سپتامبر 2

که، این، می‌شود، برای، یا

ر خوب و با هوشی بود ، گذراندن امتحان را تحمیلی نسبت به خود می‌دانست و به محض این که به سوالات امتحانی نظری می‌افکند ، به شدت عصبانی شده ورقه سفید را با عصبانیت به روی میز استاد می‌انداخت و از جلسه بیرون می‌رفت .

بعد از این عمل پشیمان شده ، تعجب می‌کرد که چرا دست به این کار زده است زیرا او واقعاً میل داشت که در دروس خود نمرات عالی به دست آورد .

 

رویای روز [15]

رویای روز عبارت است از ارضاء احتیاجات و آرزوها ، به وسیله تخیل در بیداری . این مکانیزم وسیله‌ایست برای فرار از مشکلات زندگی و پناه بردن به عالم تخیل که در آن ، موانع و ناکامیها حتی الامکان تقلیل یافته یا وجود ندارد و این وسیله‌ایست برای از بین بردن تعارض و محرومیت .گ

رویای روز را همه افراد بشر به عنوان یک مکانیزم سازگاری به کار می‌برند ،زیرا به وسیله آن از ناراحتی‌های روانی کاسته و می‌توانند حالت خوش آیند و مطلوبی را ایجاد کنند .

اثر مطلوبی که رویای روز در روحیه‌ی شخص به جای می‌گذارد مشابه تاثیری است که خواب بعد از ظهر در تقلیل خستگی جسمانی دارد .

بنابراین رویای روز ، امری است کاملاً طبیعی و مطلوب ، مشروط بر اینکه به مقدار معتدل از آن استفاده شود .

افراد معمولاً به رویای روز به منظور برآوردن احتیاجات محروم شده‌ی خود دست می‌زنند . مثلاً اگر شخصی میل دارد در نظر دیگران محبوب باشد ولی مردم به او نظر خوبی ندارند ، سعی می‌کند که در عالم تخیل خود را محبوب همه پندارد و بدین وسیله ارضاء خاطر به دست آورد .

به همین منوال اگر شخصی احساس حقارت می‌کند و طالب قدرت است ولی نمی‌تواند به مقصود خود برسد ، سعی خواهد کرد که درعالم خیال خود را شخصی قوی و با اراده تصور نموده ، از این راه شدت از شدت احساس محرومیت و حقارت خود بکاهد .

انواع رویای روز

یکی از انواع رویای روز آنست که در آن ، شخص خود را قهرمانی پیروز می‌پندارد ، بدین معنی که درعالم خیال خود را قهرمان در ورزش یا سیاست یا علم تصور نموده کم کم به خود می‌قبولاند که دیگران از او که قهرمان بزرگی است تجلیل می‌کنند و نام او را در تاریخ برای ابد ثبت می‌نمایند .

نوع دیگر رویای روز آنست که شخص درعالم خیال خود را قهرمانی فداکار فرض کرده تمام بلایای زندگی را به جان خریداری می‌نماید .

این گونه رویا در اشخاص مازوکیست [16]بیشتر دیده می‌شود و در اطفال نیز اغلب مشاهده می‌گردد .

کودکی که احساس می‌کند اولیاء نسبت به او بی‌رحمی می‌نمایند ممکن است درعالم خیال خود را مریض یا حتی مرده پنداشته ، و اولیاء خود را ببیند که در مرگش زاری می‌نمایند .

غالباً این گونه رویا ،‌نسبت به رویای قهرمان پیروز که در بالا ذکر شد ، خطرات بیشتری برای شخص در بر دارد ، زیرا که در آن احساس عناد و پرخاشگری نسبت به خود شخص بود و ممکن است به خود آسیب رساند .

در رویا روز اغلب افکار و پندار ما متوجه اموری است که به آن علاقمندیم طبیعتاً مشکلات ما بیشتر مورد علاقه‌امان است ، زیرا آنها نتیجه محرومیت‌ها و ناکامی‌ها هستند . بنابراین با دانستن مضمون‌ها و ماهیت رویای روز ، می‌توان به نوع و درجه‌ی محرومیت افراد پی برد .

هر چه ناکامی بیشتر بوده و شخص کمتر قادر به برآوردن تمنیات خود در دنیای واقعی باشد ، میل او به پناه بردن به عالم تخیل افزایش می‌یابد و اگر این عمل تنها وسیله‌ی ارضاء آرزوها و احتیاجات شخص گردد ، منجر به امراض روانی و بخصوص شیزوفرنی خواهد شد .

دراین بیماری شخص به قدری متوسل به تخیلات شده است که اکنون نمی‌تواند به درستی میان عالم واقعیت و دنیای تخیل را تشخیص دهد .

 

بازگشت [17]

بازگشت عبارت است از عقب نشینی از مشکلات زندگی به وسیله‌ی بازگشت به مراحل اولیه و ساده‌تر رفتار و یا متوسل شدن به رفتارهایی که شخص در گذشته انجام داده است فردی که از این مکانیسم زیاد استفاده می‌کند ، اعتقاد دارد که قادر به حل مشکلات موجود نیست ، او به خاطر می آورد آن هنگام که کودکی بیش نبوده ، رفتار شاداب‌تر و موفقیت‌آمیزتری داشته است . بنابراین او خود می‌پرسد که چرا به زمانهای شادی و پیروزی برنگردد.

تمایل به بازگشت در هر فردی موجود است و معمولاً خاطرات شیرین ، سهل‌تر به خاطر می آید تا خاطرات آزاردهنده . افراد مسن فکر می‌کنند که دوران کودکی آنها خیلی دلپذیر بوده است در صورتی که ممکن است چنین نبوده باشد و بنابراین تصور است که آنها گاهی آرزو می‌کنند تا به دوران جوانی بازگردند .

فردی که بیش از حد از مکانیزم بازگشت استفاده می‌کند ، معمولاً شخصی درون‌گرا و تلقین ‌ناپذیر است و حس اعتماد به نفس در او کم است ، بنابراین قادر به دوست داشتن و سازگاری با دیگران نیست .

این گونه افراد خیلی دیر و به آشکار عقاید دیگران را می‌پذیرند و به هیچ وجه تمایل به فرا گرفتن تجارب جدید ندارند ،‌حتی به واسطه عدم اطمینان به خود ، سعی می‌کنند تا از برخورد با موقعیت‌های نو ،‌دوری گزینند .

شخص که در استفاده از مکانیزم بازگشت افراط کند ، دائماً به گذشته نگریسته ، از آینده به سختی می‌هراسد .

البته همه‌ی افراد بشر تا اندازه‌ای از آینده ترس دارند و عموماً به گذشته متوسل می‌گردند زیرا آنچه گذشته است مشخص‌تر ، مطمئن‌تر و آشکارتر است نسبت به آنچه که در آینده ممکن است اتفاق افتد . شخص سالم درحالیکه ممکن است از آینده بهراسد ، میل دارد بدانها که سرنوشت برای او چه در نظر دارد و بنابراین اغلب با آغوش باز برای مواجه شدن با آن به جلو می‌رود ؛ ولی فردی که زیاد متکی به گذشته است میل به مبارزه و مواجه شدن با آینده ندارد .

در مواردی که شخص بازگشت را تنها راه حل مشکلات میپندارد ، بتدریج تماس خود را از زندگی واقعی بریده به عالم گذشته و بخصوص دوران کودکی پناه می‌برد‌، در نتیجه ممکن است مبتلا به بیماری شیزوفرنی گردد .

در دوران کودکی اگر کار خطایی از ما سربزند کمتر مورد سرزنش و بازخواست قرار می‌گیریم به عبارت دیگر چون بچه هستیم و هنوز بد و خوب را کاملاً نمی‌دانیم لذاعذرموجهی داریم در بزرگی گاهی مرتکب اشتباهات و یا مواجه با مشکلاتی می‌شویم که باید خودمان را حل و فصل نماییم و چون قادر نیستیم لذا به طور ناخودآگاه تمایل پیدا می‌کنیم که ای کاش بچه می‌شدیم و کسی به ما کمک می‌کرد و به عبارت دیگر با مواجه شدن با شکست به عوض اینکه با واقعیت روبرو شویم و مبارزه کنیم عقب نشینی می‌کنیم و به عادات دوران کودکی بر می‌گردیم درست به موقعی که کمک و پشتیبان داشتیم و خواست این آرزوها یا انجام کارها برایمان امکان پذیر بود . عروس جوان که شخصیت رشد نکرده یا نارس دارد با مواجه شدن با مشکلات زندگی به خانه مادرس پناه می‌برد . مکیدن انگشتان در کودکان بزرگسال یک نوع بازگشت به مراحل پایین رشد محسوب می‌شود .در بیماری یک حالت برگشت وجود دارد شخص بیمار مانند بچه ناز می‌:ند ،‌احتیاج به پرستاری دارد و دلش می‌خوهد نازش را بکشند و هر چه می‌خواهد برای او آماده کنند .

صادق هدایت می‌نویسد :« ناخوشی دنیای جدیدی در من تولید کرده دنیایی که در حال سلامت من نمی‌کردم ، حس میکردم بچه شده‌ام مایل بودم مانند بچه‌‌ها راحت و بدون دغدغه بخوابم و مانند بچه‌ها …» شب ادراری در کودکان پس از مدتها کنترل ادرار که اکثراً با آمدن بچه جدید بروز می‌کند یک نوع بازگشت برای جلب محبت پدر و مادر است زیرا کودک احساس طرد شدگی می‌کند و مایل است به دورانی برگردد که دغدغه خاطر نداشته است .

برگشت در بیماری‌های روانی به شدت هر چه تمام‌تر دیده می‌شود . افرادی که وابستگیهای عاطفی زیاد داشته و یا شخصیت نارس و رشد نکرده‌ای دارند زیاد از این مکانیسم استفاده می‌کنند . اسکیزوفرنی که با اختلال شخصیت مشخص می‌شود یک بازگشت تقریباً کامل است به قول آیزنگ بازگشت مانند لشگری میماند که در مقابله با دشمن مواجه با شکست می‌شود و به سنگرهای مستحکم قبلی خود عقب نشینی می‌کند . تشایه زیادی بین بازگشت و حالت تثبیت[18] وجود دارد .

در تثبیت رفتار غیر قابل تغییر می‌ماند و کودک را یکی از مراحل رشد شخصیت باقی می‌ماند و عادات و رفتار آن دوره را تکرار می‌کند . مثلاً تثبیت در مرحله دهانی باعث وابستگی بیش از حد و اتکاء به دیگران برای حل مشکلات روزمره می‌شود . تثبیت در مرحله متعددی به عقیده روانکاوان باعث پیدایش شخصیتهای وسواسی می‌شود . فرق بین بازگشت و تثبیت این است که در بازگشت کودک از مراحل بالاتر رشد به مراحل پایین‌تر بر می‌گردد و مثلاً شب ادراری را از سر میگیرد ولی تثبیت از بدو کودکی شب‌ادراری فیزیولوژیک ادامه داشته و قطع نمی‌شود .

به عبارت دیگر بین رفتار و عادت کودک فاصله‌ای وجود ندارد . رفتار تثبیت شده را می‌توان از بین برد به شرطی که رفتار مناسبتری جایگزین آن گردد . اصولاً رفتاری که از ما مرتباً سر می‌زند رفتارهای تثبیت شده است زیرا با انجام این نوع رفتار به نحوی کامجویی ، به هدف رسیدن و ارضا شدن وجود دارد . اگر به حیوانی مرتباً از دریچه‌ای غذا بدهیم حیوان مدتها پس از قطع غذا از آن دریچه باز به طرف دریچه می‌رود و تکرار این عمل همان رفتار تثبیت شده می‌باشد .

عقیده بر این است که اکثر رفتارهای افراد عصبی مثلاً رفتار بیماران وسواسی یک نوع تثبیت شدگی به علت ناکامی است .

در واپس روی فرد تلاش می‌کند برای گریز از تعارض و تنش از مرحله فعلی تحول به سطح پیشین که اضطراب کمتری داشته باز گردد . به نوعی شخص می‌کوشد تا کامبخشی مرحله امن پیشین را تکرار کند واپس روی یا همان بازگشت بهنجار برای احساس آرامش ، خواب ، اوج لذت جنسی اهمیت به سزایی دارد همچنین به شکل اساسی در خلاقیت به شکل توامان دیده می‌شود .

همچنین یکی از روشهای متداول برای مواجهه با ناکامی و اضطراب و حل آنها این است که انسان از یک شیوه رفتار فرار کند و به رفتاری بگراید که رضایتبخش و مطلوبتر است .

فرد در بازگشت به مراحل اولیه رشد ، که مخصوص سنین پایینتر است بر می‌گردد از نمونه‌های معمولی بازگشت می‌توان خوابیدن ، خواب دیدن ، سیگار کشیدن ، گاز گرفتن انگشت ، کودکانه حرف زدن ،مست کردن ، پرخوری ، قانون شکنی ، خشم و عصبانیت را نام برد برخی از این بازگشتها به قدری عادی هستند که به منزله علایم بلوغ به شمار می‌روند ؛ هر گونه گریز از تفکر واقع بینانه و موثر موجب بازگشت می‌شود بازگشت معمولاً عقب نشینی از واقعیت است و گرایش به سوی تخیلات .

 

خیالبافی – رویا پرستی [19]

رویا پرستی هنگامی صورت می‌گیرد که روبرو شدن با واقعیت برای شخص دشوار است لذا در خیال‌ خود دنیا را آن طور که دوست دارد بنا می‌‌کند اصولاً قسمت مهمی از رویاهای انسان جنبه کامجویی و ارضا شدن دارد فانتری در حقیقیت یک حالت رویا در بیداری است .

پس رویا تنها مخصوص خواب نیست بلکه در بیداری نیز اتفاق می‌افتد و به قول معروف دیده بر هم می‌‌نهیم تا خوابهای خوش ببینیم و برای آینده نقشه دلخواه بکشیم .

ثابت شده است که شخص وقتی با شکستهای مختلف روبرو می‌شود تخیلات فریبنده و لذتبخش برای او یک حالت ارضا شدن می‌دهد لذا از اضطراب و ناراحتی کاسته می‌شود مثلاً در امتحان شکست میخورد و در خیال خود سال‌هایی را می‌بیند که قبول شد ه و یا به تجارب پرداخته و موفق شده است داشتن تخیلات مخصوصاً در کودکان امری طبیعی است و اگر از حد طبیعی تجاوز کند و شخص همیشه واقعیت را فراموش و با تخیلات خود خشنود باشد جنبه مرضی به خود می‌گیرد .

خیالپردازی به منظور راه حلی برای تعارض‌ها و ناکامی‌ها به خدمت گرفته می‌شود در این حالت فرد از دیگران کنار گرفته و از ایجاد روابط صمیمی پرهیز می‌کند .

خیال پردازی اولتیتیک : در این مکانیسم فرد از طریق خیال پردازی برای حل تعارض‌ها و کسب رضایت به عقب نشینی اوتیتیک متوسل شده و از صمیمیت بین شخص پرهیز می‌کند و از دوری و فاصله گذاری عاطفی در رابطه به دیگران سود می‌جوید ( کاپلان و سادوک ، 1994، ترجمه پورافکاری ، 1376) .

 

عملی سازی یا گذار به عمل [20]

یک تکانه یا آرزوی ناهشیار به شکل عمل تخلیه می‌شود تا آگاهی از عاطفه همراه آن صورت نگیرد ، تکانه به صورت ناگهانی و انفجاری به سوی عمل جهت داده می‌شود در این حالت خیال‌پرداز‌ی‌های ناهشیار به شکل تکانشی در رفتار تجلی می‌یابند و بدین ترتیب تکانه‌ بازداری نشده بلکه ارضاء می‌شود به عبارتی فرد به خاطر رها شدن از شرکت تنش ایجاد شده در پی افکار و احساس‌های به تعویق افتاده به تکانه تسلیم می‌شود . در این مکانیسم ، اضطراب حاصله از مواجهه با امیال ممنوع شده ، به وسیله اظهار آنها تخفیف می‌یابد . بدین ترتیب میل یا تعارض ناهشیار به منظور پرهیز از اضطراب موجود در عقیده یا عاطفه همراه آن ، به صورت مستقیم ابراز می‌گردد که در واقع نوعی جابه جایی رفتاری از یک موقعیت به موقعیت دیگر است .( احمدوند ، 1373)

 

مجزا سازی[21]

جدایی فکر و تجسم از عواطف همراه با آن و سرکوب کردن آن عواطف .

جداسازی اجتماعی به مفهوم نبود موضوع‌های ارتباطی اشاره دارد . مجزا سازی به گسستگی یا جدایی عقیده از عاطفه همراه با سرکوب شدن آن امیال اطلاق می‌شود( کاپلان و سادوک ، 1994، ترجمه پورافکاری ، 1376)‌

 

فرونشانی [22]

تصمیم هشیارانه یا نیمه هشیارانه برای تعویق ارضاء یک تکانه یا پرداختن به یک تعارض هشیار اجتناب به شکل تعمدی و گذرا صورت می‌گیرد . در این دفاع وجود ناراحتی و مشکل تصدیق می‌شود ولی به طور موقت کنار گذاشته می‌شود .

فرونشانی ، تصمیم هشیار یا نیمه هشیار برای تغییر درتوجه به یک تکانه و یا تعارض هشیار می‌باشد ( وایلانت ، 1977)‌. شخص ممکن است عملاً از پرداختن به موضوعی خودداری کند اما حالت اجتنابی نسبت به آنها ندارد . ناراحتی احساس می‌شود اما با کینه سازی همراه است.(‌کاپلان و سادوک ، 1994، ترجمه پور افکاری ، 1376) .

 

شوخ طبعی

بیان افکار و احساس‌های درونی که ممکن است به شکل مستقیم ایجاد ناراحتی برای خود یا دیگری را فراهم سازند به شکل غیر مستقیم بیان می‌شود از بذله گویی [23]که نوعی جا به جای جهت گریز از مسائل هیجانی است متفاوت است .

شوخ طبعی عبارت است از فراهم کردن امکان ابراز آشکار افکار و احساسات ، بدون ایجاد ناراحتی برای خود و دیگران ، این نوع دفاع تحمل و درعین حال تمرکز بر آنچه که بسیار ناراحت کننده است را فراهم می سازد . این دفاع با بذله گویی که در واقع نوعی جابه جایی جهت گریز از مسایل هیجانی است ، متفاوت می‌باشد .

دوپاره سازی [24]

موضوع‌ها و پدیده‌های بیرونی به دو طبقه « به طور کامل خوب » و « به طور کامل بد » تقسیم‌بندی می‌شوند در این حالت فرد به شکل آونگی بین دو قطب نوسان ناگهانی می‌کند . در این میان خود شخص نیز از این فرایند حرکت بین کرانه‌ها بی‌بهره نیست . تصویر با نیمرخ ثابتی است موضوع ( خود یادگیری ) در زیر آواری از نوسان‌های ناگهانی دفن می‌شود . در این مکانیسم ممکن احساس و تصور فرد نسبت به فرد دیگر کاملاً وارونه می‌شود . نوسان تکراری و افراطی بین خود پنداره‌های متناقض ، یکی از تظاهرات دیگر این مکانیسم است .( کاپلان و سادوک ، 1994، ترجمه پورافکاری ، 1376)

 

جسمانی سازی

تبدیل دفاعی مشتقات روانی به علائم جسمانی به ابراز واکنش از طریق علائم جسمی به جای تظاهرات روانی را بدنی سازی گویند . (‌کاپلان و سادوک ، 1994، ترجمه پور افکاری ، 1376) . پدیده روانشناختی به شکل نشانه‌های جسمانی بیان می‌شود فرد واکنش بر اساس تجلی‌های روانی را اصلاح ندانسته و به جای آن از واکنش‌های جسمانی بهره می‌برد .

 

جنسی سازی[25]

یک موضوع کارکرد هیجانی و رفتاری اهمیت جنسی پیدا می‌کند اهمیتی که پیشتر فاقد آن بوده است بدین ترتیب اضطراب مربوط به تکانه‌های مهار شده و محتوای ممنوعه آن رد می‌شود .

نوع دوستی [26]

نوعی واکنش ارائه سازنده و خنثی است که فرد از رهگذر آن به تجربه‌ای نیابتی دست می‌یابد از خود گذشتگی ارض خود از طریق ارضای دیگری به قیمت متضرر شدن است . بنابراین چون فرد توان ارضای مستقیم نیازهای خود ر ندارد ارضاء به صورت نیابتی و جانشینی رخ می‌دهد بدین ترتیب با حالت کام بخشی ایجاد شده دردیگری همانند سازی می‌شود .

نوع دوستی کاذب نیز مستلزم چشم‌پوشی از ارضاء مستقیم نیازهای غریزی خود برای تسهیل برآورده شدن نیازهای دیگران است و با اغراق و بزرگ‌نمایی حس نوع دوستی نسبت به دیگران تظاهر می‌کند .( مک آدامز ، 1998 ، ترجمه پور افکاری ، 1373 ، به نقل از شریفی 1379) .

پیش‌بینی

فرد برای تحمل ناراحتی‌های درونی احتمالی که ممکن است در آینده روی دهد اقدام به پیش‌بینی واقع گرایانه و برنامه‌ریزی می‌نماید .

پیش‌بینی یا پیشاپیش نگری ، پیش‌بینی واقع بینانه و برنامه‌ریز برای ناراحتی‌ها در آینده ، با حالتی هدف محور می‌باشد . در واقع این دفاع بر برنامه‌ریزی دقیق و یا نگرانی واقع بینانه در خصوص رویدادهای خطرناک آینده ، دلالت دارد .

 

آرمانی سازی

موضوع‌های خارجی به شکل صفر و یک به طور کامل بدو به طور کامل خوب دسته‌بندی می‌شوند ، این امر به خاطر بزرگ‌نمایی غیر واقع بینانه جنبه‌های خوب و بد یک پدیده است . در این حالت یک موضوع قدرت مطلق و تعادلی یافته و موضوعی دیگر به طور کامل بد و شیطانی مطرح می شود .

در این مکانیسم ، فرد نسبت به اشیاء را به طور هشیار ، به دو تجسم مفهومی خوب مطلق و بد مطلق تقسیم‌بندی می‌کند .( فروید ، 1923 ، به نقل از شریفی 1379)

 

تحریف دگرگونی سازی

فرد با توجه به



همه حقوق محفوظ است

Posted سپتامبر 2, 2018 by 92 in category "مقالات