تز و پایان نامه مقالات

آزمون اختلال خواندن:دانلود رایگان پایان نامه روانشناسی درباره درمان نوروسایکولوژی و یادگیری

دانلود پایان نامه

2) آزمون اختلال خواندن:

به منظور اندازه‌گیری سطح توانایی خواندن و  تشخیص دانش آموزان نارساخوان ، آزمون اختلال خواندن که توسط نصفت و همکاران(    1380 ) ساخته و هنجاریابی شده است، مورد استفاده قرار گرفت. این آزمون دارای سه مقوله به شرح ذیل است:

 

الف: خطاهای خواندن

ب: درک مطلب

ج: سرعت‌خواندن

الف: خطاهای خواندن : برای سنجش این مقوله، پنج نوع از خطاهای متداول در نظر گرفته شده است. این پنج نوع خطا عبارتند از: حذف، افزودن، جابجایی، جایگزینی و وارونه‌ سازی.

1ـ افزودن: عبارت است از اضافه کردن یک حرف یا بیشتر به کلمه(مثل: نام ß نامه)

2ـ حذف: عبارت است از کم‌شدن یک حرف یا بیشتر درکلمه(مثال :
آنهاßآن)

3ـ جابجایی: عبارت است از جابجا کردن ترتیب حروف در کلمه بدون حذف یا اضافه کردن حرف یا حروف کلمه(مثال: ترجمهß تجرمه)

4ـ جایگزینی: عبارت است از حذف حرف یا حروفی و اضافه‌کردن حرف یا حروف دیگری به جای آن(در واقع خطای جایگزینی، خطای توام حذف و افزودن می‌باشد. مثال: کیمیاگرانß کیمیاگرها)

5ـ وارونه سازی: عبارت است از خواندن حروف کلمه از انتها به ابتدای کلمه(مثال: روزß زور).

ب: درک مطلب: از هر پاراگراف آزمون، دو سوال راجع به محتوای متن به منظور سنجش میزان درک آزمودنی از متن قرائت شده طرح گردید که برای هر پایه مجموعا 6 سوال در نظر گرفته شد.

ج: سرعت خواندن: میزان مدتی که از شروع تا پایان متن خواندن به طول انجامید، شاخص سرعت خواندن محسوب گردید.

فرآیند تراز سازی و اعتبار یابی آزمون اختلال خواندن

فرآیند ترازسازی آزمون اختلال خواندن به شرح زیر انجام شده است:

گام اول: شمارش فراوانی خطاها و بدست آوردن نمره کل خطاها

گام دوم: دادن یک نمره به ازای هر پاسخ صحیح به سوالهای درک مطلب و جمع‌نمرات به عنوان شاخص مولفه درک مطلب

گام سوم: ملحوظ داشتن زمان سپری شده برای قرائت متن به ثانیه به عنوان شاخص مدت خواندن

گام چهارم: محاسبه میانگین (M) و انحراف‌معیار (S) نمره‌های سه‌گانه فوق به تفکیک پایه‌درسی و جنسیت (جدول 2) .

گام پنجم: تبدیل نمرات خام تک ‌تک نمرات سه مولفه فوق به نمره معیار Z .

(توضیح اینکه بنا به ماهیت مولفه های خطای کل و مدت خواندن، کسب نمره بیشتر توسط دانش‌آموز در ابعاد یاد شده دارای ارزش منفی است و این در حالی است که کسب نمره بیشتر در درک مطلب دارای ارزشی مثبت می‌باشد، قرینه علامات جبری نمره‌های استاندارد خطای کل و مدت خواندن مورد استفاده قرار گرفت.

گام ششم: جمع جبری نمودن نمره معیار Z سه‌گانه فوق، و تقسیم آن بر 3  برای به دست آوردن نمره استاندارد Z کل

گام هفتم: تبدیل نمره معیار کل (ZT) به مقیاس sten ( با دامنه 0 تا 9 ، با میانگین 5 و انحراف معیار 2).(نصفت و همکاران،     1380  )

هدف از بررسی اعتبار آزمون فوق، محاسبه اعتبار ملاکی آن می‌باشد. سه نوع ملاک که هر سه نوع نیز نمره‌های پیشرفت تحصیلی بودند از کارنامه تحصیلی آزمودنی‌ها به شرح ذیل استخراج گردید.

1ـ معدل کل که میانگین نمره‌های کلیه دروس در سه ثلث امتحانی را شامل می‌شد.

2ـ قرائت فارسی که نمره آزمودنی در ثلث سوم درس قرائت فارسی ملاک بوده است.

3ـ میانگین دو درس املاء و انشاء در ثلث سوم.

به منظور محاسبه ضرایب اعتبار، بین ملاک‌های فوق و توانه کلی خواندن، ضریب همبستگی محاسبه گردید. نتایج محاسبات به شرح ذیل می‌باشد.

در پایه سوم ضرایب بدست آمده در سه ملاک فوق در سطح  معنی دار است.و در پایه چهارم ضرایب به دست آمده مربوط به رابطه معدل کل و توانه خواندن، و نیز رابطه توانه خواندن با قرائت فارسی در سطح  معنی‌دار می‌باشد.. و ضریب به دست‌آمده برای بررسی رابطه بین توانه خواندن و میانگین املاء و انشاء در سطح  و رابطه بین توانه خواندن و معدل کل در سطح  معنی‌دار می‌باشد (جدول 1).

جدول 1: ضرایب اعتبار توانه خواندن و متغیرهای ملاک

متغیرهای xوy پایه سوم پایه چهارم پایه پنجم
توانه خواندن و معدل کل 40/0 61/0 28/0
توانه خواندن و میانگین نمرات املاء و انشاء 37/0 75/0 18/0
توانه خواندن و قرائت فارسی 59/0 23/0 12/0

معنی‌دار در سطح

سایر ضرایب در سطح  معنی‌دار می‌باشد.

وسایل آزمایش:

وسایل آزمایش عبارت بودند از الف: نسخه متن خواندن ب: پاسخنامه آزمون خواندن ج: زمان‌سنج

شیوه اجرای آزمون اختلال خواندن:

آزمون به صورت انفرادی اجرا شد .بدین نحوکه آزمودنی ها توسط معلم‌شان به اتاق آزمایشگاه فرستاده می‌شدند.

بعد از ورود آزمودنیها به اتاق آزمایش، مشخصات لازم آزمودنی‌ها از قبیل پایه‌تحصیلی، سن، و جنس ثبت و آزمایش بدین صورت شروع می‌گردید:

1 ـ ابتدا با کودک رابطه صمیمانه برقرار گردید.

2ـ به کودک گفته شد: «می‌خواهم متنی را به شما بدهم، شما آنرا به دقت بخوان، سعی کن این کار را هر چه سریعتر و بدون توقف انجام‌دهی، مطالبی را که می‌خوانی یادبگیر. چون بعد از اینکه متن را خواندی از شما راجع به مطالب متن چند تاسوال می‌پرسم». به کودک اطمینان داده شد که این آزمایش، امتحان درسی نبوده و نمره آن واردکارنامه درسی نخواهد شد. به او گفته شد: «هر موقع که گفتم، شروع کن ومتن رااز اول تا آخربخوان .

3- یک نسخه از آزمون را به کودک داده و بعد از کسب اعلام آمادگی وی به او گفته شد«شروع کن» و بدون جلب توجه وی زمان‌سنج را به کار انداخته، وقتی متن را تمام کرد زمان‌سنج را متوقف کرده و مدت زمان سپری شده برای قرائت کل متن در پاسخنامه یادداشت گردید.

4ـ در حین اینکه کودک متن را می‌خواند به نسخه دیگر تست نگاه کنید. هر جا که آزمودنی خطا داشت در پاسخنامه یادداشت کنید.

5ـ هنگامیکه کودک قرائت متن را تمام کرد به او بگوئید: «حالا از مطالبی که خواندی چند سوال می‌پرسم». سوالهای مربوط به تست را به طور شمرده قرائت کرده و پاسخهای آزمودنی را در پاسخنامه یادداشت کنید.

6ـاز کودک بخاطر اینکه در آزمایش شرکت کرد، صمیمانه تشکر کنید..

لازم به ذکر است آزمون اختلال خواندن سه بار بر روی گروههای آزمایشی و گواه نوع L  /P تحت عنوان پیش‌آزمون، پس‌آزمون و آزمون پی گیری اجرا ‌گردید.

 

شیوه نمره‌گذاری:

در قسمت خطاهای خواندن، به ازای هر نوع خطا یک نمره به آزمودنی تعلق می گرفت و مجموع نمرات وی در خطاها به عنوان خطای کل او درآزمون لحاظ می  ‌شد. در بخش درک مطلب به ازای هر پاسخ صحیح به سوالهای این بخش یک نمره برای آزمودنی منظور می‌گردید. در نتیجه دامنه نمرات در درک مطلب 0 تا 6 بود. آخرین داده مربوط است به زمان سپری شده برای قرائت متن توسط آزمودنی بر حسب ثانیه محاسبه شد.

بدیهی است نمرات بدست‌آمده، نمرات خام بوده و باید به نمرات استاندارد Z تبدیل شود. لذا نمره Z برای  نمره‌های خام بدست آمده از سه بخش آزمون خواندن با استفاده از فرمول زیر  محاسبه گردید.

          = نمره Z

                                                                                        

سپس نمره های معیار Z سه بخش جمع جبری و بر 3 تقسیم گردید تا نمره معیار Z کل بدست آید.

نمره معیار Z (ZT) به مقیاس sten  تبدیل گردید بدین صورت که نمره Z کل ضربدر 2 و به اضافه 5 شد تا نمره کل توانه خواندن بر حسب مقیاس sten بدست آمد.

 

 

 

 

 

 

جدول 2: میانگین و انحراف معیار نمرات خام سه مولفه خواندن و توانه کلی خواندن(بر حسب مقیاس Sten ) به تفکیک پایه درسی و جنسیت

پایه درسی S و M کل خطاها درک مطلب مدت خواندن

(به ثانیه)

توانه خواندن
سوم

پسران

M

S

57/1

86/1

10/5

02/1

110

43/26

96/4

33/1

سوم

دختران

M

S

02/1

60/1

07/5

97/0

6/103

16/25

08/5

35/1

چهارم

پسران

M

S

44/2

23/2

38/4

11/1

161

82/55

12/5

60/1

چهارم

دختران

M

S

30/2

67/2

39/4

32/1

9/131

02/36

00/5

42/1

پنجم

پسران

M

S

62/2

49/2

53/4

26/1

22/165

23/44

03/5

42/7

پنجم

دختران

M

S

4/1

67/1

24/4

31/1

6/150

69/47

97/4

28/1

 

نمره بدست آمده با استفاده از جدول شماره 3 آزمون اختلال خواندن تفسیر گردید. یعنی کودکان مشکوک به نارسا خوانی که نمرات کل توانه خواندن آنها درچارک اول قرارگرفت.به عنوان کودکان نارساخوان تشخیص داده شدند.

شایان ذکر است از آنجائیکه، کسب نمره بیشتر در بعد خطای کل و مدت خواندن از سوی دانش‌آموز دارای ارزش منفی، و کسب نمره بیشتر در بعد درک مطلب دارای ارزش مثبت می‌باشد، بنابراین خطا و مدت خواندن بیشتر، به نمره معیار مثبت تبدیل گردید و بالعکس، به منظور هم ارزش‌کردن داده‌های سه مولفه خواندن و جلوگیری از تاثیر این موضوع بر نمره معیار Z کل که حاصل جمع نمره‌های معیار سه مولفه فوق می‌باشد، قرینه علامت جبری نمره‌های معیار خطای کل و مدت خواندن مورد استفاده قرار گرفت.

 

3) آزمون ADHD و آزمون اختلال سلوک اقتباس شده از پرسشنامه علائم مرضی کودکان (CSI-4) بر اساس DSM-IV :

ازآزمون فوق در پژوهش حاضر به منظور تشخیص افتراقی دانش‌آموزان نارساخوان از دانش‌آموزان مبتلا به ADHD  واختلال سلوک استفاده شده است.

پرسشنامه علائم مرضی کودک[1](CSI-4 ) یک مقیاس درجه‌بندی رفتار است که توسط اسپیرافکین و گادو[2] به منظور غربال‌ اختلالهای رفتاری و هیجانی در کودکان سنین 5 تا 12 سال تدوین شده است    اسپیرافکین و گادو، 1994) . فرم اولیه این پرسشنامه که با نام SLUG معروف شد در سال 1984 توسط اسپیرافکین و گادو و بر اساس طبقه‌بندی DSM-III تهیه گردید. بعدها در سال 1987 فرم CSI-3R به دنبال طبقه‌بندی DSM-III-R ساخته شد که سوالهای آن همانند فرم‌های قبلی علاوه بر تناسب و قابل فهم بودن آن بر اساس نوع موقعیت و اطلاعاتی که دارا بودند تاحدی متفاوت بود. (CSI-4) نسبت به فرم‌های قبلی در سال 1994 با چاپ چهارم DSM-IV با تغییرات اندکی توسط گادو و اسپیرافکین تجدیدنظر شد(توکلی زاده، 1375). CSI-4 نیز همانند فرم‌های قبلی دارای دو فرم والدو معلم است. فرم والدین دارای 97 سوال است که به منظور غربال 18 اختلال رفتاری و هیجانی تنظیم شده و فرم معلم که حاوی اطلاعاتی از محیط تحصیلی و کارکرد آموزشی کودک است، 77 سوال را در بر می‌گیرد و جهت غربال 13 اختلال رفتاری و هیجانی تدوین شده است. این اختلالها مشتمل است بر: نارسایی توجه همراه با بیش فعالی، اختلال لجبازی- نافرمانی (ODD)، اختلال سلوک (CD) ، اختلال اضطراب فراگیر (GAD) ، هراس اجتماعی (SP) ، اختلال اضطراب جدایی (SAD) ، اختلال وسواس فکری- عملی(OCD)، هراس خاص (special phobia) ، اختلال افسردگی اساسی (MDD) ، اختلال افسرده‌خویی (distymic) ، اسکیزوفرنی (SC) ، اختلال رشدی فراگیر (PDD) ، اختلال آسپرگر(Asperger) ، تیکهای صوتی و حرکتی(lic) . (اسپیرافکین و گادو، 1994).

پرسشنامه علائم مرضی کودک دارای ویژگیهایی همچون سادگی و سهولت فهم است. سوالهای آن به گونه‌ای ساده و قابل فهم برای والدین و معلمان  تدوین و اصطلاحات ساده‌تر جایگزین واژه‌های فنی روانپزشکی شده است (توکلی‌زاده، 1375) . علاوه بر این، گروه‌بندی سوالها بر اساس ملاکهای تشخیصی DSM-IV است به طوری که انجام یک مصاحبه منظم و کلی را سهولت می بخشد و به کاهش خطادر تشخیص نوع اختلال کمک بسزایی می‌کند. این امر سبب شده که   تکمیل فرم CSI-4   توسط والدین در حدود 10 تا 15 دقیقه و توسط معلمان 5 تا 10 دقیقه به طول انجامد. البته اجرای این پرسشنامه توسط افراد کارآزموده و مجرب ظرف 3 تا 5 دقیقه نیز امکان‌پذیر است.

شیوه نمره‌گذاری:

دو شیوه نمره‌گذاری توسط مولفان برای پرسشنامه علائم مرضی کودک (CSI-4) ارائه شده است:

1ـ شیوه نمره برش غربالگری[3]: این شیوه نمره‌گذاری در اکثر پژوهشها مورد استفاده قرار گرفته و در یک مقیاس 4 امتیازی هرگز=0، بعضی اوقات=0 ، اغلب=1 ، و بیشتر اوقات =1 ، نمره‌گذاری شده است.

درپزوهش حاضربه منظورتشخیص افتراقی دانش آموزان نارساخوان ازاختلالهای سلوک وADHD ازشیوه نمره گذاری غربالگری استفاده شده است.برمبنای فرم والدومعلم برای تشخیص ADHD دانش آموزان نارساخوانی که نمرات آنها به ترتیب بالاتراز9و8قرارداشت ازنمونه تحقیق حذف شدند. همچنین براساس فرم والد ومعلم برای تشخیص اختلال سلوک دانش آموزان نارسا خوانی که نمرات آنها به ترتیب بالاتراز5و3قرارداشت ازنمونه تحقیق حذف شدند.

 

2ـ شیوه نمره‌گذاری برحسب شدت نشانه‌های مرضی[4] در یک مقیاس 4 امتیازی هرگز = 0 ، بعضی اوقات =1 ، اغلب=2 ، بیشتر اوقات=3 نمره‌گذاری شده است و سپس از حاصل جمع نمرات هر سوال، نمره شدت بدست آمده است.

 

برآورد اعتبار و روایی پرسشنامه علائم مرضی کودک(CSI –4):

روایی و اعتبار این پرسشنامه توسط توکلی زاده (1375) در ایران محاسبه شده است. این پرسشنامه در دو مرحله برروی دانش‌آموزان دبستانی شهر گناباد(400 نفر با 202 نفر پسر و 128 دختر) انجام گرفت که در آن از فرم‌های والد و معلم پرسشنامه CSI-4  به عنوان ابزار غربال‌گری استفاده گردید. ضریب اعتبار فرم‌های والدین و معلمان (پرسشنامه نارسایی توجه همراه با بیش فعالی، ADHD وآزمون اختلال سلوک ) از طریق آزمون مجدد به ترتیب 90% و 93% برآورد شد.(توکلی زاده، 1375).

به منظور بررسی روایی پرسشنامه CSI-4  در این پژوهش از روایی محتوا استفاده شده است. شواهد وابسته به محتوا به گونه کلی نشان می‌دهد که نمونه‌سوالها، تکالیف یا پرسشهای تست تا چه معرف مجموعه کلی یا حیطه‌ای از محتوا که قبلا تعریف و مشخص شده است، می‌باشد. روشهای ارزشیابی رابطه بین اجزای تست و مجموعه‌کلی تعریف شده، اغلب مبتنی بر داوریهای تخصصی و تجارب حرفه‌ای است(هومن، 1374) . بدین صورت که از کارشناسانی که در زمینه محتوای تست مورد نظر متخصص بودند، خواسته ‌شد تا در مورد مواد اصلی تست قضاوت کنند. به این ترتیب که پرسشنامه CSI-4 همراه تعریفی از حیطه مورد سنجش آن در اختیار 9 روانپزشک قرار گرفت و از آنان خواسته شد تا در مورد مناسبت و ارتباط هر سوال تست با تعریفی که برای آن حیطه در نظر گرفته شده است، داوری کنند. نتایج بررسی اظهار نظر و داوریهای متخصصان نشان داد که هر 9 روانپزشک، همگونی و مناسبت محتوای CSI-4 با حیطه مورد سنجش آن را مورد تائید قرار داده و این پرسشنامه را در دستیابی به اهداف زیربنایی آن یعنی غربالگری اختلالهای رفتاری و هیجانی کودکان موفق ارزیابی نمودند(محمد اسماعیل، 1383).

4) جعبه آموزشی لامسه‌ای:

در پژوهش حاضر به منظور تحریک خاص نیمکره‌های مغزی چپ و راست آزمودنیهای نارساخوان نوع L و P از طریق کانال لامسه‌ای از جعبه آموزشی لامسه‌ای استفاده شده است. این جعبه آموزشی در ایران توسط آقای خاویان یکی از اساتید هنر دانشگاه الزهراء در سال 1383 ساخته شده است.

این جعبه آموزش لامسه‌ای، 43 سانتی‌متر عرض و 45 سانتی‌متر طول دارد. بلندترین و کوتاهترین بخش آن جعبه، به ترتیب 22 و 16 سانتی‌متر ارتفاع دارد. دریچه‌ای با ارتفاع 10 سانتی‌متر در عرض جعبه آموزشی وجود دارد. این دریچه در سمت آزمودنی قرار دارد. دریچه‌ای که در سمت درمانگر قرار دارد، 13 سانتی‌متر ارتفاع دارد. نوارهایی چوبی در کف و اطراف جعبه سمت آزمودنی تعبیه شده است. این نوارها نسبتا ضخیم‌تر از لوح برنامه‌ریزی می‌باشند (ضخامت لوح معادل ضخامت حروف و سایر اشیایی است که بر روی آن نصب شده‌اند). این نوارها در سمت درمانگر وجود ندارد. وهمین امر باعث بوجودآمدن فاصله‌ای بین کف جعبه و سطحی که جعبه بر روی آن قرار دارد (مثلا میز) می‌شود. جعبه در این فاصله جای می گیرد.

شکل 3: جعبه آموزشی لامسه ای (بیکر2002 ،1990)

لوح برنامه‌ریزی: در این پژوهش علاوه بر جعبه آموزشی لامسه‌ای، لوح‌برنامه‌ریزی نیز تهیه شده است که در زیر جعبه آموزشی قرار گرفته است. این لوح از جنس فوم می با شد و شیارهایی‌ بر روی آن وجود دارد. حروف و کلمات پلاستیکی مورد استفاده در این پژوهش بر روی شیارهای لوح نصب گردیده است. لازم به ذکر است در این پژوهش به منظور تحریک خاص نیمکره‌های مغزی چپ و راست کودکان نارساخوان نوع L و P سه لوح برنامه‌ریزی تهیه‌ و هر لوح از 5 ردیف حروف یا کلمات تشکیل شده است. یکی از لوح‌ها، دارای حروف الفبایی مجزا با ابعادی متفاوت است. بر روی لوح دوم کلمات عینی وبرروی لوح سوم، کلمات انتزاعی نصب شده است. حروف و کلمات پلاستیکی به گونه‌ای تهیه شده است که به آسانی می‌توان بر روی لوح برنامه‌ریزی نصب و جدا کرد.

در هنگام شروع آموزش، آزمایشگر لوح را طوری تنظیم می‌کند که فقط ردیف اول حروف یا کلمات در دسترس باشد بدون آنکه در معرض دید کودک باشد. هنگامی که آزمودنی، حروف یا کلمات ردیف اول را لمس کرد. لوح را به منظور در دسترس قرار دادن حروف یا کلمات ردیف دوم، بیرون می‌کشیم و به همین ترتیب تا آخر ادامه می‌دهیم. ممکن است قبل از آنکه لوح را تا آخرین ردیف بیرون بکشیم کودک از بالای جعبه به آن نگاه کند. برای جلوگیری از این امر، کار عاقلانه این است که در کف جعبه در سمت درمانگر، برآمدگی ایجاد کنیم. کودک باید بتواند به راحتی در مقابل جعبه آموزشی بنشیند. به همین دلیل نیز ارتفاع صندلی باید طوری تنظیم شود که آرنج دستی که به داخل جعبه می‌رود، بر کف آن قرارگیرد.

هدف استفاده از این جعبه آموزشی لامسه‌ای این است که از طریق کانال‌لامسه‌ای به تحریک نیمکره‌های مغزی چپ و راست کودکان نارساخوان نوع P و L بپردازیم. با استفاده از این جعبه آموزشی، حروف یا کلمات توسط کودکان نارساخوان لمس می‌شود بدون آنکه در معرض دید آنان قرار گیرد. کودکان باید پس از لمس حروف یا کلمات آن را با صدای بلند بخوانند.

5) برنامه‌نرم‌افزاری

  • 1

92