ژانویه 5

همبستگی پیرسون

ن طبقات ارتفاعی مختلف تفاوت معنی‌داری آماری را نشان نداد. میزان شاخص‌های غنای مارگالف و منهینیک نیز در ارتفاعات مختلف اختلاف معنی‌دار آماری نداشتند. میزان شاخص یکنواختی در ارتفاعات مختلف دارای تفاوت معنی‌دار آماری بود، بطوریکه با افزایش ارتفاع از سطح دریا شاخص یکنواختی نیز افزایش نشان داد (جدول۴- ۹). بررسی شاخص‌های تنوع شانون-وینر و سیمپسون و شاخص یکنواختی پیلو در جهات مختلف جغرافیایی نشان داد که از لحاظ این شاخصها در جهات مختلف جغرافیایی اختلاف معنی‌دار آماری وجود ندارد. اما از لحاظ میزان شاخص‌های غنای مارگالف و منهینیک بین جهات مختلف جغرافیایی اختلاف معنی‌داری وجود دارد، طوریکه میزان این شاخصها در دامنه‌‌ی شمال شرقی بیشترین مقدار و در دامنه‌‌ی جنوب‌غربی کمترین مقدار را دارد (جدول۴- ۹). همچنین نتایج نشان داد که میزان شاخص‌ تنوع شانون وینر در طبقه پایین شیب (۳۰-۱۰%) کمترین و در طبقه بالای شیب (۷۰-۵۰%) بیشترین مقدار را دارد و همچنین میزان شاخص تنوع سیمپسون در شیبهای بالا نسبت به شیبهای پایین بیشتر است. از لحاظ شاخص‌های غنای مارگالف و منهینیک بین طبقات مختلف شیب اختلاف معنی‌دار آماری مشاهده نشد. شاخص یکنواختی نیز در شیب‌های بالا بیشترین مقدار را دارد (جدول۴- ۹).

جدول ۴-۹- مقایسه میانگین شاخصهای تنوع زیستی در ارتفاع از سطح دریا، جهات جغرافیایی و شیب‌های مختلف
کلاسه‌های مختلف

شاخص تنوع
شاخص غنا
شاخص‌یکنواختی

شانون وینر
سیمپسون
مارگالف
منهینیک
پیلو
ارتفاع‌از سطح دریا
(متر)
۲۲۵۰-۲۱۰۰
a35/0±۵۶/۲
۰۴/۰±۸۵/۰b
۶۴/۶ ±۱/۱a
۴۷/۲ ±۶/۰a
۷۱/۰ ±۷/۰ b

۲۴۰۰-۲۲۵۱
a36/0±۶۸/۲
۰۴/۰±۸۷/۰b
۵۱/۶ ± ۳/۱a
a 6/0 ±۴۱/۲
۷۴/۰ ± ۰۸/۰ab

۲۵۵۰-۲۴۰۱
a26/0±۸۲/۲
۹/۰ ±۰۲/۰a
۳۸/۶ ± ۳/۱a
۴۷/۲ ± ۵/۰a
۷۹/۰ ±۰۵/۰ a
جهت
جغرافیایی

جنوب غربی
۵۴/۲ ±۲۹/۰a
۸۵/۰ ±۰۴/۰a
۰۳/۶ ± ۲/۱ b
۲/۲ ±۴۸/۰ b
۷۲/۰ ±۶/۰ a

شمال غربی
۸۱/۲ ±۳۶/۰a
۸۹/۰ ±۰۳/۰ a
۷۴/۶ ± ۸/۰ab
۵/۲ ±۵۹/۰ ab
۷۸/۰ ±۰۹/۰ a

شمالی
۷۲/۲ ±۳/۰ a
۸۶/۰ ±۰۴/۰ a
۸۵/۶ ±۲/۱ ab
۶/۲ ±۵۳/۰ ab
۷۵/۰ ± ۱ a

شمال شرقی
۷۸/۲ ±۳/۰ a
۸۸/۰ ±۰۳/۰ a
۳۶/۷ ± ۲/۱ a
۷۲/۲ ±۸۵/۰ a
۷۵/۰ ± ۷/۰ a
شیب (%)
۳۰-۱۰
۴/۲ ±۲۸/۰ b
۸۴/۰ ± ۰۴/۰b
۳۷/۶ ± ۱/۱ a
۲۷/۲ ±۵۸/۰ a
۶۹/۰ ±۰۵/۰b

۵۰-۳۱
۷/۲ ±۳۵/۰ b
۸۸/۰ ± ۰۳a
۷۵/۶ ± ۳/۱ a
۵۵/۲ ±۶/۰ a
۷۶/۰ ±۰۷/۰a

۷۰-۵۱
۸/۲ ±۲۸/۰ a
۹/۰ ± ۰۳/۰ a
۰۱/۶ ± ۳۲/۱a
۴۸/۲ ±۵۶/۰ a
۸۱/۰ ±۰۵/۰ a
*حروف متفاوت نشان دهنده تفاوت معنی‌داری بر اساس آزمون دانکن در سطح ۵ درصد می‌باشد. اعداد بعد از ±انحراف معیار می‌باشد.

۴-۲-۲- نتایج آنالیز همبستگی شاخص‌های تنوع زیستی با طبقات مختلف شیب، جهات جغرافیایی و ارتفاع از سطح دریا
جدول (۴-۱۰) ضرایب همبستگی رتبه‌ای اسپیرمن شاخص‌های تنوع با متغیر‌های ارتفاع از سطح دریا، جهت دامنه و شیب را نشان می‌دهد. همانگونه که در این جدول مشخص است بین شاخص تنوع شانون- وینر با فاکتور ارتفاع از سطح دریا همبستگی معنی‌دار وجود ندارد. اما بین شاخص تنوع سیمپسون با ارتفاع از سطح دریا و شیب همبستگی مثبت و معنی‌دار مشاهده شد. بین شاخص‌های غنای مارگالف و منهینیک با جهت دامنه همبستگی معنی‌دار وجود داشت اما بین این شاخصها با عوامل ارتفاع از سطح دریا و شیب همبستگی معنی‌دار مشاهده نشد. نتایج همچنین نشان داد که شاخص یکنواختی پیلو با ارتفاع از سطح دریا و شیب همبستگی مثبت و معنی‌دار دارد.

درصد شیب
جهت جغرافیایی
ارتفاع ازسطح دریا
شاخص
** ۳۷/۰
ns ۳۱/۰
ns ۲۴/۰
شانون- وینر
تنوع
** ۴۷/۰
ns ۲۶/۰
* ۳۱/۰
سیمپسون

۰۳/۰ ns
** ۳۹/۰
۰۵/۰ ns
مارگالف
غنا
ns 19/0
* ۴/۰
ns 01/0-
منهینیک

**۴۹/۰
۲/۰ ns
۳۲/۰*
پایلو
یکنواختی
جدول ۴-۱۰- ضرایب همبستگی شاخص‌های تنوع با طبقات مختلف شیب، جهات جغرافیایی و ارتفاع از سطح
** معرف معنی‌داری بودن در سطح ۱ درصد، * معنی‌دار بودن در سطح ۵ درصد و ns عدم معنی‌داری

۴-۲-۳-نتایج آنالیز همبستگی شاخص‌های تنوع زیستی با متغیرهای محیطی
به منظور بررسی همبستگی شاخص‌های تنوع زیستی با متغیرهای محیطی (خاک و توپوگرافی) از همبستگی پیرسون استفاده گردید. با توجه به نتایج مشخص گردید که شاخص غنای منهینیک با درصد پوشش علفی، ازت کل و سیلت درشت همبستگی منفی دارد. شاخص یکنواختی پایلو با متغیرهای درصد پوشش علفی، ازت کل و سیلت درشت همبستگی منفی و با نسبت C/N خاک همبستگی مثبت دارد. شاخص‌های تنوع شانون-وینر نیز با ازت کل همبستگی منفی دارد و با سیلت درشت و درصد پوشش علفی همبستگی مثبت دارد. شاخص سیمپسون تنها با پوشش علفی همبستگی مثبت دارد و با دیگر فاکتورها همبستگی معنی‌داری نداشت. درصد پوشش سنگی نیز با تمامی شاخص‌های زیستی همبستگی مثبت داشت جدول (۴-۱۱).

جدول ۴-۱۱- نتایج همبستگی شاخص‌های تنوع زیستی با عوامل محیطی
شاخصها
متغیرهای محیطی
تنوع
غنا
یکنواختی

شانون وینر
سیمپسون
مارگالف
منهینیک
پایلو
آهک
۰۷/۰-ns
۰۲/۰ ns
۰۰۴/۰- ns
۱/۰- ns
۰۸/۰- ns
ماده آلی
۱/۰ ns
۱۶/۰ ns
۰۰۶/۰- ns
۰۹/۰ ns
۱۷/۰ ns
فسفر
۱/۰ ns
۰۳/۰ ns
۰۲/۰- ns
۶/۰ ns
۶/۰ ns
پتاسیم
۰۵/۰ ns
۱۵/۰ ns
۱۴/۰ ns
۱/۰ ns
۱/۰ ns
هدایت الکتریکی
۱۵/۰ ns
۰۳/۰- ns
۰۱/۰ ns
۰۱/۰ ns
۰۶/۰- ns
سدیم تبادلی
۰۱/۰- ns
۰۵/۰- ns
۱/۰ ns
۰۹/۰ ns
۰۳/۰- ns
ماسه
۰۴/۰- ns
۲/۰ ns
۰۳/۰ ns
۱۴/۰- ns
۲/۰ ns
سیلت درشت
۱/۰ *
۰۸/۰- ns
۰۳/۰ ns
۰۸/۰-ns
۰۹/۰-ns
رس
۰۵/۰ ns
۱/۰- ns
۰۳/۰ ns
۰۱/۰ ns
۱/۰- ns
سیلت ریز
۰۵/۰ ns
۲/۰- ns
۱۶/۰- ns
۲۶/۰- *
۲/۰- *
اسیدیته
۲۶/۰- ns
۰۸/۰- ns
۰۳/۰ ns
۱/۰ ns
۱۴/۰- ns
C/N
۱۸/۰ ns
۲۵/۰ ns
۰۳/۰ ns
۱/۰ ns
۲۶/۰*
ازت کل
۳۹/۰-*
۲۳/۰- ns
۲۶/۰- ns
۱۶/۰-*
۲۹/۰-*
درصدپوشش درختی
۲۶/۰- ns
۲/۰- ns
۰۹/۰ ns
۰۱/۰ ns
۰۱/۰- ns
درصد پوشش علفی
۰۳/۰**
۰۳/۰**
۱۵/۰- ns
۴/۰- **
۵/۰-**
درصد لاشبرگ
۴/۰- ns
۴/۰ ns
۰۱/۰- ns
۱/۰ ns
۰۴/۰ ns
درصد پوشش سنگی
۵۲/۰ *
۴۲/۰ **
۲/۰ **
۴۲/۰ **
۵۴/۰ **
ارتفاع از سطح دریا
۲۱/۰- ns
۱۷/۰- ns
۲/۰- ns
۱۸/۰- ns
۱۶/۰ *
جهت جغرافیایی
۲۱/۰- ns
۱۷/۰- ns
۳/۰- **
۲۱/۰- ns
۱۲/۰- ns
درصد شیب
۲۱/۰ ns
۳۶/۰ **
۱۳/۰- ns
۰۳/۰- ns
۳۸/۰ **
**معرف معنی‌دار بودن در سطح ۱ درصد *معنی‌دار بودن در سطح ۵ درصد و علامت ns عدم معنی‌دار است

۴-۲-۴- بحث و نتیجه‌گیری تنوع زیستی
به طور کلی تنوع زیستی به عوامل متعددی وابسته می‌باشد و بر حسب اینکه در چه سطحی (اکوسیستم، گونه، تنوع ژنتیکی) مورد بررسی قرار گیرد دارای معانی و کاربردهای متفاوتی است و در هر یک از سطوح فوق شکل و ترکیب تنوع زیستی از اهمیت بیشتری برخوردار است (مروی مهاجر و فلاح چای، ۱۳۸۴). لذا تنوع زیستی در مجموعه پیچیده‌ای همچون اکوسیستم جنگل که دائم در حال پویایی و توالی است باید با توجه به همه ابعاد آن مورد مطالعه قرار گیرد. نتایج نشان داد که ارتفاع از سطح دریا بر شاخصهای تنوع و یکنواختی تأثیر معنی‌داری دارد. بطوریکه با افزایش ارتفاع از سطح دریا تنوع گونه‌ای و یکنواختی افزایش می‌یابد. این موضوع با یافته‌های نادری و همکاران (۱۳۸۶) مطابقت دارد. ایشان در بررسی خود در مراتع منطقه صدرآباد ندوشن یزد گزارش کردند که با افزایش ارتفاع از سطح دریا تنوع گونه‌ای و یکنواختی افزایش می‌یابد به ‌طوری که در دامنه ارتفاعی ۲۶۰۰-۲۳۰۰ متر از سطح دریا مقدار این فاکتورها بیشتر بوده است. دلیل این امر ممکن است به این خاطر باشد که در منطقه مورد مطالعه به دلیل اینکه ارتفاعات پایین نزدیک به روستای وزگ (منصورآباد) قرار دارند و شغل اکثر مردم روستا دامداری است، بنابراین فشار چرای دام در این مناطق نسبت به مناطق واقع در ارتفاعات بالا بیشتر بوده، لذا تنوع گونه‌ای آن کمتر می‌باشد و با افزایش ارتفاع از سطح دریا و کاهش چرای دام تنوع گونه‌ای افزایش می‌یابد. بررسی‌های زیادی نیز در این زمینه که چرای دام باعث کاهش تنوع گونه‌ای می‌گردد صورت گرفته است (خادم الحسینی، ۱۳۸۹ ؛ هنریکز و همکاران۱۹۷، ۲۰۰۵ ؛ ژائو و همکاران۱۹۸، ۲۰۰۶). پرما و همکاران (۱۳۸۹) نیز در بررسی تنوع گونه‌ای منطقه قلاجه کرمانشاه نتیجه گرفتند که با افزایش ارتفاع از سطح دریا تنوع افزایش می‌یابد و علت آن را وجود شرایط سخت‌تر و دخالت‌های کمتر انسانی در ارتفاعات دانستند. از طرفی با افزایش ارتفاع به دلیل کاهش دما پوشش درختی کمتر شده و به دنبال آن باعث رسیدن نور بیشتری به کف جنگل شده و در نهایت موجب افزایش تنوع می‌شود (میرزایی، ۱۳۸۶). اما در این تحقیق اثر ارتفاع از سطح دریا بر غنا معنی‌دار نبود. بنابراین افزایش تنوع زیستی در ارتفاعات بالا تنها به دلیل تغییر درصد پوششهای مختلف گونه به سبب تغییر دما باشد (میرزایی، ۱۳۸۶). نتایج نشان داد که جهت دامنه تأثیر معنی‌داری بر غنای گونه‌ای دارد به طوری که دامنه شمال‌شرقی بیشترین غنا و دامنه جنوب غربی کمترین مقدار را دارد. دلیل این امر شاید به خاطر این است که به دلیل گرم‌تر بودن دامنه‌های جنوبی فصل چرا در این نواحی زودتر شروع می‌شود و فشار چرای دام در این جهات جغرافیایی در طول فصل رشد بیشتر می‌باشد. این موضوع با یافته‌های مارانون و همکاران (۱۹۹۹)، در اسپانیا و مراکش که بالاتر بودن غنا در دامنه شمالی را بدلیل مدیریت متضاد و فشار شدید چرای دام در دامنه‌های جنوبی بیان کرده‌اند، مطابقت دارد. دلیل دیگر بالاتر بودن غنای گونه‌ای در دامنه شمال شرقی و پس از آن دامنه‌های شمالی و شمال غربی می‌تواند به دلیل مرطوب‌تر بودن این دامنه‌ها نسبت به دامنه جنوب غربی باشد. در رویشگاه‌های گچی بریتانیا نشان داده شده است که موقعیت گونه‌ها بطور قوی با شیب و جهت دامنه در رابطه است زیرا جهت دامنه در میزان انرژی دریافتی خورشید اثر دارد و به تبع آن میزان رطوبت در دامنه‌های جنوبی ۲۰-۱۰ درصد کمتر از دامنه‌های شمالی بود (پرینگ۱۹۹، ۱۹۵۹). هاشمی (۲۰۱۰) نیز به تأثیر جهت بر تنوع گونه‌های گیاهی تأکید دارد و نتیجه‌گیری کرد که دامنه‌های شمالی دارای تنوع بیشتری نسبت به دیگر دامنه‌ها می‌باشد. این موضوع توسط استرنبرگ۲۰۰(۲۰۰۱)، نیز گزارش شده است. در این مطالعه همچنین مشخص گردید که درصد شیب بر شاخص‌های تنوع اثر معنی‌داری داشته، به طوری که شاخص تنوع شانون-وینر و سیمپسون با افزایش شیب افزایش و همچنین با افزایش شیب، یکنواختی نیز افزایش می‌یابد که این موضوع با یافته‌های نادری و همکاران (۱۳۸۶) مبنی بر افزایش مقدار تنوع در شی
ب‌های بالا مطابقت دارد. به دلیل اینکه معمولاً در شیب‌های بالا فشار چرای دام کمتر می‌باشد بنابراین مقدار تنوع زیستی گیاهی در آنها بالاتر می‌باشد. رضوی و همکاران (۱۳۸۸)، نیز در بررسی تنوع زیستی در جنگل تحقیقاتی واز در شمال ایران گزارش کردند که با افزایش درصد شیب تنوع زیستی و یکنواختی افزایش یافتند که علت این امر را تخریب بیش از حد توده‌های جنگلی در شیب‌های پایین و حذف این عوامل مخرب در شیب‌های بالاتر ذکر کرده‌اند. با توجه به جدول (۴-۷) حداکثر مقدار تنوع شانون-وینر و سیمپسون به ترتیب ۵/۳ و ۹۵/۰ بود و همچنین با توجه به محدوده این شاخص‌ها می‌توان اینطور بیان کرد که منطقه از تنوع بالایی برخوردار است. فخیمی ابرقویی و مصداقی (۱۳۸۹) در بررسی تنوع گونه‌ای منطقه صدرآباد ندوشن یزد با توجه به مقدار عددی تنوع شانون-وینر (۰۰۷/۳) بیان نمودند که تنوع گونه‌ای منطقه در حد مطلوب است. آلیلاگن۲۰۱ و همکاران (۲۰۰۷) در بررسی تنوع زیستی جنگلهای طبیعی در زیگی۲۰۲ در شمال غربی اتیوپی، مقدار شاخص شانون-وینر را ۷۲/۳ محاسبه کردند و بیان کردند که منطقه مورد مطالعه در مقایسه با دیگر مناطق جنگلی واقع در اتیوپی از تنوع بالایی برخوردار است. نتایج همچنین نشان داد که تنوع شانون-وینر با سیلت و پوشش علفی همبستگی مثبت دارد. سیلت خاک باعث حضور بیشتر گونه‌ها می‌شود به این خاطر که سیلت سبب ذخیره بیشتر آب در محدوده پراکنش گیاهان می‌شود. مهدوی و همکاران (۱۳۸۹) نیز به چنین نتیجه مشابهی رسیدند. همچنین شاخص غنای منهینیک با ازت، میزان سیلت خاک و پوشش علفی همبستگی دارد. لئقلین و همکاران۲۰۳ (۲۰۰۷) در بررسی غنای گونه‌ای و ویژگی‌های خاک در جنگلهایPinus ponderosa بیان کردند که ازت کل، میزان سیلت خاک و پوشش علفی با غنای گونه‌ای ارتباط دارد.

۴-۳- نتایج زادآوری گونه‌های درختی و درختچه‌ای
در منطقه مورد مطالعه، زادآوری مربوط به ۱۴ گونه درختی و درختچه‌ای شامل گونه‌های زبان گنجشگ، بلوط ایرانی، شن، گلابی وحشی، بنه، ارژن، دافنه، کیکم، گیلاس وحشی، شیرخشت، زالزالک، تنگرس، رز وحشی و آلبالو وحشی وجود داشت. نتایج نشان می‌دهد که گونه‌های ارژن و گیلاس وحشی بیشترین میزان تراکم زادآوری و گونه آلبالو وحشی کمترین میزان زادآوری را در بین گونه‌های موجود در منطقه مورد مطالعه دارند (جدول ۴-۱۲).

جدول۴-۱۲-نتایج زادآوری گونه‌های درختی و درختچه‌ای موجود در پلاتهای مورد مطالعه
گونه
نام فارسی
فرم‌رویشی
‌زادآوری (در هکتار)
Fraxinus rotundifolia Mill.
زبان گنجشک
درخت
۱۲/۵
Quercus brantii Lindl.
بلوط ایرانی
درخت
۳۳/۹۷
Lonicera nummularifolia J. & sp
پلاخور (شن)
درخت
۸۴/۷۶
Pyrus communis L.
گلابی وحشی
درخت
۶۵/۸۹
Pistacia atlantica
چاتلانقوش (بنه)
درخت
۸۱/۱۵۸
Amygdalus reuter



همه حقوق محفوظ است

Posted ژانویه 5, 2019 by mitra4--javid in category "پایان نامه ها و مقالات

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *