آگوست 6

دانشجویان، اخلاقی، مسئولیتپذیری، پژوهشگر، تحصیلی

توجه دارند. وجود درستکاری نشان میدهد که دانشجویان به آنچه معتقدند عمل کرده و گفتار و کردار آنها صحیح است. نتایج حاکیست دانشجویان مسؤولیت اعمال خود و پیامدهای آن را بر عهده گرفته و اشتباهات و شکستهای خود را میپذیرند. وضعیت موجود مؤلفه بخشش هوش اخلاقی نیز بدان معنی است که دانشجویان ضمن آگاهی از عیوب خود و دیگران، مهارت بخشیدن را دارا هستند. دلسوزی به مفهوم مراقبت فعال از دیگران (مهربانی) است. دلسوزی، گسترده تر از مراقبت صرف از دیگران بوده و نشان دهنده احترام فرد به دیگران نیز می باشد که یک اثر بازگشتی هم دارد، زیرا در تعاملات اجتماعی، غالباً وقتی که انسانی مهربان و دلسوز در شرایط بحرانی قرار بگیرد دیگران نسبت به او همدردی میکنند. نتایج تحقیق حاضر با نتایج تحقیق آراسته(1390)، بهرامی (1391)، کلارکن (2009)، هسمر (1382)،مرادی چهری (1392) و نگاموک (2011) همسویی و مطابقت دارد. پژوهش آراسته (1390)، که نشان داد که شایستگیهای اخلاقی دانشجویان در حد بالای متوسط بود. پژوهش بهرامی (1391) نشان داد سطح هوش اخلاقی و ابعاد زیر مجموعه آن در جامعه پژوهش دارای وضعیت مطلوبی است. کلارکن (2009) در پژوهشی به این نتایج رسید که هوش اخلاقی رهبران آموزشی و معلمان در مدارس ایجاد صفتهایی همچون احترام، علاقمندی و ایجاد کیفیت در دانشآموزان را تقویت میکند، همچنین دریافتند که هوش اخلاقی میتواند توسط رهبران آموزشی، معلمان و کودکان آموخته شود و سپس به این نتیجه رسیدند که توسعه بیشتر هوش اخلاقی می تواند بازدهی مطلوبی در مدارس و جامعه به عنوان نتایج سازمانی مثبت داشته باشد. پژوهش هسمر (1382)، طی بررسی بر روی چندین سازمان، به این نتیجه رسید که سازمانهایی که رفتار اخلاقی دارد، دارای شانس موفقیت بیشتری نسبت به سازمانهایی دارد که رفتارهای غیر اخلاقی و غیرصادقانه وارد میشود. پژوهش مرادی چهری (1392)، نیز نشان داد که وضعیت هوش سازمانی دانشگاه در حد متوسط (3) قرار دارد و هم چنین میزان هوش اخلاقی و سلامت سازمانی دانشگاه بالاتر از حد متوسط (3) میباشد. نگاموک (2011)، در پژوهشی به کشف هشت ویژگی اخلاقی دانشجویان پرداخته است. این هشت ویژگی اخلاقی عبارتند از: سعی و کوشش، صرفهجویی، صداقت، نظم و انضباط، ادب، پاکیزگی، وحدت و سخاوت. در این تحقیق و پس از تجزیه و تحلیل دادهها، این 8 ویژگی اخلاقی به این ترتیب رتبهبندی شدهاند: ادب، سخاوت، صداقت، وحدت، پاکیزگی، انضباط، سعی و کوشش و صرفهجویی.
فرضیه دوم: میانگین سرمایه اجتماعی دانشجویان دانشگاه مطلوب است.
طبق نتایج جدول 4-21 به دست آمده از این فرضیه، میانگین هر یک از مؤلفههای سرمایه اجتماعی از میانگین فرضی (3) بیشتر بود و فرض ادعای پژوهشگر مورد تأیید قرار گرفت. بالاترین میانگین مربوط به مؤلفه انسجام اجتماعی به میزان 92/3 بود. در بحث سرمایه اجتماعی، یافته ها نشان میدهد دانشجویان از رفتار و برخورد سایر دانشجویان رضایت دارند، فعالیتهای مشترک میان آنها وجود دارد، با هم در ارتباط با مسائل و مشکلات درسی به نسبت همفکری صورت می گیرد، میان اعضا انسجام و هماهنگی وجود دارد، روابط بین افراد مبتنی بر صداقت و اعتماد متقابل است و اکثر فعالیتهایشان را به صورت تیمی و گروهی انجام میدهند، به دوستان، اساتید، خانواده، بستگان و سایر دانشجویان اعتماد دارند، به پدر و مادر، دوستان خود، بستگان، دانشگاه و درس، همشهریها و همکلاسیها تعلق خاطر دارند، اخلاق شهروندی، ارزشهای اخلاقی، مسائل قومی و مذهبی، نظم و انضباط و قانون را در دانشگاه رعایت میکنند. نتایج تحقیق حاضر با نتایج تحقیق قانعیراد (1385)، مظلوم خراسانی (1384) و فولادیان (1388) همسویی و مطابقت ندارد. قانعیراد (1385) در بررسی نقش تعاملات دانشجویان و استادان در تکوین سرمایه اجتماعی دانشگاهی نشان داد که روابط دانشجویان با استادان خود در حد پایینی قرار دارد. مظلوم خراسانی (1384) دریافت مهمترین عوامل مثبت موثر بر سرمایه اجتماعی به تربیت اهمیت عبارت بودند از: میزان سرمایه فرهنگی فرد، میزان امنیت در محله، میزان شبکههای اجتماعی در محله، متاهل بودن فرد، وضعیت اقتصادی هم محلیها. فولادیان در سال (1388)، در پژوهشی به این نتیجه رسید که متوسط سرمایه اجتماعی در نمونه مورد بررسی در حد پایین است و دانشجویان از لحاظ سرمایه اجتماعی به هم شبیه نیستند. اعتماد در بین دانشجویان در حد متوسط و دانشجویان از حیث سرمایه اجتماعی در بعد اعتماد به هم شبیه هستند.
فرضیه سوم: میانگین مسئولیت پذیری دانشجویان دانشگاه مطلوب است.
طبق نتایج جدول 4-22 به دست آمده از این فرضیه ، میانگین هر یک از مؤلفههای مسئولیتپذیری از میانگین فرضی (3) بیشتر بود و فرض ادعای پژوهشگر مورد تأیید قرار گرفت. بالاترین میانگین مربوط به مؤلفه امانتداری به میزان 41/4 بود. این یافته نشان میدهد که دانشجویان تمایل دارند هرکاری را به بهترین نحو انجام و به موقع تمام نمایند، به آینده بیشتر از حال توجه دارند، همیشه به دنبال بهتر شدن هستند، به قوانین دانشگاه پایبند و متعهدند، به سایر دانشجویان در درسها کمک می کنند، خود را در حفظ اموال عمومی دانشگاه، مسئول میدانند و هرچیزی را پس از استفاده سرجای خودش قرار می دهند. نتایج این پژوهش با پژوهش امینی و همکاران (1392) که دریافتند میانگین هر یک از مؤلفههای مسئولیت پذیری دانشجویان بالاتر از حد متوسط است، همخوانی دارد.
فرضیه چهارم: بین مؤلفههای هوش اخلاقی دانشجویان با مسئولیت پذیری آنان رابطه وجود دارد.
طبق نتایج جدول 4-23 ضرایب همبستگی نشان داد بین هر یک از مؤلفههای هوش اخلاقی با مسئولیت پذیری رابطه مثبت و معنادار وجود دارد. به عبارتی هر چه مؤلفههای هوش اخلاقی در دانشجویان افزایش پیدا کند میزان مسئولیت پذیری آنها نیز افزایش مییابد. بیشترین رابطه بین مؤلفه درستکاری و مسئولیت پذیری بود. جدول رگرسیون نشان داد از بین مؤلفههای هوش اخلاقی مؤلفههای بخشش و درستکاری قابلیت پیش بینی مسئولیت پذیری دانشجویان را دارند و می توانند در مدل رگرسیونی قرار گیرند. به این معنا که هر چه افراد درستکارتر، دلسوزتر و بخشنده تر باشند به همان نسبت مسئولیت پذیرترند. نتایج تحقیق حاضر با نتایج تحقیق سیادت (1388)، رحیمی (1390)، کلارکن (2009)، ایزدی و شمامی (1388)، طالب زاده (1387)، جین و درزدنکو (2010) و ماتوز و ریلی (1995) همسویی و مطابقت دارد. سیادت (1388) که در پژوهش خود نشان داد رشد اخلاقی رهبران با رفتارهایی که آنان از خود نشان میدهند، رابطه مستقیم دارد، رحیمی (1390) که درپژوهش خود نشان دادکه میان موفقیت شغلی کارکنان و چهار حیطه هوش اخلاقی رابطه معناداری وجود دارد، کلارکن (2009) که در پژوهش خود به این نتیجه رسید که توسعه بیشتر هوش اخلاقی میتواند بازدهی مطلوبی در مدارس و جامعه به عنوان نتایج سازمانی مثبت داشته باشد، ایزدی و عزیزی شمامی (1388) که نشان دادند که میان دانش شهروندی و مسئولیت پذیری رابطه وجود دارد، طالب زاده (1387) دریافت که اصولاً وجود جو اجتماعی باز در مدارس تأثیر قابل توجهی بر روی رشد قابلیتهای اجتماعی یادگیرندگان و از جمله مسئولیت پذیری آنها دارد، جین و درزدنکو (2010)، در پژوهشی به این نتیجه رسیدند که مدیران سازمانهای نظام یافته در مقایسه با سازمانهای ماشین بنیاد، سطح مسئولیتپذیری و اجتماعی و اخلاقیات بالایی دارند و ماتوز و ریلی (1995) که نتیجه گرفتند که افزایش دانش به تغییر در نگرش و تغییر در رفتار منجر می شود و در نهایت افزایش دانش، با مسئولیت پذیری اجتماعی بیشتری همراه است.
فرضیه پنجم: بین مؤلفههای سرمایه اجتماعی دانشجویان با مسئولیت پذیری آنان رابطه وجود دارد.
طبق نتایج جدول 4-25 ضرایب همبستگی نشان داد بین هر یک از مؤلفههای سرمایه اجتماعی با مسئولیت پذیری رابطه مثبت و معنادار وجود دارد. به عبارتی هر چه مؤلفههای سرمایه اجتماعی در دانشجویان افزایش پیدا کند میزان مسئولیت پذیری آنها نیز افزایش مییابد. بیشترین رابطه بین مؤلفه انسجام اجتماعی و مسئولیت پذیری بود. جدول رگرسیون نشان داد از بین مؤلفههای سرمایه اجتماعی مؤلفههای تعلق اجتماعی و انسجام اجتماعی قابلیت پیش بینی مسئولیت پذیری دانشجویان را دارند و می توانند در مدل رگرسیونی قرار گیرند. سرمایه اجتماعی با ایجاد شرایط و مساع، دانشجویان را قادر می سازد که بتوانند با تلاش در راستای تحقق اهداف جامعه، نیازها و اهداف خود را نیز برآورده سازند و تواناییهای بالقوه خود را آشکار و در قبال جامعه احساس مسئولیت نمایند. همچنین ایجاد روابط و پیوند بین دانشجویان، دانشجویان با اساتید و سایرین باعث می شود که فاصله میان دانشجویان و اساتید کمتر شود و این امر به نوبه خود موجبات نوع دوستی را فراهم آورده و ماحصل آن، افزایش مسئولیت پذیری افراد در قبال هم است. نتایج تحقیق حاضر با نتایج تحقیق ایمان (1389)، سروش (1391)، طالقانی (1387) و جکسون و وید (2005) همسویی و مطابقت دارد. پژوهش ایمان (1389) که نشان میدهد هر اندازه افراد دارای سرمایه اجتماعی بالاتری باشند، مسئولیت اجتماعی آنان بیشتر خواهد بود. سروش (1391) در پژوهشی نشان داد که مسئولیتپذیری فردی با اعتماد اجتماعی، اعتماد به گروهها و دیگر خواهی رابطه مثبت و معناداری دارد اما مسئولیتپذیری اجتماعی با اعتماد رابطه منفی معنادار داشته و با دیگر خواهی رابطه معناداری ندارد. طالقانی (1387) دریافت بین سرمایه اجتماعی و مسئولیتپذیری اجتماعی در اداره مالیات استان تهران رابطه مثبت و معنادار وجود دارد. جکسون و وید (2005)، در پژوهشی نشان دادند که سرمایه اجتماعی ارتباط معناداری با حس مسئولیت و فعالیت حرفهای پلیس دارد.
فرضیه ششم: بین هوش اخلاقی دانشجویان بر حسب ویژگیهای دموگرافیک (جنسیت، رشته تحصیلی، مقطع تحصیلی و دانشکده) تفاوت معناداری وجود دارد.
طبق نتایج جدول (4-28)، میانگین هوش اخلاقی دانشجویان دخترها نسبت به پسرها بیشتر است. آزمون t نشان میدهد فرض ادعای پژوهشگر مبنی بر تفاوت هوش اخلاقی بر حسب جنسیت معنادار است و در نتیجه فرض پژوهشگر پذیرفته میشود. این یافته نشان میدهد که بین دانشجویان برحسب جنسیت در نمرات هوش اخلاقی تفاوت معناداری وجود دارد این تفاوت به گونهای است که هوش اخلاقی دانشجویان دختر نسبت به پسرها بیشتر است و جنسیت در اخلاقی بودن افراد مؤثر است.
طبق نتایج جدول(4-29)، هوش اخلاقی دانشجویان در رشته انسانی با میانگین 59/3، بالاتر از میانگین در رشتههای پایه، فنی و هنر است اما این تفاوت از نظر آماری معنادار نیست و فرض ادعای پژوهشگر تأیید نشد. این یافته نشان میدهد رشته تحصیلی در میزان هوش اخلاقی دانشجویان تأثیر گذار نیست.
طبق نتایج جدول(4-30)، هوش اخلاقی دانشجویان مقطع تحصیلی ارشد با میانگین 57/3 بالاتر از میانگین هوش اخلاقی با مقطع تحصیلی کارشناسی و دکتری است اما این تفاوت از نظر آماری معنادار نمیباشد و فرض ادعای پژوهشگر تأیید نشد.این یافته نشان میدهد مقطع تحصیلی در میزان هوش اخلاقی دانشجویان تأثیر گذار نیست.
طبق نتایج جدول(4-31)، هوش اخلاقی دانشجویان دانشکده زبان با میانگین 60/3 بالاتر از دانشکده انسانی، علوم، مهندسی و هنر است اما این تفاوت از نظر آماری معنادار نمیباشد و فرض ادعای پژوهشگر تأیید نشد.
فرضیه هفتم: بین سرمایه اجتماعی دانشجویان بر حسب ویژگیهای دموگرافیک (جنسیت، رشته تحصیلی، مقطع تحصیلی و دانشکده) تفاوت معناداری وجود دارد.
طبق نتایج جدول(4-32)، میانگین سرمایه اجتماعی در دانشجویان دختر نسبت به پسرها بیشتر است اما آزمون t نشان میدهد بین سرمایه اجتماعی دانشجویان بر حسب جنسیت، تفاوت معنادار نیست در نتیجه فرض پژوهشگر پذیرفته نمیشود.نتایج این پژوهش با نتایج پژوهش سعیدی و حسنزاده (1384)، که دریافت به لحاظ جنسی تفاوت معنی دار میان سرمایه اجتماعی زنان و مردان و رضایتمندی وجود ندارد همخوانی دارد. برخلاف این پژوهش، ایجی یامامورا (2009)، به این نتیجه رسید که سرمایه اجتماعی در بین زنان بر سطح سلامت تأثیر مثبت و معنیدار دارد ولی در بین مردان این رابطه معنیدار نیست، همخوانی ندارد.
طبق نتایج جدول(4-33)، میانگین سرمایه اجتماعی در دانشجویان در رشته انسانی با میانگین 39/3 بالاتر از میانگین در رشتههای پایه، فنی و هنر است، اما این تفاوت معنادار نیست و فرض ادعای پژوهشگر تأیید نشد. این یافته نشان میدهد رشته تحصیلی در میزان سرمایه اجتماعی دانشجویان تأثیر گذار نیست.
طبق نتایج جدول (4-34)، میانگین سرمایه اجتماعی در دانشجویان مقطع تحصیلی دکتری با میانگین 42/3 بالاتر از میانگین سرمایه اجتماعی در دانشجویان مقطع تحصیلی کارشناسی و ارشد است اما این تفاوت از نظر آماری معنادار نمیباشد و فرض ادعای پژوهشگر تأیید نشد. این یافته نشان میدهد مقطع تحصیلی در میزان سرمایه اجتماعی دانشجویان تأثیر گذار نیست.
طبق نتایج جدول(4-35)، میانگین سرمایه اجتماعی در دانشجویان در دانشکده زبان با میانگین 41/3 بالاتر از دانشکدههای انسانی، علوم، مهندسی و هنر است اما این تفاوت از نظر آماری معنادار نمیباشد و فرض ادعای پژوهشگر تأیید نشد.
فرضیه هشتم: بین مسئولیتپذیری دانشجویان بر حسب ویژگیهای دموگرافیک (جنسیت، رشته تحصیلی، مقطع تحصیلی و دانشکده) تفاوت معناداری وجود دارد.
طبق نتایج جدول (4-36)، میانگین مسئولیتپذیری دانشجویان دختر نسبت به پسرها بیشتر است و فرض ادعای پژوهشگر مبنی بر تفاوت مسئولیتپذیری در دانشجویان دختر و پسر، معناداراست در نتیجه فرض پژوهشگر پذیرفته میشود. این یافته نشان میدهد جنسیت در میزان مسئولیتپذیری دانشجویان تأثیرگذار است.
طبق نتایج جدول (4-37)، مسئولیتپذیری دانشجویان در رشته انسانی با میانگین06/4 بالاتر از میانگین دانشجویان رشتههای پایه، فنی و هنر است و این تفاوت از نظر آماری معنادار است و فرض ادعای پژوهشگر تأیید شد. این یافته نشان میدهد رشته تحصیلی در میزان مسئولیتپذیری دانشجویان تأثیرگذار است.
طبق نتایج جدول (4-39)، میانگین مسئولیتپذیری دانشجویان مقطع تحصیلی ارشد با میانگین 02/4 بالاتر از میانگین مسئولیتپذیری دانشجویان مقطع تحصیلی کارشناسی و دکتری است اما این تفاوت از نظر آماری معنادار نمیباشد و فرض ادعای پژوهشگر تأیید نشد. این یافته نشان میدهد مقطع تحصیلی در میزان مسئولیتپذیری دانشجویان تأثیرگذار نیست.
طبق نتایج جدول (4-40)، میانگین مسئولیتپذیری در دانشجویان دانشکده زبان با میانگین 07/4 بالاتر از میانگین دانشکدههای انسانی، علوم، مهندسی و هنر است و این تفاوت از نظر آماری معنادار میباشد و فرض ادعای پژوهشگر تأیید شد.
5-3- پیشنهادات کاربردی تحقیق
بر اساس نتایج تحقیق پیشنهاد می گردد:
– در برنامههای آموزشی دانشگاهها و مراکز آموزش عالی، به مقوله هوش اخلاقی و ابعاد آن توجه ویژه ای مبذول گردد، اساتید ضمن آموزش محتواهای تخصصی دروس باید به رشد و ارتقای ابعاد اخلاقی و انسانی دانشجویان نیز توجه نماید، نهادهای فرهنگی در محور دانشگاه از جمله معاونت های دانشجویی و فرهنگی برنامه های ویژه ای را در زمینه رشد و آموزش ارزشهای انسانی و اخلاقی در بین دانشجویان اجرا نمایند. لازم است جهت گیری دروسی همچون معارف اسلامی بر روی رشد و ارتقای هوش اخلاقی و پرورش روحیه مسئولیتپذیری دانشجویان متمرکز گردد.
– امروزه دانشگاهها و موسسات آموزش عالی نقشی بیبدیل در آموزش و تربیت شهروندانی فرهیخته، مسئولیتپذیر و دارای مهارتهای اجتماعی دارند. بر این مبنا، این مراکز باید به آموزش و تقویت مهارتها و قابلیتهای اجتماعی و از جمله مسئولیت پذیری در عرصه های فردی و اجتماعی در میان دانشجویان بپردازند.
– ازآنجایی که دانشجویان مشتریان اصلی نظام آموزش عالی هستند، بنابراین باید دانشگاهها و موسسات آموزش عالی جهت آموزش و آشنایی هرچه بیشتر دانشجویان با حوزه مسئولیتپذیری و مؤلفههای تشکیل دهنده آن، دوره ها یا کلاسهای آموزشی خاصی را در قالب فعالیتهای فوق برنامه طراحی و اجرا نمایند.
– بسترسازی مناسب در دانشگاهها جهت انجام فعالیتهای گروهی دانشجویی و دخالت و مشارکت دادن دانشجویان در امور فرهنگی، اجتماعی، مذهبی و سیاسی به صورت تشکیلاتی و سازمان یافته باعث میشود که دانشجویان عملاً با بسیاری از ملاحظات، الزامات و حتی محدودیتهای مرتبط با فعالیتهای جمعی و گروهی آشنا شده و توان مسئولیتپذیری و پاسخگویی خود را در قبال عملکرد فردی بروز دهند.
– تلاش در جهت ارتقای رفتاری و اخلاقی اساتید (به عنوان الگوهای عملی و عینی مسئولیت پذیری)، حاکم کردن یک فرهنگ کاری سالم، متعهدانه و قانونمند و بهسازی سازوکارهای اداری موجود در دانشگاهها می تواند تأثیر قابل ملاحظه ای بر روی رشد مسئولیتپذیری دانشجویان داشته باشد.
– مسئولین و برنامه ریزان تهیه و نشر کتب دانشگاهی،تلاش نمایند پژوهش گروهی را سرلوحه برنامه درسی خود قرار دهند و از این طریق به پرورش حس مسئولیتپذیری کمک نماید چراکه در برنامههای درسی رسمی دانشگاهی که عمدتاً بر روی دروس تخصصی و اصلی توجه می شود، جایگاه چندانی برای پرداختن و آموزش حوزه های مرتبط با رشد و تربیت اجتماعی و اخلاقی دانشجویان وجود ندارد و همین امر در غالب مواقع، موجب می گردد که آنها برخی از مهمترین صلاحیتها و قابلیتهای اجتماعی لازم، برای زندگی اجتماعی امروزه را کسب ننمایند.
– با توجه به اینکه دانشجویان جمعیت وسیعی را



همه حقوق محفوظ است

Posted آگوست 6, 2018 by 92 in category "مقالات

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *