پایان نامه رایگان روانشناسی آموزش مفاهیم دینی به کودکان (13-6) سال با تاکید بر نماز ، دعا و قرآن


8-1 از سیره بزرگان

در ذکر حالات بزرگان نیز این روش بیان شده ایت(روش غیر مستقیم) . که آیت … مصباح یزدی درباره روش عارف بزرگ آیت … العظمی محمد تقی بهجت در این مورد می‌فرمایند که کمتر اتفاق می افتد که حضرت آیت … بهجت بطور مستقیم به کسی مطلبی فرموده باشند. اغلب در ضمن تمثیل یا قضیه و داستانی که از کسی نقل می‌نمایند مطلب مورد نظر خود را می‌رسانند. از آن نمونه است توصیه های ایشان در اول انقلاب و بعدها به بزرگان برای جلوگیری از پدید آمدن لغزشها. ایشان در ضمن داستان یا حدیث ، مقصود و اشتباه اطرافیان را گوشزد می‌کردند و روش ایشان در برخورد با دیگران برای تربیتشان این چنین بوده است که مستقیماً نگویند این کار را بکن یا نکن، یا فلان کارتان بد بوده است.[1]

 

2) استفاده از روش های فعال

در این روش مشارکت کودکان مد نظر است. مزین این روش تاثیر عمق آن است، فعالیت گروهی بچه ها واگذاری مسئولیت به ایشان، وضع قوانین بوسیله آنها و نظارت خودشات و قضاوت در مورد افراد خاطی از موارد مهم و موثر است.[2]

ویژگیهای روش فعال در تربیت دینی

1)قدرت انتخاب به مخاطب می‌دهد تا آنها با موضوع یادگیری و آموزش مورد نظر درگیر شوند.

2) فرصت کشف و یادگیری شخصی بجای تحمیلی و انتقال یک سویه به فرد داده می‌شود.

3)«چگونه» یادگیری مفاهیم دینی بیش از چه چیز یادگرفتن یا چه اندازه آموختن مهم است.

4)تعامل و ارتباط دو جانبه بجای علم و ارتباط یک سویه انجام می‌گیرد.

5)در روش فعال درک مفاهیم و انجام تکالیف دینی بصورت خود برانگیخته واز طریق انضباط درونی انجام می‌گیرد.

6)آموزه های دینی بر اساس مراحل تحول شناختی قابلیت ها و ظرفیت های ذهنی ارائه می‌شود.

7)آماده سازی عاطفی ترغیب و تشویق اولیه برای پذیرش مفاهیم دینی قبل از هرگونه آموزش دینی یک اصل علمی‌در روشهای فعال محسوب می‌شود.

8)درک متقابل، احترام متقابل و ارتباط دوسویه از جانب والدین و مربی برای فرزندان نوجوان محور در فرآیند تربیت دینی مورد توجه قرار می‌گیرد.[3]

 

 

3) روش تربیت تلقینی

تلقین مثبت به خود و دیگران از روشهای مورد استفاده در تربیت است که در درمان بیماریها نیز استفاده می‌شود. تکرار 31 بار آیه شریفه«فبای الاء ربکما تکذبان» درسوره الحمن و 10 بار آیه« ویل یومئذ المکذبین» در سوره مرسلات و … شان از اهمیت بکارگیری روش تلقینی دارد. حضرت علی علیه السلام نیز این روش را مورد توجه قرار داده و می‌فرمایند: اگر بردبار نیستی خود را همانند بردباران نما زیرا بسیار اندکند کسانیکه خود را به گروهی همانند می‌کنند و یکی از آنان نمی‌شوند.

حضرت امام خمینی قدس سره نیز می‌فرمایند: یکی از چیزهایی که برای انسان مفیداست تلقین است… یک مطلبی که باید نفس انسان تاثیر بکند با تلقینات و تکرارها بیشتر در نفس بصورت منفی و تحمیل نباشد بلکه بصورت مثبت و اگاهانه و آزادانه انجام پذیرد بسیار مطلوب و موثر خواهد بود.[4]

 

دو نکته مهم

1)در هر امری خطراتی است که باید با آنها آشنا بود و از خطرات بزرگ تعلیمات دینی و پروشهای مذهبی آن است که در کودکی فرزند را چیزی بیاموزیم و یا تربیتی کنیم که چون فرزند بزرگ شود آن را منافی حقیقت و صلاح ببیند و یکباره تمام اثرات دینی خود را واپس زند راه مناسب آنست که موافق فطرت ذات او کار پرورش و سپس تعلیم وی صورت یابد. مطالب مذهبی با همان وضعی که برای بزرگتران طرح می‌شود باید برای کودکان مطرح شوند تنها با الفاظی ساده تر و روشن تر.[5]

2) برای اینکه کودکان بهتر با ما ارتباط برقرار کنند، باید توجه کنیم که این ارتباط به نظر ساده می آید؛ ما آنرا با نصیحت کردن وپند دادن اشتباه می‌گیریم. برای اینکه بتوانیم با کودکان و نوجوانان صحبت کنیم و آنها به حرف ما گوش دهند اول باید ما به حرفهای آنها خوب گوش دهیم تا این هنر را عملاً به آنها بیاموزیم. گوش دادن یک مهارت است که با تئوری پردازی صورت نمی‌گیرد و انسان باید عملاً بیاموزد و وقتی کودکان ببینند ما به حرف و صحبت آنها بخوبی و با توجه و دقت گوش می‌دهیم آنها نیز از ما تقلید می‌کنند.[6]

 

 

 

 

 

 

 

بخش ششم : مفاهیم دینی و شیوه آموزش آنها

 

درک کودکان و نوجوانان از برخی مفاهیم دینی

1ـ مفهوم دعا و رازو نیاز با خدا

بر اساس تحقیقات از نظر کیفیت دعاهای کودکان به سه نوع تقسیم می‌شود:

  • دعاهای خام ، مادی گرایانه و بسیار خود محورانه.
  • دعاهایی با خامی مادیگری و خود محوری کمتر.
  • دعاهایی که از زنگارهای پیش آن تا حد بسیاری زدوده شده و صورتی روحانی و نوع دوستانه یافته است.

به لحاظ محتوا نیز به چند گروه از دعاها نزد کودکان پی می‌بریم:

  • دعاهای نوع دوستانه که شامل خانواده ، خویشان ،دوستان و دیگران می‌شود ، حتی شامل حیوانات خانگی کودک می‌شد.
  • دعاهای شخصی که جهت سپاسگزاری و تشکر از خدا ،‌اقرار به خطاها و مشمول عفو گردیدن ،‌رفتار پسندیده تر ،‌بخششهای مادی و خواسته های مربوط به مدرسه و کارهای شخصی صورت می‌پذیرد.
  • دعاهایی که در قالب یک سری محفوظات تکرار می‌شوند و شامل دعاها و عبادات وارد شده دردین و نیز نیایشهایی که در مدرسه خوانده می‌شود باشد.[7]

 

2ـ مفهوم کتاب الهی

بطور کلی همه کودکان در سنین مختلف آنرا به عنوان کتابی مقدس یا مخصوص و متفاوت از دیگر کتب به دیده احترام می‌نگرند . و در سنین مختلف تفاوتهایی نیز دارد در ابتدا کودک متوجه ظاهر فیزیکی آن است . ظاهر ،رنگ ، نوع چاپ و استفاده زیاد از آن . از حدود 9 سالگی به بعد بیشتر متوجه محتوا می‌شود و اهمیتش را بخاطر آموزندگی آن می‌داند ؛ و همین طور با بیشتر شدن سن او شناختش کاملتر شده و از حدود 15 سالگی بر اهمیت معنوی و معانی روحانی آن تکیه می‌کند.[8]

 

شیوه آموزش مفاهیم دینی

1-1- آموزش مفهوم دین

در سالهای اول دبستان از پرداختن به معنا و مفهوم واژه دین باید اجتناب کرد زیرا در این دوره کودکان علاقه ای به طرح این مباحث ندارند و فقط باید تعریف ساده ای از آن بیان کرد مثل اینکه دین مجموعه ای است از کارهایی که خدا به ما گفته انجام بدهیم یا ندهیم مثل پرستیدن خدا ،‌راستگویی و احترام به والدین و معلم ، نماز خواندن و … اما در سالهای بالاتر با رشد فکری دانش‌آموزان و افزایش تجارب آنان مطلب بیشتری را می‌توان مطرح نمودمثل تبیین مفهوم دین ،‌نیاز ما به آن فایده اش و … البته نباید کلی گویی کرد و با ذکر مصادیق باید پیش رفت.[9]

2-1- آموزش مفهوم قرآن

قدم اول برای آشنایی با قرآن قدرت بر قرائت آن است که آن را با روشهای ساده تعلیم نمود. رسم الخط حروف و کلمات قران شبیه فارسی است و با تکیه بر این مسأله روشهای گوناگونی در آموزش قران بکار گرفته می‌شود بهترین زمان برای آموزش روخوانی قرآن سال دوم دبستان است که از سوی دانش‌آموز با شیوه نگارش و قرائت حروف و کلمات فارسی آشنا شده و از سویی هنوز نکات آموزشی آنرا از خاطر نبرده است در این سال می‌توان با تکیه بر آموخته های کودک و نقاط مشترک موجود با زبان عربی آموزش قرآن را بطور ساده آغاز کرد. آموزش روخوانی قرآن در سال اول مشکل است چون کودک هنوز آشنایی با الفبا ندارد و در بعد از سال دوم نیز اتلاف وقت و دیر است و بهترین زمان سال دوم می‌باشد.

 

معرفی قرآن

در معرفی قرآن چند اصل باید مورد نظر باشد :‌

  • کودکان قران را کتابی مقدس و محترم بشناسند برای این منظور باید الگوهای رفتاری احترام به قرآن را به آنان تعلیم داد مثل توحید به نظیف بودن و با وضو بودن در کلاس قرآن دراز نکردن پا مقابل قران و …
  • درس قرآن مشکل و خسته کننده تلقی نشود یعنی با روشهای ساده آموزش صورت گیرد .
  • معلومات قرآنی را باید به تدریج به کودکان یاد داد مثل تقسیم کردن قرآن به سوره ، آیه و … و همچنین بیان احادیث در باب عظمت قرآن و ثواب زیاد قرائت آن و قدر و منزلت حافظان آن تا دانش‌آموزان بیشتر ترغیب شوند.
  • قران کتاب زندگی شناخته شود نه فقط کتاب مقدس برای تلاوت ،‌باید داستانهای آموزنده بیان شود و ربط آن به زندگی امروز تا آنها بدانند قران نسخه زندگی بشر است .
  • گزینش داستانهایی برای معرفی قرآن که با روحیات کودکانه آنها و محدوده درکشان مطابق باشد نه داستانهایی که از عذاب است و نگرش آنها را نسبت به خدا خدشه دار می‌سازد.[10]

 

شیوه آموزش دعا

در این زمینه چند نکته حائز اهمیت است :اول اینکه دعاهای متناسب با سن و محدودیت درک آنها باید آموخت تا لذت بیشتری ببرند . دوم اینکه دعاهای کوتاه و دسته جمعی مثل سرود و مناجات صبحگاهی در روح کودکان مؤثر است .دیگر اینکه یک نفر دعا را بخواند بقیه آمین گویند و خواندن همراه منظم آداب و توجه و احترام باشد  بهتر است دعاها هر چند گاه یکبار عرض شود تا تازه‌گی و تأثیر داشته باشد . استفاده از افراد با صدای زیبا ،‌تبدیل دعا به شعارهای کوچک ، خواستن از بچه ها که طبق موضوع درسی دعاهایی تهیه کنند،‌دعاهای ساده قرآنی و مأثور از ائمه ابتدا مورد استفاده قرار گیرد.[11]

ازموارد مهم این است که باید عوامل عدم استجابت دعا را برای کودکان بیان کرد تا شبهه نشود برایشان که چرا خدا دعایشان را استجابت نمی‌کند باید بدانند عواملی چون عدم تلاش خود انسان برای تحقق خواسته ،‌غیره معقولانه بودن خواسته ،‌به زیان بودن یا نبودن آن ممکن است باعث عدم یا تأخیر اجابت دعا شود.

 

زمینه های موجود در کودکان در مسائل دینی نماز

دین اقناع کننده روح وفطرت سلیم کودک است و فطرت او با مسائل اصیل مذهبی آشناست. او همانگونه که وجود خدا و فرمان الهی به پاک و درستکار بودن هر انسانی را می‌پذیرد اعمال و احکام عبادی دین و رفتارهای آن را قبول می‌کند و از انجام آنها ارضاء می‌شود.

کودک اگرنماز بخواند گمان دارد که وظیفه ای بجا آورده است او دوست دارد با خدا صحبت کند و با او ارتباط برقرار کند و علاقه مند به دیدن عبادت دیگران و پدر و مادر است . البته نباید غافل باشیم که او در عین لذت به دنبال نقشه است و دوست داردنتیجه عبادتش را در همان ساعت ببیند. حداقل آن ، این است که پدر و مادرش او را تشویق کنند و این تشویق صورتی مادی و جایزه گونه بیابد و از این طریق عمل او مورد تقدیر قرار گیرد.

زمینه های مذهبی در کودکان موجود است خصوصاً اگر در خانواده مذهبی به دنیا آمده باشند تقلید حرکات عبادی و نماز و افکار توسط کودکان بیانگر این مطلب است و این برعهده آموزشها است که کودک را گام به گام جلو ببرند.[12]

 

شیوه آموزش نماز

از سنین نخست دبستان باید کودکان را به تدریج با نماز آشنا کرد و آنها را به گزاردن نماز تشویق و ترغیب کرد .کودکان از ابتدا رفتار بزرگان را تقلید می‌کنند و اگر مورد تأیید و تشویق والدین قرار گیرند تمایل بیشتری پیدا می‌کنند اما بر پایه احادیث که در جای خود بیان شده است آموزش دقیق نماز را باید در پایان 9 سالگی پیاده کرد و کودکان را بخاطر انجام ندادن نماز مورد مؤاخذه قرار داد البته باید قبل از تعلیم نماز مفهوم خداوندی تبیین شده باشد . جدای از فراگیری نماز باید کودک علت خواندن نماز را بداند تا در نظرش بی معنی جلوه نکند برای این کار باید از آموزشهای ساده استفاده کند. مناسب است ابتدا درباره مفهوم تشکر و سپاسگزاری و کاربرد این کلمه ازآنها سؤال شود که از چه کسی باید تشکر کرد سپس معلم به نعمات الهی بویژه ان دسته که موجب حیرت و شگفتی کودکان می‌شود اشاره می‌کند و مشکلات ناشی از عدم آنها را بیان کند پس از آن بیان شود که وظیفه ماست که در مقابل کوچکترین محبت دیگران تشکر کنیم و چگونه باید سپاس این همه نعمات خداوند را بجا آوریم؟ پس از گفتگو درباره طرق گوناگون این وظیفه ، ازجمله استفاده صحیح از این نعمات و اشاره به مسایل اخلاقی آن نتیجه می‌گیرد که بهترین راه شکر گذاری آنها نماز خواندن است و به این حقیقت اشاره می‌کند که ما بوسیله نماز خواندن می‌توانیم با خدای مهربان سخن بگویئم و برای موفقیت از اوکمک بگیریم و خواسته های خود را نیز از او بخواهیم باید با استفاده از احادیث و آیات ساده از داستانها و تمثیلها نیز برای جا انداختن مطلب باید استفاده کرد و در سنین پایین تر به آموزش حداقل واجبات اذکار نماز و حفظ آنها اکتفا می‌شود و نفصیل و معنایس به سالهای اخر دبستان موکول می‌شود در مورد احکام نیز برخی احکام ساده را با مثال برای آنها توضیح می‌دهیم مثلاً ثابت ایستادن و نخوردن و نخندیدن در نماز که مقایسه می‌شود در صحبت با معلم ، مدیر ، وزیر و بالاتر ،خداوند بزرگ که هنگام صحبت با او باید با احترام و توجه و آرامش بود.

در سنین بالاتر مسأله مهم اثری است که نماز بایددر رفتار کودکان بگذارد و باید بدانند اگر نماز می‌خوانند باید سعی کنند دارای اخلاق معتبری باشند و راستگویی و نظافت و ادب و احترام و خیر خواهی آنان زیباتر گردد.

در این مرحله می‌توان آنان را علاوه بر نمازهای یومیه ،نمازهای دیگری چون نماز جماعت ، نماز جمعه ، نماز عید و آیات آشنا کرد و آشنا کردن او با مسجد نیز مهم است . برای بهتر فراگرفتن حمد و سوره و اذکار نماز بهتر ست به هر جلسه قسمتی از آن را به آموزش و تمرین نماز اختصاص می‌دهد و عبارات آنها را بلند بخواند و پس از مرحله از کودکان بخواهد که آن را تکرار کنند . استفاده از تصاویر و عکسهایی که حالات مختلف شخص نماز گذار را نشان می‌دهد و نیز تهیه فیلم های آموزشی یا نمایشنامه در این رابطه بسیار مناسب است.

محیط باید صمیمی و روحانی در عین حال اموزنده و قبل از آن خواسته شود آنها با لباس تمیز و پاک به کلاس بیایند و پیش از نماز معلم خود مشغول وضو گرفتن می‌شود از کودکان می‌خواهد کارهای وی را عیناً تکرار کنند سپس در مکان تمیزی در نمازخانه مدرسه یا مسجد نزدیکی در صفوف منظم قرار گیرند معلم اذکار را بلند و شمرده خوانده کودکان تکرار کنند . در سالهای پایان دبستان نیز این امکان هست که برخی مقدمات نماز مثل اذان و اقامه و نیز بیان مطالب تاریخی مثل تاریخچه قبله و تغییر آن بپردازند که برای کودکان جذاب و شیرین باشد.[13]

پرداختن به آموزش برخی دیگر از مفاهیم دینی شیوه‌های خاص خود را دارند ، البته باید از نظمی‌خاص برخوردار باشند . آموزش اصول دین و دلایل ساده ای برای آنها پرداختن به خداشناسی ، معاد و وقوع و ضرورت آن ، نبوت و نیاز انسان به آن ، راههای شناسایی پیامبران ،امامت و عدل از دیگر مسائل است و مهم علاقه مند کردن کودک به خدای پیامبران و امامان است.

همچنین آموزش مسائل اخلاقی به روش الگویی و غیر مستقیم ولی فعال باشد. آموزشهایی درباره مسجد ،وضو ،زیارات ،‌حج ، اعیاد دینی ،‌روزه ، امر به معروف و نهی از منکر ،‌خمس و کمک های مالی نیز بسیار مهم است که مجال بحث در اینجا نمی‌باشد.

 

[1] فریاد گر توحید، موسسه انتشاراتی انصاری، قم 1379، ص 56

[2] ناثر باهنر، در جاهای مختلف

[3] عبدالعظیم کریمی. صص 96-97

[4] عبدالکریم مرگهی،روشهای تربین دینی، ؟ فرهنگی یاس، 1380، پ 8، ص 42

[5] ر.ک؟ رجبعلی مطلومی، گاهی در مسیر تربیت اسلامی، شر آفاق، 1358، ص 210

[6] ز.ک، شکوه نوابی نژاد، سه گفتار درباره راهنمایی  تربیت فرزندان ، انتشارات انجمن اولیا مربیان ،پاییز 72 صص 55،54

[7] ناصر باهنر ، صص109-108

[8] – همان ، در جاهای مختلف

[9] – همان ، صص 175-173

[10] – ناصر باهنر ،‌صص 246-242

[11] – همان ، صص 246-242

[12] – ر .ک، ناصر باهنر ، صص 260-258

[13] – ر. ک. همان ، صص 265-262

این تکه ای از پایان نامه رایگان رشته روانشناسی و علوم تربیتی

با موضوع :

پایان نامه آموزش مفاهیم دینی به کودکان (13-6) سال با تاکید بر نماز ، دعا و قرآن 50صفحه

می باشد برای دیدن بقیه قسمت ها می توانید از قسمت بالای سایت کلمه کلیدی مورد نظر را سرچ کنید

Untitled

سایت ما حاوی تعداد زیادی پایان نامه رایگان در رشته روانشناسی و علوم تربیتی و مشاوره (هم در مقطع کارشناسی و هم در مقطع کارشناسی ارشد)می باشد

می توانید از قسمت دسته بندی که در بالای سایت قرار دارد بقیه پایان نامه ها را هم ببینید و از متن کامل آنها استفاده نمایید البته ممکن است بعضی از متون موقع انتقال از فایل ورد به هم بریزد یا عکس ها درج نشود برای دانلود پایان نامه ها با فرمت ورد به همراه تمام پیوست ها به لینک زیر مراجعه کنید:

در سایت مرجع دانلود پایان نامه می توانید صدها پایان نامه رافقط با داشتن یک پسورد  دانلود کنید و به متن کامل آنها دسترسی بدون محدودیت داشته باشید. برای جزییات بیشتر اینجا کلیک کنید 

سایت فوق (payanname.net) قوی ترین سایت در زمینه دانلود پایان نامه است 

کافیست عبارت

دانلود پایان نامه

را در گوگل سرچ کنید

خواهید دید که گوگل این سایت را به عنوان اولین گزینه معرفی می کند 

برای دانلود متن کامل پایان نامه های جدید کارشناسی ارشد روانشناسی و علوم تربیتی  می توانید لینک های زیر را هم ببینید :

قسمت اول لیست پایان نامه های دانلودی رشته روانشناسی و علوم تربیتی  176 پایان نامه

قسمت دوم لیست پایان نامه های دانلودی رشته روانشناسی و علوم تربیتی  163 پایان نامه

قسمت سوم لیست پایان نامه های دانلودی رشته روانشناسی و علوم تربیتی  208 پایان نامه

قسمت چهارم لیست پایان نامه های دانلودی رشته روانشناسی و علوم تربیتی  214 پایان نامه

قسمت پنجم لیست پایان نامه های دانلودی رشته روانشناسی و علوم تربیتی  222 پایان نامه

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *