آگوست 6

منظر، استراتژیک، مابین، به‌عنوان، امتیازی

موافقت استاد راهنما در قالب جداول مقایسات زوجی گنجانده شد تا این شاخص‏ها برای هر یک از فرآیندها امتیازدهی و رتبه‏بندی شوند. ازنظر خبرگان و کارشناسان مرتبط (جدای از جامعه پاسخگوی نهایی) در طراحی اولیه پرسشنامه بهره گرفته شد و پس از تائید استاد راهنما، پرسشنامه مذکور در سطح اعضای کمیته کارت امتیازی متوازن سازمان و خبرگان سیستم توزیع شد. پرسشنامه‏ها در قالب جداول مقایسه دو‏به‏دوی شاخص‏ها توزیع شدند. یک جدول شامل شاخص‏های وجه فرآیندهای داخلی و دیگری شامل شاخص‏های وجه رشد و یادگیری بود‏ه است، درحالی‌که در هر جدول شاخص‏ها به ازای یکی از فرآیندهای اصلی نسبت به یکدیگر مقایسه و بر مبنای متغیرهای زبانی، که در بخش 3-2-3 عنوان و درجدول 3-1 ارائه گردید، قیاس و پاسخ داده می‏شوند. درنتیجه با وجود 7 فرآیند اصلی، 14 جدول دوگانه شامل 147 سوال در اختیار هر صاحب‏نظر قرار گرفت.
با توزیع هر پرسشنامه، یک وقت مصاحبه از هر صاحب‏نظر گرفته شد تا اطلاعات لازم جهت پاسخ‏دهی به سوالات و چارچوب موضوع، برای آن‏ها شرح داده شود. پس از ارائه توضیحات لازم و پاسخ به پرسش‏های صاحب‏نظران، طی یک بازه 3 هفته‏ای پاسخ‏ها گردآوری گردید. درمجموع 20 پرسشنامه در سطح سازمان، در اختیار مدیران، اعضای کمیته کارت امتیازی متوازن و متخصصان قرار گرفت. از این تعداد 4 پاسخ گردآوری گردید، که به دلیل گذشت 3 هفته و کمبود وقت، پژوهش با مبنا قرار دادن همین تعداد پاسخ، ادامه یافت. از این 4 پاسخ‏دهنده 3 نفر دارای تحصیلات فوق‏لیسانس و یک نفر دارای مدرک لیسانس بوده است. رده سنی پاسخ‏دهندگان بین 30 الی 45 سال متغیر بوده است. دو نفر از پاسخ‏دهندگان دارای سابقه کاری بیش از 20 سال و دو نفر دیگر دارای سابقه کاری بین 10 الی 15 سال بودند. همه افراد دارای مدرک تحصیلی مهندسی صنایع می‏باشند. سه نفر دارای سمت مدیر در سازمان و یک نفر دارای سمت جانشین مدیر هستند.
جدول 4- 1- کارت امتیازی سازمان (دو بعد فرآیندهای داخلی و رشد و یادگیری)
وجوه کارت امتیازی متوازن
سنجه‏ها
1. وجه فرآیندهای داخلی
1-1. تطابق زمان‌بندی
تحقق برنامه
1-2. توسعه زنجیره تامین
مشارکت‌های استراتژیک با پیمانکاران
1-3. افزایش عمق ساخت
محصولات ساخته‌شده
1-4. بهبود مدیریت دعاوی
تحقق دعویa
2. وجه رشد و یادگیری
2-1. توسعه جانشین پروری
نسبت جانشین‌های تربیت‌شده
2-2. ارتقای تکنولوژی کنترل و مدیریت اطلاعاتb
نسبت نرم‌افزارهای بهره‌برداری شده
2-3. افزایش رضایت کارکنان
میزان رضایت
2-4. توسعه مدیریت دانش
تجربیات و دانش‌های ثبت‌شده
2-5. افزایش بهره‌وری منابع انسانی
بهره‌وری نیروی انسانی
2-6. افزایش مهارت‌های تخصصی
سرانه آموزش مهارت‌های عمومی مدیران
a: Claim
b: Information Control Technology (ICT)
نظرات خبرگان جمع‎‏آوری و در قالب مقایسات زوجی زبانی، با استفاده از جدول 3- 1 به جداول مقایسات زوجی با اعداد فازی تبدیل شد. با توجه به تعداد بالای جداول مقایسات زوجی حاصل، از میانگین حسابی جهت برآورد نظرات در قالب یک جدول استفاده می‏شود (چانگ، 1996). جهت سهولت در نمایش جداول و محاسبات آتی، از علامت‏های اختصاری معرفی‌شده در جدول 4-2 استفاده‌شده است.
جدول 4- 2- علامت‏های اختصاری به‌کاررفته در محاسبات
شاخص‏های منظر رشد و یادگیری
شاخص‏های منظر فرآیندهای داخلی
تهیه پیشنهاد مذاکره/مناقصه و عقد قرارداد
نسبت جانشین‏های تربیت‏شده
Y1
X1
طرح‏ریزی و سازمان‏دهی
نسبت نرم‏افزارهای بهره‏برداری شده
Y2
مشارکت‏های استراتژیک با پیمانکاران
طراحی
میزان رضایت کارکنان
Y3
X3
تامین
تجربیات و دانش‏های ثبت‏شده
Y4
تحقق دعوی
X4
علمیات اجرایی در کارگاه
بهره‏وری نیروی انسانی
Y5
راه‏اندازی و صحه‏گذاری
P6
سرانه آموزش مهارت‏های عمومی مدیران
Y6
تحویل گارانتی
P7
میانگین هندسی نظرات خبرگان، در پیوست الف آورده شده است.
در ادامه با واردکردن اطلاعات جدول میانگین هندسی نظرات گردآوری‌شده در برنامه‏ای محاسباتی مبتنی بر تکنیک FEAHP (معادلات 2-9 الی 2-17) که با استفاده از نرم‏افزار متمتیکا نوشته ‌شده است، وزن شاخص‏ها به ازای فرآیندهای کلیدی استخراج می‏شود که در جدول 4- 3 و جدول 4- 4 برای دو بعد فرآیندهای داخلی و رشد و یادگیری قابل‌مشاهده می‏باشد (جهت سهولت از علامت‏های اختصاری معرفی‌شده در جدول 4-2 استفاده شده است):
جدول 4- 3- اوزان شاخص‏ها در هر یک از فرآیندهای اصلی در بعد فرآیندهای داخلی
0.383
جدول 4- 4- اوزان شاخص‏ها در هر یک از فرآیندهای اصلی در بعد رشد و یادگیری
با توجه به اوزان موجود در جداول 4-3 و 4-4 می‏توان یک مقیاس کلی برای تعیین اهمیت شاخص‏ها با توجه به وزن آن‎‏ها تعیین کرد. در یک جمع‏بندی از جداول 4-3 و 4-4 سه رابطه 4-1 الی 4-3 برای دسته‏بندی میزان اهمیت شاخص‌ها در فرآیند مدنظر، در نظر گرفته می‏شوند:
[ وزن شاخص 0.3 ] = شاخص با اهمیت بالا (4-1)
[ 0.2 وزن شاخص 0.3 ] = شاخص با اهمیت متوسط (4-2)
[ 0.2 وزن شاخص ] = شاخص با اهمیت کم (4-3)
شاخص‏هایی که در رابطه 4-1 صدق می‏کنند با رنگ قرمز و به‌عنوان اولویت اول در هر فرآیند و شاخص‏هایی که در معادله 4-2 صدق می‏کنند با رنگ قهوه‏ای و به‌عنوان اولویت دوم در هر فرآیند، در جدول 4-3 و 4-4 مشخص‌شده‌اند.
4-4-2- تعیین فرآیندهای کلیدی و بررسی صحت ارتباطات حاصل‌شده
با انجام تحلیل FEAHP در نرم‏افزار متمتیکا، نتایج نهایی استخراج و سپس فرآیندهای کلیدی به همراه اهداف استراتژیک، دو‏به‏دو نسبت به شاخص‏های تاثیرگذار مقایسه و ارتباطات دوبه‏دوی آن‏ها استخراج می‏گردد. با اولویت‏بندی شاخص‏ها در جداول 4-3 و 4-4، اولویت‏های اول و دوم در یک ستون افقی همانند جدول 4-5 (بالا) قرار می‏گیرند. از طرف دیگر اهداف استراتژیک با شاخص‏های متناظر خود در یک ستون عمودی (سمت راست جدول 4-5) قرار می‏گیرند. هدف شناسایی فرآیندها و اهداف با شاخص‏‏ یا شاخص‏های یکسان و متناظر می‏باشد تا از این منظر، اهداف منظر فرآیندهای داخلی با بیشترین تمرکز فرآیندی مشخص شوند و از طرف دیگر، فرآیندهایی که نقش پررنگ‏تری در تحقق اهداف دارند شناسایی گردند. همچنین در بعد رشد و یادگیری، اهدافی که تمرکز بیشتری را بر پشتیبانی فرآیندها دارند شناسایی می‏شوند.
هر یک از شاخص‏های فرآیندی در ردیف بالا، به سمت پایین ادامه می‏یابند تا در راستای شاخص‏های متناظر و یکسان از اهداف استراتژیک قرار گیرند. برای مثال شاخص Y1 از فرآیند P1 به سمت پایین ادامه می‏یابد تا در راستای هدف 2-1 با شاخص متناظر Y1 قرار گیرد. سپس این ارتباط دوبه‏دو با توجه به اولویت شاخص مدنظر با علامت × برای اولویت‏های اولیه ‏و علامت و برای اولویت‏های دوم نشان‌گذاری می‏شوند ( با توجه به اهمیت بالای شاخص Y1 و دارا بودن اولویت اول، علامت × درج‌شده است).
جدول 4- 5- تعیین ارتباط‏های مابین فرآیندها و اهداف استراتژیک
X1, X3, X2
Y4, Y1
X1, X4
Y4, Y6
X2, X3
Y2, Y4
X1, X3
Y1, Y4
Y1, Y6
1. بعد فرآیندهای داخلی
هدف 1-1
هدف 1-2
هدف 1-3
هدف 1-4
2. بعد رشد و یادگیری
هدف 2-1
هدف 2-2
هدف 2-3
هدف 2-4
هدف 2-5
هدف 2-6
با ترسیم روابط مابین فرآیندهای اصلی و اهداف استراتژیک سازمان در جدول 4-5، حال در گام بعدی، با در نظر گرفتن مفروضات و روندهای سازمان، این روابط بررسی و میزان صحت و کفایت آن‏ها مشخص ‏می‏شود.
4-4-3- بررسی کفایت روابط
در این مرحله، روابط موجود در جدول 4-5 از گام 4-4-2 بررسی و تحلیل می‏شوند. ابتدا اولویت‏های اول و سپس اولویت‏های دوم در تحلیل روابط در نظر گرفته می‏شوند. پیش از شروع، تکرار یک نکته الزامی است. همان‌طور که در بخش 4-2-2 ذکر شد، اهداف و سنجه‏های منظرهای مالی و مشتری در یک کارت امتیازی متوازن، پیامدهای مطلوب یک استراتژی موفق را نشان می‏دهند؛ درعین‌حال اهداف و سنجه‏های منظر فرآیندهای داخلی، نحوه اجرای استراتژی را توصیف می‏کنند و در کنار آن منظر رشد و یادگیری، به‌عنوان توانمند‏سازها و پشتیبان، این اجرا را تقویت می‏کنند و بهبود فرآیندهای کلیدی را پیش می‏برند. لذا جدول 4-5 نیز بر پایه‏ی این استدلال بررسی می‏شود که، فرآیندهای اصلی تعریف‌شده در نقشه فرآیندی، درواقع در جهت شکل‏گیری و دست‏یابی به اهداف منظر فرآیندهای داخلی از کارت امتیازی متوازن اجرا می‏شوند و دستیابی به سنجه‏های این اهداف و تحقق آن‏ها سبب دستیابی سازمان به اهداف کلان استراتژیک خود می‏شود. از طرفی با در نظر گرفتن نقش توانمند‏ساز و پشتیبان منظر رشد و یادگیری، اهداف این منظر فرآیندهای داخلی را در راستای تحقق اهداف کلان پشتیبانی می‏کنند و بالطبع این اهداف می‏بایستی در راستای پشتیبانی فرآیندهای اصلی، در راستای تحقق اهداف منظر فرآیندهای داخلی باشند.
با اولویت‏بندی شاخص‏ها در بخش 4-4-2 و ترسیم روابط در جدول 4-5 گام بعدی تفسیر روابط می‏باشد. هدف شناسایی فرآیندها و اهداف با شاخص‏‏ یا شاخص‏های یکسان و متناظر می‏باشد تا از این منظر، اهداف منظر فرآیندهای داخلی با بیشترین تمرکز فرآیندی مشخص شوند و از طرف دیگر، فرآیندهایی که نقش پررنگ‏تری در تحقق اهداف دارند شناسایی گردند. همچنین در بعد رشد و یادگیری، اهدافی که تمرکز بیشتری را بر پشتیبانی فرآیندها دارند شناسایی می‏شوند.
تعدد اولویت‏های اول در راستای یک هدف از منظر فرآیندهای داخلی می‏تواند بیانگر نقش به‏سزای آن هدف در تحقق اهداف استراتژیک سازمانی باشد و همین امر برای اهداف منظر رشد و یادگیری اهم آن هدف را در پشتیبانی فرآیندهای سازمانی نشان می‏دهد. همچنین در یک ستون عمودی برای فرآیندها، تعدد علامت‏های × بازگوکننده نقش مهم فرآیند مذکور به‌عنوان یک فرآیند اصلی جهت تحقق اهداف در سازمان می‏باشد. اولویت‎‏های دوم نشان‌گذاری شده اهمیت نسبی اهداف متناظر در ستون‏های افقی و فرآیندهای متناظر در ستون‏ها عمودی را در سازمان بازگو می‏کنند.
با در نظر گرفتن اولویت‏های اولیه و مطالب مذکور، روابط زیر در بعد فرآیندهای داخلی از جدول 4-5 قابل‌استخراج است:
• تقریبا تمام فرآیندهای اصلی (به‌جز فرآیند تامین یا P4) در درجه اول، در راستای تحقق هدف 1-1 (تطابق زمان‌بندی) اجرا می‏شوند. درنتیجه می‏توان این هدف را مهم‏ترین هدف منظر فرآیندهای داخلی تلقی کرد.
• اهداف 1-3 (توسعه زنجیره تامین) و 1-2 (افزایش عمق ساخت)، در درجه بعدی با دارا بودن یک شاخص متناظر به ترتیب با فرآیندهای P2 (طرح‏ریزی و سازمان‏دهی) و P4 (تامین) با اولویت اول، از اهمیت بالایی برخوردار می‏باشند. با در نظر گرفتن اولویت‏‏های دوم، هدف 1-3 اولویت بیش‏تری در قیاس با دو هدف 1-2 و 1-4 دارد.
• هدف 1-4 (بهبود مدیریت دعاوی) درجه اولویت پایین‏تری در قیاس با سه هدف دیگر داشته که با دو فرآیند طراحی و راه‏اندازی و صحه‏گذاری با درجه اولویت متوسط دنبال می‏شود.
• فرآیند P2 یا طرح‏ریزی و ساخت، با تاثیرگذاری بر 3 هدف از اهداف منظر فرآیندهای داخلی، از اهمیت به‏سزایی به‌عنوان یک فرآیند اصلی برخوردار می‏باشد. همچنین فرآیند P1 یا تهیه پیشنهاد مذاکره و مناقصه، از اهمیت کمتری مابین فرآیندهای اصلی در تحقق اهداف استراتژیک برخوردار است. سایر فرآیند‏ها دارای اهمیت یکسانی می‏باشند.
در بعد رشد و یادگیری روابط زیر را می‏توان مشاهده کرد:
• هدف 2-1 (توسعه جانشین‏ پروری)، با بیش‏ترین اولویت‏، به‌عنوان مهم‏ترین عامل پشتیبانی اهداف منظر فرآیندهای داخلی و فرآیندهای اصلی (ازجمله فرآیندهای P1، P2، P5، P6 و P7) تلقی می‏شود
• هدف 2-4 (توسعه مدیریت دانش) در اولویت‏ دوم و در راستای پشتیبانی از فرآیندهای P2 و P3 در درجه اول و فرآیندهای P4، P5 و P7 در درجه دوم قرار دارد.
• هدف 2-2 (ارتقای ICT) و هدف 2-6 (افزایش مهارت‏های تخصصی)، در میان اهداف مذکور در این بعد، در اولویت بعدی قرار دارند. هدف 2-2 در اولویت اول خود، فرآیند P4 (تامین) و هدف 2-6 به‌عنوان اولویت دوم سه فرآیند P1، P3 و P6 (به ترتیب تهیه پیشنهاد مذاکره، تامین و راه‏اندازی و صحه‌گذاری) را پشتیبانی می‏کند.
• اهداف 2-3 (افزایش رضایت کارکنان) و 2-5 (افزایش بهره‏وری منابع انسانی)، همان‌طور که مشهود است در ارتباط نزدیکی با هیچ‌یک از فرآیندهای اصلی قرار ندارند.
• مابین فرآیندهای اصلی ارائه‌شده، فرآیند P1 از پشتیبانی کمتری مابین سایر فرآیندها برخوردار است (که با توجه به نقش کم‏رنگ آن در تحقق اهداف منظر فرآیندهای داخلی قابل پیش‏بینی می‏باشد).
حال با مشخص شدن روابط موجود در جدول، به بررسی آن‏ها پرداخته می‏شود. ابتدا لازم است ذکر شود که سازمان فرآب همان‌طور که در بخش 4-4-1 گفته شد، تحت عناوین پیمانکار EPC و پیمانکار EPCF پروژه‏های خود را پیش می‏برد. لذا برخی از اهداف تعریف‌شده در کارت امتیازی متوازن، با مصاحبه‏هایی که با مدیران ذی‌ربط و طراحان کارت امتیازی صورت گرفت، در مجموعه فرآب به‌عنوان یک پیمانکار EPCF دنبال می‏شوند که دارای نقشه فرآیندی مختص خود می‏باشد. ازآنجاکه فرآیندهای بررسی‌شده در این پژوهش جزء فرآیندهای اصلی فرآب به‌عنوان یک پیمانکار EPC بوده است، لذا عدم وجود روابط دوگانه با اهداف مرتبط با پروژه‏های EPCF و عدم پشتیبانی آن‏ها بسیار طبیعی خواهد بود.
اهداف تعریف‌شده در منظر فرآیندهای داخلی که در درجه اول، مرتبط با پروژه‏های EPCF می‏باشد، دو هدف توسعه زنجیره تامین و بهبود دعاوی می‏باشند. با ذکر این نکته و بررسی روابط استخراجی در بالا، عدم وجود رابطه‏های دوبه‏دو این دو هدف با فرآیندهای اصلی، در جدول 4-5 قابل توجیه می‏باشد.
دو هدف دیگر، تطابق زمان‌بندی و افزایش عمق ساخت، با مشورت‏هایی که با مدیران و متخصصان حوزه صورت گرفت، سازمان را در راستای تحقق وعده‏های خود، کسب رضایت کارفرمایان (به‌خصوص در مورد پروژه‏های موجود در کشور‏های خارجی) کمک کرده و می‏تواند به برند‏سازی و معتبر ساختن نام سازمان در جهت کسب پروژه‏های بعدی یاری کند. همچنین افزایش عمق ساخت، می‏تواند فعالیت‏های سازمان را در راستای بومی‏سازی (به‌خصوص در مورد تحریم‏های اخیر کشور، که سازمان را به دلیل همکاری‏های گسترده‏اش در گذشته با پیمانکاران خارجی، دچار بحران و آشفتگی کرده بوده است) توسعه بخشیده و در کنار آن سازمان، خود به‌عنوان یک تامین کننده، بازار پروژه‏های متنوع را در دست بگیرد. درنتیجه ارتباط تنگاتنگ این دو هدف با بیش‏تر فرآیندهای اصلی قابل توجیه می‏باشد.
با تهیه یک پرسشنامه حاوی تفاسیر بالا، میزان رضایت‏بخش بودن روابط استخراجی از جداول بالا، از صاحب‏نظرانی که در مرحله اول حضور داشتند، موردسنجش قرار گرفت. سوالات پرسشنامه برگرفته از تفاسیر بیان‌شده در این بخش می‏باشند. هر سوال ضمن بیان یک جمله حاوی یکی از نتایج حاصل از جدول 4-5، میزان موافقت صاحب‏نظر را از 0 تا 10 امتیازدهی می‏کند. عدد 0 به معنای عدم موافقت و عدد 10 به معنای موافقت کامل می‏باشد. پرسشنامه توزیع‌شده، در پیوست ب قابل‌مشاهده می‏باشد.
روابط تشریح شده در 16 جمله قابل‌بیان است. از 4 صاحب‏نظر پاسخ‏دهنده در مرحله اول درخواست شد به هر یک از این جملات، بنا به میزان موافقت و یا عدم موافقت خود بین 0 الی 10، امتیازدهی کنند.
با گردآوری پرسشنامه‏های توزیع‌شده، میانگین‏ حسابی امتیازهای ارائه‌شده به هر جمله محاسبه شد. امتیازهای متناظر با هر سوال در جدول 4- 6 قابل‌مشاهده می‏باشد.
جدول 4- 6- میانگین حسابی امتیاز‏ها به روابط مابین اهداف استراتژیک و فرآیندهای اصلی
میانگین امتیاز
بررسی امتیازهای ارائه‌شده، بیانگر صحت و کفایت مطلوب روابط استخراجی از جدول 4-5، مابین اهداف استراتژیک دو منظر فرآیندهای داخلی و رشد و یادگیری با فرآیندهای اصلی می‏باشد. تمام موارد، دارای امتیازی بیش‏تر و یا مساوی حد متوسط می‏باشند که می‏تواند بیانگر مطلوبیت کلی روابط استخراجی باشد. با توجه به توضیحات ارائه‌شده و رایزنی‏های صورت گرفته با متخصصان سازمان، روابط از کفایت و صحت لازم برخوردار بوده و نقشه راه سازمان را با روابط ترسیم شده مابین اهداف استراتژیک و فرآیندهای اصلی، به‌خوبی نمایش می‏دهد. در شکل 4-2 روابط حاصل از جدول 4-5 به شکل شماتیک نشان داده شده است. فلش‏های پررنگ نمایانگر روابط با اولویت اول و فلش‏های خط‏چین، معرف روابط با اولویت دوم مابین اهداف و فرآیندهای سازمان می‏باشد.
شکل 4- 2-روابط حاصل مابین اهداف استراتژیک و فرآیندهای اصلی
4-4-4- طراحی مجدد نقشه فرآیندی
در این مرحله، با استفاده از فرآیندهای اصلی سازمان و مقایسه آن‏ها با فرآیندهای مشابه دسته‌بندی‌شده در چارچوب PCF، شاخص‏های کلیدی هر یک با یکدیگر مقایسه می‏شود و میزان انطباق فرآیندهای سازمان با استاندارد PCF بررسی می‏گردد.
جهت مقایسه فرآیندهای اصلی با چارچوب PCF، چارچوب استاندارد مرتبط با سازمان‏های خدماتی (نظیر تولید برق، آب آشامیدنی و لوله‏کشی) ویرایش 6.1.0 استفاده شده است. ویرایش‏های مختلف این چارچوب در فرمت‏های پی‌دی‌اف و اکسل قابل بهره‏برداری می‏باشد. در این چارچوب‏‏ها فرآیندها بسته به نوع صنعت، در گروه‏های مختلف دسته‌بندی‌شده‌اند. چارچوب مرتبط با سازمان‏های خدماتی شامل 13 زیرگروه می‏باشد.
در ادامه هر یک از فرآیندهای اصلی سازمان فرآب با چارچوب PCF تطابق داده‌شده و فرآیندهای مشابه در PCF جهت مطالعه شاخص‏های عملکرد فرآیندی برگزیده می‏شوند. جدول 4- 7 نمایشگر انتخاب‏های صورت گرفته می‏باشد. هر یک از گروه‏های فرآیندی در PCF



همه حقوق محفوظ است

Posted آگوست 6, 2018 by 92 in category "مقالات

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *