت ویژگی‌های خاص و منحصر به فرد خود، تعجب و شگفتی تمام اندیشمندان غربی و شرقی را برانگیخت و به تعبیری وجدانهای غربی را در دو بعد (دولتی و مردمی) تکان داد و به صورت معمایی برای تحلیلگران سیاسی و اجتماعی جلوه‌گر شد. ویژگی‌های خاص انقلاب اسلامی باعث شد که این حرکت مورد توجه فراوان اندیشمندان غرب و شرق قرار گیرد و همه سعی در تبیین و تحلیل آن داشته باشند. لذا هر کدام به نوعی این حرکت را تحلیل کردند. اما این تحلیل‌ها بسیار مختلف و متنوع و گاه متناقض می‌نماید. آن‌چه این نظریه‌پردازان را دچار مشکل کرده و موجبات تناقض را در این نظریه‌ها فراهم آورده این است که بر اساس تعاریف و کلیشه‌‌های موجود غربی، امام خمینی (ره) در عین این‌که یک عالم کاملاً سنتی بود، در اوج دوران مدرن و حاکمیت مدرنیته، انقلابی به راه می‌اندازد که در عمل حرکتی فرا مدرن است.
اندیشمندان غربی با حرکتی روبرو هستند که از طرفی نام آن را جز انقلاب نمی‌توان گذاشت، و نام انقلاب هم همواره تداعی‌گر نوعی پیشرفت و ترقی است ـ انقلاب در ادبیات غرب یعنی دگرگونی در راستای پیشرفت و ترقی ـ از طرف دیگر در متن این حرکت با پدیده‌ا‏ی به نام مذهب روبرو می‌شوند که نماد جمود و تحجّر و عقب‌ماندگی و مانع ترقی و پیشرفت است. به عبارت دیگر موج اعتراض‏های مذهبی برای مبارزه و مخالفت با شاه به انگاره‏هایی استناد می‏کند که به سیزده سده پیش باز می‏گردند و در عین حال خواسته‏هایی در زمینه عدالت اجتماعی و غیره را مطرح می‏کند که به نظر می‏رسد در راستای اندیشه یا کنش ترقی‏خواهانه حرکت می‏کنند. امام خمینی (ره) در اوج ناباوری تحلیل‏گران بین‌المللی با عقاید مذهبی که غرب آن‏ها را کهنه و قرون‏ وسطایی می‏دانست جهان را تکان داد.
از طرف دیگر هنگامی که این انقلاب برخاسته از دل مذهب تشیع به پیروزی رسید، پتانسیل انقلابی اش فروکش نکرد و به جهت‌دهی جنبش های شیعی پرداخت. در این پایان نامه سعی می شود تا تأثیر فرهنگ سیاسی شیعه بر پیروزی انقلاب اسلامی و از طرف دیگر تأثیرات جهانی انقلاب اسلامی بر روی جوامع شیعه مورد بررسی و تحقیق قرار گیرد.
فصل اول
بیان مسأله
انقلاب اسلامی در مقایسه با سایر ایدئولوژی های انقلابی در غرب که در قرن بیستم ظهور کردند، یک ویژگی و تفاوت عمده داشت و آن این که برخلاف ایدئولوژی هایی نظیر نازیسم و کمونیسم نه تنها بخش عظیمی از انرژی و پتانسیل خود را صرف مبارزه با پدیده مذهب نکرد بلکه از تمامی پتانسیل های مذهب به عنوان پدیده ای که منشا آن در اعتقادات و باور توده هاست برای خدمت به انقلاب و ایدئولوژی انقلابی بهره گرفت. (درخشه، 1387: 356). امام خمینی (ره) نیز دلیل تمایز انقلاب ایران را برخورداری از هویت مستقل اسلامی و شیعی می دانند که جز به خدای متعال هیچ اتکا و وابستگی ندارد. اسلام شیعه هم از نقطه نظر سازمانی و هم از لحاظ فرهنگی، برای ایجاد انقلاب ایران علیه شاه، نقش حیاتی را به عهده داشت (باباپور، 1382: 75). تشیع به منزله ساختاری نمادین که برای مردم معنی ایجاد می کرد، زبانی با گویش های مختلف و آیینی بود که رفتار و جهان بینی آنان را تعیین می کرد و برای تمام مشکلات اساسی شان پاسخ مناسبی داشت، در روند بسیج سلطه ایدئولوژیک یافت و مهر خود را بر پیشانی انقلاب حک کرد. (اخوان مفرد، 1381: 225 – 224). در واقع فضای کلی موجود در اندیشه های انقلاب اسلامی، عقاید و آرمان های شیعی بوده و به طور طبیعی، گسترش این اندیشه ها همراه با بستر اصلی آن، یعنی تشیع قابل تحقق بوده است. (طاهری، 1388: 195 – 194).
در خصوص انقلاب اسلامی، اندیشمندان غربی با حرکتی روبه رو هستند که از یک سو، نمی توان نام آن را جز انقلاب گذاشت، و از سوی دیگر، محور اصلی این حرکت، پدیده ای به نام مذهب است که به زعم آن ها، نماد جمود و تحجّر و عقب ماندگی و مانع ترقّی و پیشرفت است. به عبارت دیگر، موج اعتراض‌های مذهبی برای مبارزه و مخالفت با شاه به انگاره هایی استناد می کند که به سیزده سده پیش باز می گردند و در عین حال، خواسته هایی در زمینه عدالت اجتماعی و غیره را مطرح می کند که به نظر می رسد در راستای اندیشه یا کنش ترقّی خواهانه حرکت می کنند.نظریه پردازان غربی با انقلابی رو به رو می شوند که از سویی، خارج از جنگ طبقات بود و از سوی دیگر، مذهب که همواره در نظر ایشان عنصری روبنایی بوده، در این انقلاب نقش زیربنایی را ایفا می کند. طرفداران نظریات دورکیم و وبر ـ که معتقدند جوامع در سیر عقلانی شدن، عناصر اسطوره ای و رمزآلود را به حاشیه می رانند و به تدریج، عقل گرایی جانشین عنصر قدسی می شود و این فرایند افسون زدایی از جهان را فرایندی ناگزیر برای همه جوامع می دانند ـ با انقلابی مواجه می شوند که بازگشتی است به عنصر قدسی. به نظر می رسد، عمده مشکلات نظریه پردازان غربی در تحلیل نادرست انقلاب اسلامی ناشی از این است که آنان نقش اصلی پیروزی انقلاب اسلامی را که آموزه‌های شیعی و عناصر و مؤلفه‌های فرهنگ سیاسی شیعه بوده است، نادیده گرفته اند؛ امری که در ادبیات سیاسی مدرن و بر اساس مبانی نظریه‌های مدرن غربی، قابل درک و توضیح نیست. چه بسا به همین دلیل، بسیاری از تحلیلگرا

92