آزمون اختلال خواندن:دانلود رایگان پایان نامه روانشناسی درباره درمان نوروسايكولوژي و یادگیری

2) آزمون اختلال خواندن:

به منظور اندازه‌گيري سطح توانايي خواندن و  تشخيص دانش آموزان نارساخوان ، آزمون اختلال خواندن كه توسط نصفت و همكاران(    1380 ) ساخته و هنجاريابي شده است، مورد استفاده قرار گرفت. اين آزمون داراي سه مقوله به شرح ذيل است:

 

الف: خطاهاي خواندن

ب: درك مطلب

ج: سرعت‌خواندن

الف: خطاهاي خواندن : براي سنجش اين مقوله، پنج نوع از خطاهاي متداول در نظر گرفته شده است. اين پنج نوع خطا عبارتند از: حذف، افزودن، جابجايي، جايگزيني و وارونه‌ سازي.

1ـ افزودن: عبارت است از اضافه كردن يك حرف يا بيشتر به كلمه(مثل: نام ß نامه)

2ـ حذف: عبارت است از كم‌شدن يك حرف يا بيشتر دركلمه(مثال :
آنهاßآن)

3ـ جابجايي: عبارت است از جابجا كردن ترتيب حروف در كلمه بدون حذف يا اضافه كردن حرف يا حروف كلمه(مثال: ترجمهß تجرمه)

4ـ جايگزيني: عبارت است از حذف حرف يا حروفي و اضافه‌كردن حرف يا حروف ديگري به جاي آن(در واقع خطاي جايگزيني، خطاي توام حذف و افزودن مي‌باشد. مثال: كيمياگرانß كيمياگرها)

5ـ وارونه سازی: عبارت است از خواندن حروف كلمه از انتها به ابتداي كلمه(مثال: روزß زور).

ب: درك مطلب: از هر پاراگراف آزمون، دو سوال راجع به محتواي متن به منظور سنجش ميزان درك آزمودني از متن قرائت شده طرح گرديد كه براي هر پايه مجموعا 6 سوال در نظر گرفته شد.

ج: سرعت خواندن: ميزان مدتي كه از شروع تا پايان متن خواندن به طول انجاميد، شاخص سرعت خواندن محسوب گرديد.

فرآيند تراز سازي و اعتبار يابي آزمون اختلال خواندن

فرآيند ترازسازي آزمون اختلال خواندن به شرح زير انجام شده است:

گام اول: شمارش فراواني خطاها و بدست آوردن نمره كل خطاها

گام دوم: دادن يك نمره به ازاي هر پاسخ صحيح به سوالهاي درك مطلب و جمع‌نمرات به عنوان شاخص مولفه درك مطلب

گام سوم: ملحوظ داشتن زمان سپري شده براي قرائت متن به ثانيه به عنوان شاخص مدت خواندن

گام چهارم: محاسبه ميانگين (M) و انحراف‌معيار (S) نمره‌هاي سه‌گانه فوق به تفكيك پايه‌درسي و جنسيت (جدول 2) .

گام پنجم: تبديل نمرات خام تك ‌تك نمرات سه مولفه فوق به نمره معيار Z .

(توضيح اينكه بنا به ماهيت مولفه های خطاي كل و مدت خواندن، كسب نمره بيشتر توسط دانش‌آموز در ابعاد ياد شده داراي ارزش منفي است و اين در حالي است كه كسب نمره بيشتر در درك مطلب داراي ارزشي مثبت مي‌باشد، قرينه علامات جبري نمره‌هاي استاندارد خطاي كل و مدت خواندن مورد استفاده قرار گرفت.

گام ششم: جمع جبري نمودن نمره معيار Z سه‌گانه فوق، و تقسيم آن بر 3  براي به دست آوردن نمره استاندارد Z كل

گام هفتم: تبديل نمره معيار كل (ZT) به مقياس sten ( با دامنه 0 تا 9 ، با ميانگين 5 و انحراف معيار 2).(نصفت و همكاران،     1380  )

هدف از بررسي اعتبار آزمون فوق، محاسبه اعتبار ملاكي آن مي‌باشد. سه نوع ملاك كه هر سه نوع نيز نمره‌هاي پيشرفت تحصيلي بودند از كارنامه تحصيلي آزمودني‌ها به شرح ذيل استخراج گرديد.

1ـ معدل كل كه ميانگين نمره‌هاي كليه دروس در سه ثلث امتحاني را شامل مي‌شد.

2ـ قرائت فارسي كه نمره آزمودني در ثلث سوم درس قرائت فارسي ملاك بوده است.

3ـ ميانگين دو درس املاء و انشاء در ثلث سوم.

به منظور محاسبه ضرايب اعتبار، بين ملاك‌هاي فوق و توانه كلي خواندن، ضريب همبستگي محاسبه گرديد. نتايج محاسبات به شرح ذيل مي‌باشد.

در پايه سوم ضرايب بدست آمده در سه ملاك فوق در سطح  معني دار است.و در پايه چهارم ضرايب به دست آمده مربوط به رابطه معدل كل و توانه خواندن، و نيز رابطه توانه خواندن با قرائت فارسي در سطح  معني‌دار مي‌باشد.. و ضريب به دست‌آمده براي بررسي رابطه بين توانه خواندن و ميانگين املاء و انشاء در سطح  و رابطه بين توانه خواندن و معدل كل در سطح  معني‌دار مي‌باشد (جدول 1).

جدول 1: ضرايب اعتبار توانه خواندن و متغيرهاي ملاك

متغيرهاي xوy پايه سوم پايه چهارم پايه پنجم
توانه خواندن و معدل كل 40/0 61/0 28/0
توانه خواندن و ميانگين نمرات املاء و انشاء 37/0 75/0 18/0
توانه خواندن و قرائت فارسي 59/0 23/0 12/0

معني‌دار در سطح

ساير ضرايب در سطح  معني‌دار مي‌باشد.

وسایل آزمایش:

وسايل آزمايش عبارت بودند از الف: نسخه متن خواندن ب: پاسخنامه آزمون خواندن ج: زمان‌سنج

شيوه اجراي آزمون اختلال خواندن:

آزمون به صورت انفرادي اجرا شد .بدین نحوکه آزمودني ها توسط معلم‌شان به اتاق آزمايشگاه فرستاده مي‌شدند.

بعد از ورود آزمودنيها به اتاق آزمايش، مشخصات لازم آزمودني‌ها از قبيل پايه‌تحصيلي، سن، و جنس ثبت و آزمايش بدين صورت شروع مي‌گرديد:

1 ـ ابتدا با كودك رابطه صميمانه برقرار گردید.

2ـ به كودك گفته شد: «مي‌خواهم متنی را به شما بدهم، شما آنرا به دقت بخوان، سعي كن اين كار را هر چه سريعتر و بدون توقف انجام‌دهي، مطالبي را كه مي‌خواني يادبگير. چون بعد از اينكه متن را خواندي از شما راجع به مطالب متن چند تاسوال مي‌پرسم». به كودك اطمينان داده شد كه اين آزمايش، امتحان درسي نبوده و نمره آن واردكارنامه درسي نخواهد شد. به او گفته شد: «هر موقع كه گفتم، شروع كن ومتن رااز اول تا آخربخوان .

3- يك نسخه از آزمون را به كودك داده و بعد از كسب اعلام آمادگي وي به او گفته شد«شروع كن» و بدون جلب توجه وي زمان‌سنج را به كار انداخته، وقتي متن را تمام كرد زمان‌سنج را متوقف كرده و مدت زمان سپري شده براي قرائت كل متن در پاسخنامه يادداشت گردید.

4ـ در حين اينكه كودك متن را مي‌خواند به نسخه ديگر تست نگاه كنيد. هر جا كه آزمودني خطا داشت در پاسخنامه يادداشت كنيد.

5ـ هنگاميكه كودك قرائت متن را تمام كرد به او بگوئيد: «حالا از مطالبي كه خواندي چند سوال مي‌پرسم». سوالهاي مربوط به تست را به طور شمرده قرائت كرده و پاسخهاي آزمودني را در پاسخنامه يادداشت كنيد.

6ـاز كودك بخاطر اينكه در آزمايش شركت كرد، صميمانه تشكر كنيد..

لازم به ذكر است آزمون اختلال خواندن سه بار بر روي گروههاي آزمايشی و گواه نوع L  /P تحت عنوان پيش‌آزمون، پس‌آزمون و آزمون پی گیری اجرا ‌گردید.

 

شيوه نمره‌گذاري:

در قسمت خطاهاي خواندن، به ازاي هر نوع خطا يك نمره به آزمودني تعلق می گرفت و مجموع نمرات وي در خطاها به عنوان خطاي كل او درآزمون لحاظ می  ‌شد. در بخش درک مطلب به ازاي هر پاسخ صحيح به سوالهاي این بخش يك نمره برای آزمودني منظور مي‌گردید. در نتیجه دامنه نمرات در درك مطلب 0 تا 6 بود. آخرين داده مربوط است به زمان سپري شده براي قرائت متن توسط آزمودني بر حسب ثانيه محاسبه شد.

بدیهی است نمرات بدست‌آمده، نمرات خام بوده و بايد به نمرات استاندارد Z تبديل شود. لذا نمره Z براي  نمره‌هاي خام بدست آمده از سه بخش آزمون خواندن با استفاده از فرمول زیر  محاسبه گرديد.

          = نمره Z

                                                                                        

سپس نمره های معيار Z سه بخش جمع جبري و بر 3 تقسيم گرديد تا نمره معيار Z كل بدست آيد.

نمره معيار Z (ZT) به مقياس sten  تبديل گردید بدين صورت كه نمره Z كل ضربدر 2 و به اضافه 5 شد تا نمره كل توانه خواندن بر حسب مقياس sten بدست آمد.

 

 

 

 

 

 

جدول 2: ميانگين و انحراف معيار نمرات خام سه مولفه خواندن و توانه كلي خواندن(بر حسب مقياس Sten ) به تفكيك پايه درسي و جنسيت

پايه درسي S و M كل خطاها درك مطلب مدت خواندن

(به ثانيه)

توانه خواندن
سوم

پسران

M

S

57/1

86/1

10/5

02/1

110

43/26

96/4

33/1

سوم

دختران

M

S

02/1

60/1

07/5

97/0

6/103

16/25

08/5

35/1

چهارم

پسران

M

S

44/2

23/2

38/4

11/1

161

82/55

12/5

60/1

چهارم

دختران

M

S

30/2

67/2

39/4

32/1

9/131

02/36

00/5

42/1

پنجم

پسران

M

S

62/2

49/2

53/4

26/1

22/165

23/44

03/5

42/7

پنجم

دختران

M

S

4/1

67/1

24/4

31/1

6/150

69/47

97/4

28/1

 

نمره بدست آمده با استفاده از جدول شماره 3 آزمون اختلال خواندن تفسير گرديد. یعنی کودکان مشکوک به نارسا خوانی که نمرات کل توانه خواندن آنها درچارک اول قرارگرفت.به عنوان کودکان نارساخوان تشخیص داده شدند.

شايان ذكر است از آنجائيكه، كسب نمره بيشتر در بعد خطاي كل و مدت خواندن از سوي دانش‌آموز داراي ارزش منفي، و كسب نمره بيشتر در بعد درك مطلب داراي ارزش مثبت مي‌باشد، بنابراين خطا و مدت خواندن بيشتر، به نمره معيار مثبت تبديل گرديد و بالعكس، به منظور هم ارزش‌كردن داده‌هاي سه مولفه خواندن و جلوگيري از تاثير اين موضوع بر نمره معيار Z كل كه حاصل جمع نمره‌هاي معيار سه مولفه فوق مي‌باشد، قرينه علامت جبري نمره‌هاي معيار خطاي كل و مدت خواندن مورد استفاده قرار گرفت.

 

3) آزمون ADHD و آزمون اختلال سلوک اقتباس شده از پرسشنامه علائم مرضي كودكان (CSI-4) بر اساس DSM-IV :

ازآزمون فوق در پژوهش حاضر به منظور تشخيص افتراقي دانش‌آموزان نارساخوان از دانش‌آموزان مبتلا به ADHD  واختلال سلوک استفاده شده است.

پرسشنامه علائم مرضي كودك[1](CSI-4 ) يك مقياس درجه‌بندي رفتار است كه توسط اسپيرافكين و گادو[2] به منظور غربال‌ اختلالهاي رفتاري و هيجاني در كودكان سنين 5 تا 12 سال تدوین شده است    اسپیرافكين و گادو، 1994) . فرم اوليه اين پرسشنامه كه با نام SLUG معروف شد در سال 1984 توسط اسپيرافكين و گادو و بر اساس طبقه‌بندي DSM-III تهيه گرديد. بعدها در سال 1987 فرم CSI-3R به دنبال طبقه‌بندي DSM-III-R ساخته شد كه سوالهاي آن همانند فرم‌هاي قبلي علاوه بر تناسب و قابل فهم بودن آن بر اساس نوع موقعيت و اطلاعاتي كه دارا بودند تاحدي متفاوت بود. (CSI-4) نسبت به فرم‌هاي قبلي در سال 1994 با چاپ چهارم DSM-IV با تغييرات اندكي توسط گادو و اسپيرافكین تجديدنظر شد(توكلي زاده، 1375). CSI-4 نيز همانند فرم‌هاي قبلي داراي دو فرم والدو معلم است. فرم والدين داراي 97 سوال است كه به منظور غربال 18 اختلال رفتاري و هيجاني تنظيم شده و فرم معلم كه حاوي اطلاعاتي از محيط تحصيلي و كاركرد آموزشي كودك است، 77 سوال را در بر مي‌گيرد و جهت غربال 13 اختلال رفتاري و هيجاني تدوین شده است. اين اختلالها مشتمل است بر: نارسايي توجه همراه با بيش فعالی، اختلال لجبازي- نافرماني (ODD)، اختلال سلوك (CD) ، اختلال اضطراب فراگير (GAD) ، هراس اجتماعي (SP) ، اختلال اضطراب جدايي (SAD) ، اختلال وسواس فكري- عملي(OCD)، هراس خاص (special phobia) ، اختلال افسردگي اساسي (MDD) ، اختلال افسرده‌خويي (distymic) ، اسكيزوفرني (SC) ، اختلال رشدي فراگير (PDD) ، اختلال آسپرگر(Asperger) ، تيكهاي صوتي و حركتي(lic) . (اسپيرافكين و گادو، 1994).

پرسشنامه علائم مرضي كودك داراي ويژگيهايي همچون سادگي و سهولت فهم است. سوالهاي آن به گونه‌اي ساده و قابل فهم براي والدين و معلمان  تدوین و اصطلاحات ساده‌تر جايگزين واژه‌هاي فني روانپزشكي شده است (توكلي‌زاده، 1375) . علاوه بر اين، گروه‌بندي سوالها بر اساس ملاكهاي تشخيصی DSM-IV است به طوری که انجام يك مصاحبه منظم و كلي را سهولت می بخشد و به كاهش خطادر تشخيص نوع اختلال كمك بسزايي مي‌كند. این امر سبب شده که   تكميل فرم CSI-4   توسط والدين در حدود 10 تا 15 دقيقه و توسط معلمان 5 تا 10 دقيقه به طول انجامد. البته اجراي اين پرسشنامه توسط افراد كارآزموده و مجرب ظرف 3 تا 5 دقيقه نيز امكان‌پذير است.

شيوه نمره‌گذاري:

دو شيوه نمره‌گذاري توسط مولفان براي پرسشنامه علائم مرضي كودك (CSI-4) ارائه شده است:

1ـ شيوه نمره برش غربالگری[3]: اين شيوه نمره‌گذاري در اكثر پژوهشها مورد استفاده قرار گرفته و در يك مقياس 4 امتيازي هرگز=0، بعضي اوقات=0 ، اغلب=1 ، و بيشتر اوقات =1 ، نمره‌گذاري شده است.

درپزوهش حاضربه منظورتشخیص افتراقی دانش آموزان نارساخوان ازاختلالهای سلوک وADHD ازشیوه نمره گذاری غربالگری استفاده شده است.برمبنای فرم والدومعلم برای تشخیص ADHD دانش آموزان نارساخوانی که نمرات آنها به ترتیب بالاتراز9و8قرارداشت ازنمونه تحقیق حذف شدند. همچنین براساس فرم والد ومعلم برای تشخیص اختلال سلوک دانش آموزان نارسا خوانی که نمرات آنها به ترتیب بالاتراز5و3قرارداشت ازنمونه تحقیق حذف شدند.

 

2ـ شيوه نمره‌گذاري برحسب شدت نشانه‌هاي مرضي[4] در يك مقياس 4 امتيازي هرگز = 0 ، بعضي اوقات =1 ، اغلب=2 ، بيشتر اوقات=3 نمره‌گذاري شده است و سپس از حاصل جمع نمرات هر سوال، نمره شدت بدست آمده است.

 

برآورد اعتبار و روايي پرسشنامه علائم مرضي كودك(CSI –4):

روايي و اعتبار اين پرسشنامه توسط توكلي زاده (1375) در ايران محاسبه شده است. اين پرسشنامه در دو مرحله برروي دانش‌آموزان دبستاني شهر گناباد(400 نفر با 202 نفر پسر و 128 دختر) انجام گرفت كه در آن از فرم‌هاي والد و معلم پرسشنامه CSI-4  به عنوان ابزار غربال‌گري استفاده گرديد. ضريب اعتبار فرم‌هاي والدين و معلمان (پرسشنامه نارسايي توجه همراه با بيش فعالي، ADHD وآزمون اختلال سلوک ) از طريق آزمون مجدد به ترتيب 90% و 93% برآورد شد.(توكلي زاده، 1375).

به منظور بررسي روايي پرسشنامه CSI-4  در اين پژوهش از روايي محتوا استفاده شده است. شواهد وابسته به محتوا به گونه كلي نشان مي‌دهد كه نمونه‌سوالها، تكاليف يا پرسشهاي تست تا چه معرف مجموعه كلي يا حيطه‌اي از محتوا كه قبلا تعريف و مشخص شده است، مي‌باشد. روشهاي ارزشيابي رابطه بين اجزاي تست و مجموعه‌كلي تعريف شده، اغلب مبتني بر داوريهاي تخصصی و تجارب حرفه‌اي است(هومن، 1374) . بدين صورت كه از كارشناساني كه در زمینه محتواي تست مورد نظر متخصص بودند، خواسته ‌شد تا در مورد مواد اصلي تست قضاوت كنند. به این ترتیب که پرسشنامه CSI-4 همراه تعريفي از حيطه مورد سنجش آن در اختيار 9 روانپزشك قرار گرفت و از آنان خواسته شد تا در مورد مناسبت و ارتباط هر سوال تست با تعريفی كه براي آن حيطه در نظر گرفته شده است، داوري كنند. نتايج بررسي اظهار نظر و داوريهاي متخصصان نشان داد كه هر 9 روانپزشك، همگوني و مناسبت محتواي CSI-4 با حيطه مورد سنجش آن را مورد تائيد قرار داده و اين پرسشنامه را در دستيابي به اهداف زيربنايي آن يعني غربالگري اختلالهاي رفتاري و هيجاني كودكان موفق ارزيابي نمودند(محمد اسماعيل، 1383).

4) جعبه آموزشي لامسه‌اي:

در پژوهش حاضر به منظور تحريك خاص نيمكره‌هاي مغزي چپ و راست آزمودنيهاي نارساخوان نوع L و P از طريق كانال لامسه‌اي از جعبه آموزشي لامسه‌اي استفاده شده است. اين جعبه آموزشي در ايران توسط آقاي خاويان يكي از اساتيد هنر دانشگاه الزهراء در سال 1383 ساخته شده است.

اين جعبه آموزش لامسه‌اي، 43 سانتي‌متر عرض و 45 سانتي‌متر طول دارد. بلندترين و كوتاهترين بخش آن جعبه، به ترتيب 22 و 16 سانتي‌متر ارتفاع دارد. دريچه‌اي با ارتفاع 10 سانتي‌متر در عرض جعبه آموزشي وجود دارد. اين دريچه در سمت آزمودني قرار دارد. دريچه‌اي كه در سمت درمانگر قرار دارد، 13 سانتي‌متر ارتفاع دارد. نوارهايي چوبي در كف و اطراف جعبه سمت آزمودني تعبيه شده است. اين نوارها نسبتا ضخيم‌تر از لوح برنامه‌ريزي مي‌باشند (ضخامت لوح معادل ضخامت حروف و ساير اشيايي است كه بر روي آن نصب شده‌اند). اين نوارها در سمت درمانگر وجود ندارد. وهمين امر باعث بوجودآمدن فاصله‌اي بين كف جعبه و سطحي كه جعبه بر روي آن قرار دارد (مثلا ميز) مي‌شود. جعبه در اين فاصله جاي مي گيرد.

شکل 3: جعبه آموزشی لامسه ای (بیکر2002 ،1990)

لوح برنامه‌ريزي: در اين پژوهش علاوه بر جعبه آموزشي لامسه‌اي، لوح‌برنامه‌ريزي نيز تهيه شده است كه در زير جعبه آموزشي قرار گرفته است. اين لوح از جنس فوم می با شد و شيارهايي‌ بر روي آن وجود دارد. حروف و كلمات پلاستيكي مورد استفاده در اين پژوهش بر روي شيارهاي لوح نصب گرديده است. لازم به ذكر است در اين پژوهش به منظور تحريك خاص نيمكره‌هاي مغزي چپ و راست كودكان نارساخوان نوع L و P سه لوح برنامه‌ريزي تهيه‌ و هر لوح از 5 رديف حروف يا كلمات تشكيل شده است. يكي از لوح‌ها، داراي حروف الفبايي مجزا با ابعادي متفاوت است. بر روي لوح دوم کلمات عینی وبرروی لوح سوم، كلمات انتزاعي نصب شده است. حروف و كلمات پلاستيكي به گونه‌اي تهيه شده است كه به آساني مي‌توان بر روي لوح برنامه‌ريزي نصب و جدا كرد.

در هنگام شروع آموزش، آزمايشگر لوح را طوري تنظيم مي‌كند كه فقط رديف اول حروف يا كلمات در دسترس باشد بدون آنكه در معرض ديد كودك باشد. هنگامي كه آزمودني، حروف يا كلمات رديف اول را لمس كرد. لوح را به منظور در دسترس قرار دادن حروف يا كلمات رديف دوم، بيرون مي‌كشيم و به همين ترتيب تا آخر ادامه مي‌دهيم. ممكن است قبل از آنكه لوح را تا آخرين رديف بيرون بكشيم كودك از بالاي جعبه به آن نگاه كند. براي جلوگيري از اين امر، كار عاقلانه اين است كه در كف جعبه در سمت درمانگر، برآمدگي ايجاد كنيم. كودك بايد بتواند به راحتي در مقابل جعبه آموزشي بنشيند. به همين دليل نيز ارتفاع صندلي بايد طوري تنظيم شود كه آرنج دستي كه به داخل جعبه مي‌رود، بر كف آن قرارگيرد.

هدف استفاده از اين جعبه آموزشی لامسه‌اي اين است كه از طريق كانال‌لامسه‌اي به تحريك نيمكره‌هاي مغزي چپ و راست كودكان نارساخوان نوع P و L بپردازيم. با استفاده از اين جعبه آموزشی، حروف يا كلمات توسط كودكان نارساخوان لمس مي‌شود بدون آنكه در معرض ديد آنان قرار گيرد. كودكان بايد پس از لمس حروف يا كلمات آن را با صداي بلند بخوانند.

5) برنامه‌نرم‌افزاري

  • 1

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *