آگوست 6

منظر، استراتژیک، مابین، به‌عنوان، امتیازی

موافقت استاد راهنما در قالب جداول مقایسات زوجی گنجانده شد تا این شاخص‏ها برای هر یک از فرآیندها امتیازدهی و رتبه‏بندی شوند. ازنظر خبرگان و کارشناسان مرتبط (جدای از جامعه پاسخگوی نهایی) در طراحی اولیه پرسشنامه بهره گرفته شد و پس از تائید استاد راهنما، پرسشنامه مذکور در سطح اعضای کمیته کارت امتیازی متوازن سازمان و خبرگان سیستم توزیع شد. پرسشنامه‏ها در قالب جداول مقایسه دو‏به‏دوی شاخص‏ها توزیع شدند. یک جدول شامل شاخص‏های وجه فرآیندهای داخلی و دیگری شامل شاخص‏های وجه رشد و یادگیری بود‏ه است، درحالی‌که در هر جدول شاخص‏ها به ازای یکی از فرآیندهای اصلی نسبت به یکدیگر مقایسه و بر مبنای متغیرهای زبانی، که در بخش 3-2-3 عنوان و درجدول 3-1 ارائه گردید، قیاس و پاسخ داده می‏شوند. درنتیجه با وجود 7 فرآیند اصلی، 14 جدول دوگانه شامل 147 سوال در اختیار هر صاحب‏نظر قرار گرفت.
با توزیع هر پرسشنامه، یک وقت مصاحبه از هر صاحب‏نظر گرفته شد تا اطلاعات لازم جهت پاسخ‏دهی به سوالات و چارچوب موضوع، برای آن‏ها شرح داده شود. پس از ارائه توضیحات لازم و پاسخ به پرسش‏های صاحب‏نظران، طی یک بازه 3 هفته‏ای پاسخ‏ها گردآوری گردید. درمجموع 20 پرسشنامه در سطح سازمان، در اختیار مدیران، اعضای کمیته کارت امتیازی متوازن و متخصصان قرار گرفت. از این تعداد 4 پاسخ گردآوری گردید، که به دلیل گذشت 3 هفته و کمبود وقت، پژوهش با مبنا قرار دادن همین تعداد پاسخ، ادامه یافت. از این 4 پاسخ‏دهنده 3 نفر دارای تحصیلات فوق‏لیسانس و یک نفر دارای مدرک لیسانس بوده است. رده سنی پاسخ‏دهندگان بین 30 الی 45 سال متغیر بوده است. دو نفر از پاسخ‏دهندگان دارای سابقه کاری بیش از 20 سال و دو نفر دیگر دارای سابقه کاری بین 10 الی 15 سال بودند. همه افراد دارای مدرک تحصیلی مهندسی صنایع می‏باشند. سه نفر دارای سمت مدیر در سازمان و یک نفر دارای سمت جانشین مدیر هستند.
جدول 4- 1- کارت امتیازی سازمان (دو بعد فرآیندهای داخلی و رشد و یادگیری)
وجوه کارت امتیازی متوازن
سنجه‏ها
1. وجه فرآیندهای داخلی
1-1. تطابق زمان‌بندی
تحقق برنامه
1-2. توسعه زنجیره تامین
مشارکت‌های استراتژیک با پیمانکاران
1-3. افزایش عمق ساخت
محصولات ساخته‌شده
1-4. بهبود مدیریت دعاوی
تحقق دعویa
2. وجه رشد و یادگیری
2-1. توسعه جانشین پروری
نسبت جانشین‌های تربیت‌شده
2-2. ارتقای تکنولوژی کنترل و مدیریت اطلاعاتb
نسبت نرم‌افزارهای بهره‌برداری شده
2-3. افزایش رضایت کارکنان
میزان رضایت
2-4. توسعه مدیریت دانش
تجربیات و دانش‌های ثبت‌شده
2-5. افزایش بهره‌وری منابع انسانی
بهره‌وری نیروی انسانی
2-6. افزایش مهارت‌های تخصصی
سرانه آموزش مهارت‌های عمومی مدیران
a: Claim
b: Information Control Technology (ICT)
نظرات خبرگان جمع‎‏آوری و در قالب مقایسات زوجی زبانی، با استفاده از جدول 3- 1 به جداول مقایسات زوجی با اعداد فازی تبدیل شد. با توجه به تعداد بالای جداول مقایسات زوجی حاصل، از میانگین حسابی جهت برآورد نظرات در قالب یک جدول استفاده می‏شود (چانگ، 1996). جهت سهولت در نمایش جداول و محاسبات آتی، از علامت‏های اختصاری معرفی‌شده در جدول 4-2 استفاده‌شده است.
جدول 4- 2- علامت‏های اختصاری به‌کاررفته در محاسبات
شاخص‏های منظر رشد و یادگیری
شاخص‏های منظر فرآیندهای داخلی
تهیه پیشنهاد مذاکره/مناقصه و عقد قرارداد
نسبت جانشین‏های تربیت‏شده
Y1
X1
طرح‏ریزی و سازمان‏دهی
نسبت نرم‏افزارهای بهره‏برداری شده
Y2
مشارکت‏های استراتژیک با پیمانکاران
طراحی
میزان رضایت کارکنان
Y3
X3
تامین
تجربیات و دانش‏های ثبت‏شده
Y4
تحقق دعوی
X4
علمیات اجرایی در کارگاه
بهره‏وری نیروی انسانی
Y5
راه‏اندازی و صحه‏گذاری
P6
سرانه آموزش مهارت‏های عمومی مدیران
Y6
تحویل گارانتی
P7
میانگین هندسی نظرات خبرگان، در پیوست الف آورده شده است.
در ادامه با واردکردن اطلاعات جدول میانگین هندسی نظرات گردآوری‌شده در برنامه‏ای محاسباتی مبتنی بر تکنیک FEAHP (معادلات 2-9 الی 2-17) که با استفاده از نرم‏افزار متمتیکا نوشته ‌شده است، وزن شاخص‏ها به ازای فرآیندهای کلیدی استخراج می‏شود که در جدول 4- 3 و جدول 4- 4 برای دو بعد فرآیندهای داخلی و رشد و یادگیری قابل‌مشاهده می‏باشد (جهت سهولت از علامت‏های اختصاری معرفی‌شده در جدول 4-2 استفاده شده است):
جدول 4- 3- اوزان شاخص‏ها در هر یک از فرآیندهای اصلی در بعد فرآیندهای داخلی
0.383
جدول 4- 4- اوزان شاخص‏ها در هر یک از فرآیندهای اصلی در بعد رشد و یادگیری
با توجه به اوزان موجود در جداول 4-3 و 4-4 می‏توان یک مقیاس کلی برای تعیین اهمیت شاخص‏ها با توجه به وزن آن‎‏ها تعیین کرد. در یک جمع‏بندی از جداول 4-3 و 4-4 سه رابطه 4-1 الی 4-3 برای دسته‏بندی میزان اهمیت شاخص‌ها در فرآیند مدنظر، در نظر گرفته می‏شوند:
[ وزن شاخص 0.3 ] = شاخص با اهمیت بالا (4-1)
[ 0.2 وزن شاخص 0.3 ] = شاخص با اهمیت متوسط (4-2)
[ 0.2 وزن شاخص ] = شاخص با اهمیت کم (4-3)
شاخص‏هایی که در رابطه 4-1 صدق می‏کنند با رنگ قرمز و به‌عنوان اولویت اول در هر فرآیند و شاخص‏هایی که در معادله 4-2 صدق می‏کنند با رنگ قهوه‏ای و به‌عنوان اولویت دوم در هر فرآیند، در جدول 4-3 و 4-4 مشخص‌شده‌اند.
4-4-2- تعیین فرآیندهای کلیدی و بررسی صحت ارتباطات حاصل‌شده
با انجام تحلیل FEAHP در نرم‏افزار متمتیکا، نتایج نهایی استخراج و سپس فرآیندهای کلیدی به همراه اهداف استراتژیک، دو‏به‏دو نسبت به شاخص‏های تاثیرگذار مقایسه و ارتباطات دوبه‏دوی آن‏ها استخراج می‏گردد. با اولویت‏بندی شاخص‏ها در جداول 4-3 و 4-4، اولویت‏های اول و دوم در یک ستون افقی همانند جدول 4-5 (بالا) قرار می‏گیرند. از طرف دیگر اهداف استراتژیک با شاخص‏های متناظر خود در یک ستون عمودی (سمت راست جدول 4-5) قرار می‏گیرند. هدف شناسایی فرآیندها و اهداف با شاخص‏‏ یا شاخص‏های یکسان و متناظر می‏باشد تا از این منظر، اهداف منظر فرآیندهای داخلی با بیشترین تمرکز فرآیندی مشخص شوند و از طرف دیگر، فرآیندهایی که نقش پررنگ‏تری در تحقق اهداف دارند شناسایی گردند. همچنین در بعد رشد و یادگیری، اهدافی که تمرکز بیشتری را بر پشتیبانی فرآیندها دارند شناسایی می‏شوند.
هر یک از شاخص‏های فرآیندی در ردیف بالا، به سمت پایین ادامه می‏یابند تا در راستای شاخص‏های متناظر و یکسان از اهداف استراتژیک قرار گیرند. برای مثال شاخص Y1 از فرآیند P1 به سمت پایین ادامه می‏یابد تا در راستای هدف 2-1 با شاخص متناظر Y1 قرار گیرد. سپس این ارتباط دوبه‏دو با توجه به اولویت شاخص مدنظر با علامت × برای اولویت‏های اولیه ‏و علامت و برای اولویت‏های دوم نشان‌گذاری می‏شوند ( با توجه به اهمیت بالای شاخص Y1 و دارا بودن اولویت اول، علامت × درج‌شده است).
جدول 4- 5- تعیین ارتباط‏های مابین فرآیندها و اهداف استراتژیک
X1, X3, X2
Y4, Y1
X1, X4
Y4, Y6
X2, X3
Y2, Y4
X1, X3
Y1, Y4
Y1, Y6
1. بعد فرآیندهای داخلی
هدف 1-1
هدف 1-2
هدف 1-3
هدف 1-4
2. بعد رشد و یادگیری
هدف 2-1
هدف 2-2
هدف 2-3
هدف 2-4
هدف 2-5
هدف 2-6
با ترسیم روابط مابین فرآیندهای اصلی و اهداف استراتژیک سازمان در جدول 4-5، حال در گام بعدی، با در نظر گرفتن مفروضات و روندهای سازمان، این روابط بررسی و میزان صحت و کفایت آن‏ها مشخص ‏می‏شود.
4-4-3- بررسی کفایت روابط
در این مرحله، روابط موجود در جدول 4-5 از گام 4-4-2 بررسی و تحلیل می‏شوند. ابتدا اولویت‏های اول و سپس اولویت‏های دوم در تحلیل روابط در نظر گرفته می‏شوند. پیش از شروع، تکرار یک نکته الزامی است. همان‌طور که در بخش 4-2-2 ذکر شد، اهداف و سنجه‏های منظرهای مالی و مشتری در یک کارت امتیازی متوازن، پیامدهای مطلوب یک استراتژی موفق را نشان می‏دهند؛ درعین‌حال اهداف و سنجه‏های منظر فرآیندهای داخلی، نحوه اجرای استراتژی را توصیف می‏کنند و در کنار آن منظر رشد و یادگیری، به‌عنوان توانمند‏سازها و پشتیبان، این اجرا را تقویت می‏کنند و بهبود فرآیندهای کلیدی را پیش می‏برند. لذا جدول 4-5 نیز بر پایه‏ی این استدلال بررسی می‏شود که، فرآیندهای اصلی تعریف‌شده در نقشه فرآیندی، درواقع در جهت شکل‏گیری و دست‏یابی به اهداف منظر فرآیندهای داخلی از کارت امتیازی متوازن اجرا می‏شوند و دستیابی به سنجه‏های این اهداف و تحقق آن‏ها سبب دستیابی سازمان به اهداف کلان استراتژیک خود می‏شود. از طرفی با در نظر گرفتن نقش توانمند‏ساز و پشتیبان منظر رشد و یادگیری، اهداف این منظر فرآیندهای داخلی را در راستای تحقق اهداف کلان پشتیبانی می‏کنند و بالطبع این اهداف می‏بایستی در راستای پشتیبانی فرآیندهای اصلی، در راستای تحقق اهداف منظر فرآیندهای داخلی باشند.
با اولویت‏بندی شاخص‏ها در بخش 4-4-2 و ترسیم روابط در جدول 4-5 گام بعدی تفسیر روابط می‏باشد. هدف شناسایی فرآیندها و اهداف با شاخص‏‏ یا شاخص‏های یکسان و متناظر می‏باشد تا از این منظر، اهداف منظر فرآیندهای داخلی با بیشترین تمرکز فرآیندی مشخص شوند و از طرف دیگر، فرآیندهایی که نقش پررنگ‏تری در تحقق اهداف دارند شناسایی گردند. همچنین در بعد رشد و یادگیری، اهدافی که تمرکز بیشتری را بر پشتیبانی فرآیندها دارند شناسایی می‏شوند.
تعدد اولویت‏های اول در راستای یک هدف از منظر فرآیندهای داخلی می‏تواند بیانگر نقش به‏سزای آن هدف در تحقق اهداف استراتژیک سازمانی باشد و همین امر برای اهداف منظر رشد و یادگیری اهم آن هدف را در پشتیبانی فرآیندهای سازمانی نشان می‏دهد. همچنین در یک ستون عمودی برای فرآیندها، تعدد علامت‏های × بازگوکننده نقش مهم فرآیند مذکور به‌عنوان یک فرآیند اصلی جهت تحقق اهداف در سازمان می‏باشد. اولویت‎‏های دوم نشان‌گذاری شده اهمیت نسبی اهداف متناظر در ستون‏های افقی و فرآیندهای متناظر در ستون‏ها عمودی را در سازمان بازگو می‏کنند.
با در نظر گرفتن اولویت‏های اولیه و مطالب مذکور، روابط زیر در بعد فرآیندهای داخلی از جدول 4-5 قابل‌استخراج است:
• تقریبا تمام فرآیندهای اصلی (به‌جز فرآیند تامین یا P4) در درجه اول، در راستای تحقق هدف 1-1 (تطابق زمان‌بندی) اجرا می‏شوند. درنتیجه می‏توان این هدف را مهم‏ترین هدف منظر فرآیندهای داخلی تلقی کرد.
• اهداف 1-3 (توسعه زنجیره تامین) و 1-2 (افزایش عمق ساخت)، در درجه بعدی با دارا بودن یک شاخص متناظر به ترتیب با فرآیندهای P2 (طرح‏ریزی و سازمان‏دهی) و P4 (تامین) با اولویت اول، از اهمیت بالایی برخوردار می‏باشند. با در نظر گرفتن اولویت‏‏های دوم، هدف 1-3 اولویت بیش‏تری در قیاس با دو هدف 1-2 و 1-4 دارد.
• هدف 1-4 (بهبود مدیریت دعاوی) درجه اولویت پایین‏تری در قیاس با سه هدف دیگر داشته که با دو فرآیند طراحی و راه‏اندازی و صحه‏گذاری با درجه اولویت متوسط دنبال می‏شود.
• فرآیند P2 یا طرح‏ریزی و ساخت، با تاثیرگذاری بر 3 هدف از اهداف منظر فرآیندهای داخلی، از اهمیت به‏سزایی به‌عنوان یک فرآیند اصلی برخوردار می‏باشد. همچنین فرآیند P1 یا تهیه پیشنهاد مذاکره و مناقصه، از اهمیت کمتری مابین فرآیندهای اصلی در تحقق اهداف استراتژیک برخوردار است. سایر فرآیند‏ها دارای اهمیت یکسانی می‏باشند.
در بعد رشد و یادگیری روابط زیر را می‏توان مشاهده کرد:
• هدف 2-1 (توسعه جانشین‏ پروری)، با بیش‏ترین اولویت‏، به‌عنوان مهم‏ترین عامل پشتیبانی اهداف منظر فرآیندهای داخلی و فرآیندهای اصلی (ازجمله فرآیندهای P1، P2، P5، P6 و P7) تلقی می‏شود
• هدف 2-4 (توسعه مدیریت دانش) در اولویت‏ دوم و در راستای پشتیبانی از فرآیندهای P2 و P3 در درجه اول و فرآیندهای P4، P5 و P7 در درجه دوم قرار دارد.
• هدف 2-2 (ارتقای ICT) و هدف 2-6 (افزایش مهارت‏های تخصصی)، در میان اهداف مذکور در این بعد، در اولویت بعدی قرار دارند. هدف 2-2 در اولویت اول خود، فرآیند P4 (تامین) و هدف 2-6 به‌عنوان اولویت دوم سه فرآیند P1، P3 و P6 (به ترتیب تهیه پیشنهاد مذاکره، تامین و راه‏اندازی و صحه‌گذاری) را پشتیبانی می‏کند.
• اهداف 2-3 (افزایش رضایت کارکنان) و 2-5 (افزایش بهره‏وری منابع انسانی)، همان‌طور که مشهود است در ارتباط نزدیکی با هیچ‌یک از فرآیندهای اصلی قرار ندارند.
• مابین فرآیندهای اصلی ارائه‌شده، فرآیند P1 از پشتیبانی کمتری مابین سایر فرآیندها برخوردار است (که با توجه به نقش کم‏رنگ آن در تحقق اهداف منظر فرآیندهای داخلی قابل پیش‏بینی می‏باشد).
حال با مشخص شدن روابط موجود در جدول، به بررسی آن‏ها پرداخته می‏شود. ابتدا لازم است ذکر شود که سازمان فرآب همان‌طور که در بخش 4-4-1 گفته شد، تحت عناوین پیمانکار EPC و پیمانکار EPCF پروژه‏های خود را پیش می‏برد. لذا برخی از اهداف تعریف‌شده در کارت امتیازی متوازن، با مصاحبه‏هایی که با مدیران ذی‌ربط و طراحان کارت امتیازی صورت گرفت، در مجموعه فرآب به‌عنوان یک پیمانکار EPCF دنبال می‏شوند که دارای نقشه فرآیندی مختص خود می‏باشد. ازآنجاکه فرآیندهای بررسی‌شده در این پژوهش جزء فرآیندهای اصلی فرآب به‌عنوان یک پیمانکار EPC بوده است، لذا عدم وجود روابط دوگانه با اهداف مرتبط با پروژه‏های EPCF و عدم پشتیبانی آن‏ها بسیار طبیعی خواهد بود.
اهداف تعریف‌شده در منظر فرآیندهای داخلی که در درجه اول، مرتبط با پروژه‏های EPCF می‏باشد، دو هدف توسعه زنجیره تامین و بهبود دعاوی می‏باشند. با ذکر این نکته و بررسی روابط استخراجی در بالا، عدم وجود رابطه‏های دوبه‏دو این دو هدف با فرآیندهای اصلی، در جدول 4-5 قابل توجیه می‏باشد.
دو هدف دیگر، تطابق زمان‌بندی و افزایش عمق ساخت، با مشورت‏هایی که با مدیران و متخصصان حوزه صورت گرفت، سازمان را در راستای تحقق وعده‏های خود، کسب رضایت کارفرمایان (به‌خصوص در مورد پروژه‏های موجود در کشور‏های خارجی) کمک کرده و می‏تواند به برند‏سازی و معتبر ساختن نام سازمان در جهت کسب پروژه‏های بعدی یاری کند. همچنین افزایش عمق ساخت، می‏تواند فعالیت‏های سازمان را در راستای بومی‏سازی (به‌خصوص در مورد تحریم‏های اخیر کشور، که سازمان را به دلیل همکاری‏های گسترده‏اش در گذشته با پیمانکاران خارجی، دچار بحران و آشفتگی کرده بوده است) توسعه بخشیده و در کنار آن سازمان، خود به‌عنوان یک تامین کننده، بازار پروژه‏های متنوع را در دست بگیرد. درنتیجه ارتباط تنگاتنگ این دو هدف با بیش‏تر فرآیندهای اصلی قابل توجیه می‏باشد.
با تهیه یک پرسشنامه حاوی تفاسیر بالا، میزان رضایت‏بخش بودن روابط استخراجی از جداول بالا، از صاحب‏نظرانی که در مرحله اول حضور داشتند، موردسنجش قرار گرفت. سوالات پرسشنامه برگرفته از تفاسیر بیان‌شده در این بخش می‏باشند. هر سوال ضمن بیان یک جمله حاوی یکی از نتایج حاصل از جدول 4-5، میزان موافقت صاحب‏نظر را از 0 تا 10 امتیازدهی می‏کند. عدد 0 به معنای عدم موافقت و عدد 10 به معنای موافقت کامل می‏باشد. پرسشنامه توزیع‌شده، در پیوست ب قابل‌مشاهده می‏باشد.
روابط تشریح شده در 16 جمله قابل‌بیان است. از 4 صاحب‏نظر پاسخ‏دهنده در مرحله اول درخواست شد به هر یک از این جملات، بنا به میزان موافقت و یا عدم موافقت خود بین 0 الی 10، امتیازدهی کنند.
با گردآوری پرسشنامه‏های توزیع‌شده، میانگین‏ حسابی امتیازهای ارائه‌شده به هر جمله محاسبه شد. امتیازهای متناظر با هر سوال در جدول 4- 6 قابل‌مشاهده می‏باشد.
جدول 4- 6- میانگین حسابی امتیاز‏ها به روابط مابین اهداف استراتژیک و فرآیندهای اصلی
میانگین امتیاز
بررسی امتیازهای ارائه‌شده، بیانگر صحت و کفایت مطلوب روابط استخراجی از جدول 4-5، مابین اهداف استراتژیک دو منظر فرآیندهای داخلی و رشد و یادگیری با فرآیندهای اصلی می‏باشد. تمام موارد، دارای امتیازی بیش‏تر و یا مساوی حد متوسط می‏باشند که می‏تواند بیانگر مطلوبیت کلی روابط استخراجی باشد. با توجه به توضیحات ارائه‌شده و رایزنی‏های صورت گرفته با متخصصان سازمان، روابط از کفایت و صحت لازم برخوردار بوده و نقشه راه سازمان را با روابط ترسیم شده مابین اهداف استراتژیک و فرآیندهای اصلی، به‌خوبی نمایش می‏دهد. در شکل 4-2 روابط حاصل از جدول 4-5 به شکل شماتیک نشان داده شده است. فلش‏های پررنگ نمایانگر روابط با اولویت اول و فلش‏های خط‏چین، معرف روابط با اولویت دوم مابین اهداف و فرآیندهای سازمان می‏باشد.
شکل 4- 2-روابط حاصل مابین اهداف استراتژیک و فرآیندهای اصلی
4-4-4- طراحی مجدد نقشه فرآیندی
در این مرحله، با استفاده از فرآیندهای اصلی سازمان و مقایسه آن‏ها با فرآیندهای مشابه دسته‌بندی‌شده در چارچوب PCF، شاخص‏های کلیدی هر یک با یکدیگر مقایسه می‏شود و میزان انطباق فرآیندهای سازمان با استاندارد PCF بررسی می‏گردد.
جهت مقایسه فرآیندهای اصلی با چارچوب PCF، چارچوب استاندارد مرتبط با سازمان‏های خدماتی (نظیر تولید برق، آب آشامیدنی و لوله‏کشی) ویرایش 6.1.0 استفاده شده است. ویرایش‏های مختلف این چارچوب در فرمت‏های پی‌دی‌اف و اکسل قابل بهره‏برداری می‏باشد. در این چارچوب‏‏ها فرآیندها بسته به نوع صنعت، در گروه‏های مختلف دسته‌بندی‌شده‌اند. چارچوب مرتبط با سازمان‏های خدماتی شامل 13 زیرگروه می‏باشد.
در ادامه هر یک از فرآیندهای اصلی سازمان فرآب با چارچوب PCF تطابق داده‌شده و فرآیندهای مشابه در PCF جهت مطالعه شاخص‏های عملکرد فرآیندی برگزیده می‏شوند. جدول 4- 7 نمایشگر انتخاب‏های صورت گرفته می‏باشد. هر یک از گروه‏های فرآیندی در PCF



Copyright 2018. All rights reserved.

Posted آگوست 6, 2018 by 92 in category "مقالات

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *